30 กันยายน เวลา 09:38Education

“อยู่ดี ๆ เจ้าหน้าที่ตำรวจจะขอค้นตัว หรือสิ่งของ หรือรถยนต์ของเรา ขณะอยู่ในที่สาธารณะได้หรือไม่ ?”

ผู้อ่านหลายคนคงเคยได้ยิน หรือบางคนอาจเคยเจอมากับตัวบ้างแล้ว เกี่ยวกับการขอตรวจค้น ไม่ว่าจะเป็นการค้นตัวบุคคล สิ่งของ หรือยานพาหนะ โดยเจ้าหน้าที่ตำรวจ หรือเจ้าหน้าที่อื่น ๆ ที่กฎหมายได้ให้อำนาจไว้

Cr. pixabay

บางคนอาจจะเคยถูกตรวจค้นในระหว่างขับรถกลับบ้าน

บางคนอาจจะเคยถูกตรวจค้นในระหว่างซื้อของอยู่ในร้านสะดวกซื้อ

ซึ่งสถานที่ต่าง ๆ เหล่านี้ล้วนเป็นที่สาธารณะ หรือสาธารณสถาน

แต่เคยสงสัยกันบ้างมั้ยครับว่า การขอค้นตัว หรือสิ่งของ หรือยานพาหนะ ในขณะที่เราอยู่ในที่สาธารณะ หรือสาธารณสถานนั้น จริง ๆ แล้วเจ้าหน้าที่ตำรวจสามารถทำได้หรือไม่ ?

สำหรับเรื่องนี้ ผมขอสรุปโดยเรียงลำดับเป็นข้อ ๆ เพื่อความสะดวกในการทำความเข้าใจอย่างนี้นะครับ

1) เรามีสิทธิเสรีภาพเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานตามรัฐธรรมนูญอยู่แล้ว

2) การตรวจค้นเป็น เป็นการจำกัดสิทธิเสรีภาพของเรา แม้ผู้กระทำจะเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐ แต่ถ้าไม่มีกฎหมายให้อำนาจไว้ก็ไม่สามารถทำได้

3) แม้การตรวจค้นนั้น จะมีกฎหมายให้อำนาจแก่เจ้าหน้าที่ของรัฐให้สามารถทำได้ แต่เจ้าหน้าที่ก็ต้องปฏิบัติตามที่กฎหมายกำหนดไว้อย่างเคร่งครัดเช่นเดียวกัน หากฝ่าฝืนอาจเป็นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบ ซึ่งเป็นความผิดตามกฎหมายอาญามาตรา 157 ได้

4) การค้นในที่สาธารณสถานนั้น ก่อนอื่น

เราต้องรู้ก่อนว่าสถานที่ใดบ้างคือที่สาธารณสถาน ถ้าให้สรุปง่าย ๆ ก็คือ ที่ที่ประชาชน คนทั่ว ๆ ไปมีสิทธิเข้าไปได้ เช่น โรงพยาบาล ร้านสะดวกซื้อ ร้านอาหาร (ในเวลาร้านเปิดทำการ) เป็นต้น

5) การค้นในที่สาธารณสถานนั้น กฎหมายกำหนดไว้ชัดเจนว่า “ห้ามค้น” บุคคลใดในที่สาธารณสถาน “เว้นแต่” เจ้าพนักงานฝ่ายปกครอง (เช่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน) หรือตำรวจ เป็นผู้ค้น (ซึ่งจริง ๆ แล้วกฎหมายให้รวมถึงเจ้าหน้าที่อื่น ๆ ที่กฎหมายได้ให้อำนาจสำหรับการตรวจค้นเอาไว้ เช่น เจ้าหน้าที่สรรพสามิตร เจ้าหน้าที่ศุลกากร เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมือง) และ

6) จะต้องมีเหตุควรสงสัยว่าบุคคลนั้นครอบครองสิ่งของเพื่อจะใช้ทำความผิด หรือได้มาจากการทำความผิด หรือสิ่งที่มีไว้เป็นความผิด (เช่น ยาเสพติด เป็นต้น)

ปัญหาอยู่ที่คำว่า “เหตุอันควรสงสัย” นี่แหละครับ เพราะว่าคำ ๆ เดียวสามารถตีความได้อย่างกว้างขวางเลยทีเดียว อย่างไรคือเหตุอันควรสงสัยและต้องสงสัยแค่ไหน ลองมาดูจากตัวอย่างคำพิพากษาฎีกานี้เลยครับ

“บริเวณที่เกิดเหตุอยู่บนถนนสุทธาวาสไม่ใช่หลังซอยโรงถ่าน ที่มีอาชญากรรมประเภทความผิดเกี่ยวกับยาเสพติด พระราชบัญญัติอาวุธปืนฯ และความผิดเกี่ยวกับทรัพย์เป็นประจำ และจำเลยไม่มีท่าทางเป็นพิรุธ คงเพียงแต่นั่งโทรศัพท์อยู่

การที่สิบตำรวจโท ก. และสิบตำรวจตรี พ. อ้างว่าเกิดความสงสัยในตัวจำเลยจึงขอตรวจค้น โดยไม่มีเหตุผลสนันสนุนว่าเพราะเหตุใดจึงเกิดความสงสัยในตัวจำเลย จึงเป็นข้อสงสัยที่อยู่บนพื้นฐานของความรู้สึกเพียงอย่างเดียว ถือไม่ได้ว่ามีเหตุอันควรสงสัยตามกฎหมายตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 93 ที่จะทำการตรวจค้นได้ การตรวจค้นตัวจำเลยจึงไม่ชอบด้วยกฎหมาย

จำเลยซึ่งถูกกระทำโดยไม่ชอบด้วยกฎหมายย่อมมีสิทธิโต้แย้งและตอบโต้เพื่อป้องกันสิทธิของตนตลอดจนเพิกเฉยไม่ปฏิบัติตามคำสั่งใด ๆ อันสืบเนื่องจากการปฏิบัติที่ไม่ชอบได้ จำเลยจึงไม่มีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 136 มาตรา 138 วรรคสอง และมาตรา 367"

(คือ ไม่ผิดฐานดูหมิ่น และต่อสู้ขัดขวางเจ้าพนักงาน และไม่บอกชื่อที่อยู่แก่เจ้าพนักงาน)

(อ้างอิงคำพิพากษาฎีกาที่ 8722/2555)

จากคำพิพากษาฎีกาดังกล่าว เห็นได้ว่าศาลค่อนข้างตีความคำว่า “เหตุอันควรสงสัย” ไว้อย่างเคร่งครัดเลยทีเดียว การตั้งข้อสงสัยใครนั้นจะอ้างความรู้สึกขึ้นมาลอย ๆ ไม่ได้ แต่จะต้องมีพยานหลักฐานสนับสนุนเหตุอันควรสงสัยนั้นพอสมควร เจ้าหน้าที่จึงจะสามารถเข้าตรวจค้นในที่สาธารณะได้

หากอยู่ดี ๆ เจ้าหน้าที่เข้ามาขอตรวจค้นโดยไม่มีเหตุผลอันสมควรแล้ว ผู้ถูกตรวจค้นก็มีสิทธิปฏิเสธการตรวจค้นเพื่อป้องกันสิทธิของตนเองดังเช่นคำพิพากษาฎีกานี้ได้

ส่วนเจ้าหน้าที่นั้นหากเข้าตรวจค้นโดยอาศัย “ความรู้สึก” มากกว่าพยานหลักฐานที่มีน้ำหนักที่น่าเชื่อถือพอสมควรแล้ว ก็อาจจะมีความผิดฐานปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบได้เช่นเดียวกันครับ

ขอบคุณภาพจาก pixabay

ถ้าได้ประโยชน์จากบทความนี้ ช่วยกด Like, Share ด้วยนะครับ 😻

137
แชร์ 21 ครั้งรับชม 5.7k ครั้ง
ไวบูลย์
ระหว่างที่เจ้าหน้าที่ตรวจค้น สามารถถ่ายคลิปไว้เป็นหลักฐานได้ไหมครับ​เพื่อป้องกันตัวเอง
1 ตุลาคม เวลา 23:45
1
1 ตุลาคม เวลา 23:48
1
การคิด.การอ่าน.คือการเรียนรู้
ขอก๊อปแชร์นะครับให้ความรู้กับคนทั่วไปครับ
1 ตุลาคม เวลา 12:05
1
กฎหมายย่อยง่าย by Natarat
ยินดีครับ แชร์จาก blockdit ไปเลยก็ได้ครับ
1 ตุลาคม เวลา 12:22
1
ธ.เอสวัน
ถ้าเราบริสุทธิ์ และไม่ให้ตรวจค้น จนท.ก็จะบอกว่าเรามีพิรุธ หาว่าถ้าเราบรืสุทธิ์ใจไม่มีไรแอบแฝง ก็ต้องยอมให้ค้นสิ เป็นงั้นก็มีครับ
1 ตุลาคม เวลา 09:05
2
💙ไดโนสคูล
ขอบคุณข้อมูลค่ะ จะ Bookmark ไว้ 🙏🌹
30 กันยายน เวลา 15:54
3
30 กันยายน เวลา 16:12
1
Xerway
ขอบคุณความรู้ดีๆครับ วันหลังถ้าเจอตำรวจขอค้นจะได้เอากฎหมายไปอ้างได้🤣
30 กันยายน เวลา 14:49
3
30 กันยายน เวลา 15:39
ทวีศักดิ์ สระแก้ว
เยี่ยมมากครับ
30 กันยายน เวลา 14:19
1
กฎหมายย่อยง่าย by Natarat
ขอบคุณมากครับ 😄🙏
30 กันยายน เวลา 14:38
Aumpad
ได้ความรู้มากค่ะ
30 กันยายน เวลา 14:14
1
กฎหมายย่อยง่าย by Natarat
ขอบคุณครับ ☺️
30 กันยายน เวลา 14:18
Blockพูดได้byข้าวน้อยฯ
ขอบคุณครับพี่law
30 กันยายน เวลา 14:06
1
30 กันยายน เวลา 14:13
เรื่องเล่าจากดาวนี้
ขอบคุณสำหรับความรู้ที่นำมาแบ่งปันนะคะ 😊 เป็นประโยชน์มากเลยค่ะ 😍
30 กันยายน เวลา 14:04
1
กฎหมายย่อยง่าย by Natarat
ยินดีครับน้อง
30 กันยายน เวลา 14:13
1
Paidoo Property (ไปดู Property)
ถ้าพี่ตำรวจมาขอค้น เอาเต็มที่เลยครับ 555
30 กันยายน เวลา 13:42
1
กฎหมายย่อยง่าย by Natarat
เชิญค้นเต็มที่เลยคร้าบ 😆
30 กันยายน เวลา 13:57
1