9 พฤศจิกายน เวลา 12:06Education

เมื่อวานเล่าเรื่องขยายพันธุ์พืชแบบอาศัยเพศ วันนี้เลยอยากเล่าแบบไม่อาศัยเพศบ้าง

การขยายพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศคือการนำเอาส่วนต่างๆ ของพืช เช่น ลำต้น ยอด ราก ใบ หัว หน่อ ฯลฯ ไปเพิ่มจำนวนด้วยเทคนิคต่างๆ ให้กลายเป็นต้นใหม่ต้นเล็กๆ ที่มีทั้งยอดและราก แล้วนำไปปลูกได้ต่อไป

ต่างจากแบบอาศัยเพศ ที่ไม่ต้องง้อเซลล์สืบพันธุ์เพศผู้หรือสเปอร์ม ที่จะเข้าไปผสมกับไข่ในรังไข่ของดอกตัวเมีย

แค่มีชิ้นส่วนของพืชที่เหมาะสมต่อการนำไปทำให้เกิดรากเกิดต้นใหม่ได้ในสภาพแวดล้อมที่จัดให้ก็เพียงพอ ดังนั้นต้นใหม่ที่ได้จะเหมือนต้นแม่ 100% เค้าจึงเรียกว่า โคลน (clone) ไม่กลายพันธุ์หรือผิดเพี้ยนไปจากต้นแม่

เทคนิคการขยายพันธุ์แบบไม่อาศัยเพศที่ว่าและคนทั่วไปอาจได้ยินผ่านหูมาบ้าง เช่น การตอนกิ่ง การตัดชำ การติดตา การเสียบยอด ฯลฯ

แต่วันนี้ขอเลือกการตัดชำหรือการปักชำ ภาษาอังกฤษใช้คำว่า Cutting Propagation

cutting แปลว่าการตัด เทคนิคนี้จึงทำได้ง่ายๆ โดยตัดเอาชิ้นส่วนซึ่งขอแบ่งเป็น 3 ส่วนใหญ่ๆ คือ 1) กิ่ง 2) ใบ 3) ราก แล้วนำไปชำในวัสดุที่ชื้น เหมาะแก่การกระตุ้นการออกรากได้

คนทั่วไปอย่างเราๆ ก็ทำได้ โดยเฉพาะกับพืชที่ออกรากง่าย เช่น ฤาษีผสม มักเป็นไม้เนื้ออ่อนที่มีจุดกำเนิดรากตามธรรมชาติอยู่แล้วภายในกิ่ง เพียงแค่ตัดและปักจิ้มลงดิน คอยรดน้ำให้พอชื้นแต่ไม่แฉะก็ออกรากได้แล้ว

วันนี้ขอยกตัวอย่างการตัดชำกิ่งหรือลำต้นของหม่อน หรือมัลเบอร์รี่ (mulberry)

หม่อนพันธุ์ลูกยาวสีแดงพร้อมเก็บกิน รสชาติอมเปรี้ยวเพราะยังไม่สุกจัด

หม่อน เป็นไม้ผลที่มีในบ้านเรา ปลูกและขยายพันธุ์ได้ง่าย ทนทานแข็งแรงดี ไม่ค่อยมีโรคแมลงรบกวน

เกษตรกรบางราย หรือวิสาหกิจชุมชนบางแห่งก็รวมกลุ่มเพื่อปลูกหม่อนและพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ได้ออกมาอย่างหลากหลาย เช่น น้ำคั้น แยม เป็นต้น

หม่อนขึ้นชื่อว่าเป็นผลไม้ที่กินแล้วดีต่อสุขภาพ เพราะมีคุณประโยชน์ทางโภชนาการสูง ค่อยขยายความทีหลัง

สำหรับใครที่อาจไปเจอต้นหม่อนหรือได้กิ่งมา ก็ลองมาปักชำดู

แต่ในความง่าย ก็มีหลักการบางอย่างที่สำคัญ

อย่างแรกเลยคือความอ่อนแก่ของกิ่ง กิ่งที่ใช้ในการตัดชำแบ่งออกเป็น 3 ประเภท คือ 1) กิ่งอ่อน 2) กิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อน 3) กิ่งแก่

กิ่งหม่อน 1 กิ่ง อายุไม่เท่ากันทั้งกิ่ง เรียงความแก่สุดจากโคนไปยังอ่อนสุดคือปลายกิ่ง

เรียงจากซ้ายไปขวา กิ่งแก่ กิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อน กิ่งอ่อน

แล้วกิ่งแบบไหนเหมาะกับการตัดชำหม่อนมากที่สุด

คำตอบคือกิ่งแก่ ให้สังเกตจากภาพกิ่ง 3 แบบด้านบน เวลาเราเตรียมกิ่งตัดชำ กิ่งแต่ละแบบเหลือใบไม่เหมือนกัน

กิ่งแก่ ไม่ต้องเหลือใบไว้ เพราะมีอาหารสะสมอยู่เยอะในกิ่ง

กิ่งกึ่งแก่กึ่งอ่อน และกิ่งอ่อน ต้องเหลือใบไว้ เพื่อให้พอสำหรับสร้างอาหารจากแสงและกระตุ้นการออกราก แต่ก็ต้องไม่เหลือมาเกินไปจนกิ่งตายเพราะใบคายน้ำออกหมด

ตัดกิ่งแก่ขนาดสักประมาณ 1 ฟุต หรือเท่ากับไม่บรรทัด ให้ตัดกิ่งเฉียงเหนือข้อ อย่าตัดตรงข้อ รากจะออกยากหรือไม่ออกเลย กรีดที่โคนกิ่งให้เป็นรอยตามแนวยาวของกิ่งสัก 1 นิ้วให้รอบกิ่ง ทำเพื่อเพิ่มพื้นที่ออกราก

นำไปปักชำในวัสดุชำ ที่หาง่ายในบ้านเราก็ ถ่านแกลบและทราย อัตราส่วน 1:1 แต่หาไม่ได้ก็ดินปลูกถุงที่มีขายทั่วไปก็ได้

ปักเอียง 45 องศา ตามหลักการ หรือปักตรง ๆ แบบบ้านๆ ก็ได้ ออกรากเช่นเดียวกัน

หลังปักชำ คอยให้น้ำ อย่างสม่ำเสมอ แค่ไหน? ชื้นแต่ไม่แฉะ ทำเกษตร ต้องสังเกต กะๆ เอา แต่ต้องสังเกตให้เห็นว่าเหมาะสมแล้วหรือยัง

ในแง่คนที่อยากจะทำกิ่งพันธุ์หม่อนขายอย่างจริงจัง อาจต้องลงทุนสร้างสภาพแวดล้อมของการปักชำสักนิด

สร้างกระบะชำ อาจมีหรือไม่มีการคลุมตาข่ายพลาสติกที่เรียกว่า ซาแรน (saran) ก็ได้ ติดระบบน้ำแบบพ่นฝอย เพิ่มการติด timer ไว้ตั้งเวลาเปิดปิดเช้าเย็น แน่นอนว่าลงทุนขนาดนี้ ผลตอบแทนก็ต้องได้มากกว่าทำแบบในกระถางหรือภาชนะเล็กๆ ที่มี 4-5 กิ่ง

กิ่งหม่อนปักชำในกระบะติดตั้งระบบน้ำพ่นฝอย

ไฮไลท์ที่สำคัญอีกอันหนึ่งคือฮอร์โมนเร่งราก มีการใช้อย่างเป็นการค้าในต่างประเทศ บ้านเรานำเข้ามาใช้ตามเคย มีหลายแบบ แต่แบบที่เหมาะแก่การตัดชำคือเป็นผง

ฮอร์โมนเร่งรากนี้คือสารเคมีสังเคราะห์ในกลุ่มของออกซิน (auxin) ขอวิชาการนิด เพราะตรงนี้สำคัญ ไม่ต้องการมั่ว

ในพืชมีฮอร์โมนออกซินอยู่แล้ว สร้างเองได้โดยธรรมชาติ แต่ที่ใช้ๆ กันอยู่เป็นสารเคมีสังเคราะห์ส่วนใหญ่

ข้อดีคือให้ผลแน่นอน ข้อเสียคือแพงเพราะนำเข้า และยุ่งยากในการเตรียม ต้องมีความรู้เรื่องการคำนวณสารออกฤทธิ์และการเตรียมสาร

มีขายอยู่บ้างตามท้องตลาดบ้านเรา นำเข้ามาและติดฉลากภาษาไทย

ฮอร์โมนเร่งรากทำเองโดยผสมสารสังเคราะห์ออกซินกับแป้งดินสอพอง

ทำไมจึงต้องใช้ฮอร์โมนเร่งราก คำตอบคือ ออกรากเร็ว ทำให้ได้รากเยอะ รากสม่ำเสมอ

ในแง่การค้า ตรงนี้สำคัญ เพราะช่วยย่นรอบการผลิตกิ่งพันธุ์ให้สั้นลง กิ่งพันธุ์มีคุณภาพดี รากเยอะ สม่ำเสมอ

กิ่งแก่หม่อนที่ออกรากหลังปักชำประมาณ 1 เดือน ใช้ฮอร์โมนเร่งรากก่อนชำ

นำกิ่งชำหม่อนที่ออกรากแล้วมาปลูกลงถุง 6-8 นิ้ว อีกครั้ง ให้ต้นตั้งตัวได้ ประมาณ 1 เดือน ก็ขายได้ราคาอย่างต่ำ 50 บาทต่อกิ่ง

จากกระบะชำภาพบน (1 เมตร x 3 เมตร) หากเราขำได้ 100 กิ่ง คิดง่ายๆ ได้เงินต่อ 1 รอบ 5000 บาท ยังไม่หักต้นทุน

หากมีสัก 5 กระบะ 5000 x 5 = 25,000 ก็เป็นไปได้ไม่ยาก เป็นรายได้เสริมจากงานประจำ ที่ใช้หลัก passive income เช่นเคย

🙏

55
12 พฤศจิกายน เวลา 02:55
⛳️ STORY BLOCK ~ by Vitoon
2 ปีที่แล้วไปเที่ยวงานบ้าน และสวน ที่จัดแสดง Impact เมืองทองธานี ได้ซื้อกิ่งพันธุ์ต้นมัลเบอร์รีมา 1 กิ่งราคา 50 บาททดลองปลูกในสวนหน้าบ้านพอ 2 เดือนตั้งต้นได้ ให้ตัดแต่งกิ่ง ผ่านไป 7 วันจะมีช่อใบใหม่แตก ออกมาพร้อมออกลูกสีเขียวมีขน รอบผล ผ่านไป 1 เดือนลูกมัลเบอร์รีจากสีเขียว จะเปลี่ยนสีแดงม่วงเข้มลูกใหญ่ขึ้นเก็บผล มากินสด หรือนำมาปั่นทำนำ้ มัลเบอร์รี่ มีรสหวานอมเปรี้ยว สรรพคุณบำรุงสายตามีประโยชน์มาก ตอนนี้มีการขยายพันธุ์โดยตัดกิ่งไปชำพอ ออกรากแข็งแรงนำไปปลูกใน กระถาง หรือลงดินในสวน หรือ แบ่งกิ่งพันธุ์ให้ญาติพี่น้องนำไป ปลูก ที่บ้านมีต้นมัลเบอร์รี่ที่ให้ผลแล้ว 4 ต้น เท่านี้ก็พอกินแล้ว
12 พฤศจิกายน เวลา 02:54
1
ชตระกูล​ ศรีสวัสดิ์​
ขอบคุณครับ ผมใช้กะปิ+ยาชูกำลัง+ผงชูรส ก็พอเร่งรากได้อยู่นะครับ เสียอย่างเดียวรากออกมาไม่ค่อยมาก..
10 พฤศจิกายน เวลา 12:01
1
เรียนเกษตรแล้วได้ดี
กะปิทำมาจากกุ้งเคย คุณสมบัติเป็นพวกไคโตซานซึ่งทำให้รากพืชเจริญได้ดีขึ้น แต่ไม่เท่ากับสารเร่งรากจากออกซิน ส่วนกระทิงแดงมีวิตามินบีรวมอยู่ ถ้าไปดูที่ข้างขวดสารเร่งรากบางยี่ห้อเช่น B1 ก็จะมีบอกไว้ว่ามีสารออกซิน บวกกับวิตามินบี 1 ดังนั้นกะปิ กระทิงแดงจะช่วยเสริมรากที่ออกมาให้เจริญดีขึ้น แต่รากที่ออกมาถูกกระตุ้นจากออกซินของพืชค่ะ
10 พฤศจิกายน เวลา 12:40
1
10 พฤศจิกายน เวลา 11:55
1
เรื่องเล่าจากดาวนี้
ว้าวว ละเอียดมากๆเลยนะคะ อธิบายเข้าใจและเห็นภาพชัดเจนเลยค่ะ 😍
10 พฤศจิกายน เวลา 06:30
1
10 พฤศจิกายน เวลา 06:44
1
เก็บฝัน..🕰
ของโปรดเลยค่ะ ฝันดีนะคะแอด^^
9 พฤศจิกายน เวลา 16:47
1
เรียนเกษตรแล้วได้ดี
ฝันดีเช่นกันค่ะ
9 พฤศจิกายน เวลา 17:55
Phuphing Simon
ปัญหาคือตลาด..
9 พฤศจิกายน เวลา 15:45
1
เรียนเกษตรแล้วได้ดี
ขอบคุณสำหรับประเด็นค่ะ อันนี้เพียงอยากจะยกตัวอย่าง การทำกล้าพันธุ์ไม้ในเชิงธุรกิจจริงๆ มีรายละเอียดอีกมาก และคงมาเล่าแลกเปลี่ยนกับท่านผู้อ่านต่อไปในโอกาสหน้าค่ะ
9 พฤศจิกายน เวลา 18:00
สอนตัวเอง
ละเอียดทุกขั้นตอนเลย
9 พฤศจิกายน เวลา 12:19
2
Patt Photos Technique idea💕
พี่เขาไม่ได้สับนะเฮีย..
9 พฤศจิกายน เวลา 12:32
3
9 พฤศจิกายน เวลา 12:39
9 พฤศจิกายน เวลา 12:47
1
หมีน้อย Block Smile
เป็นรายได้เสริมที่เยี่ยมเลยค่ะ
9 พฤศจิกายน เวลา 12:12
1
เรียนเกษตรแล้วได้ดี
ค่ะ ลองทำดูค่ะ
9 พฤศจิกายน เวลา 12:13
1
arayadusit
ดีจังเลย ชอบต้นหม่อนค่ะ
9 พฤศจิกายน เวลา 12:09
1
เรียนเกษตรแล้วได้ดี
ขอบคุณค่ะที่ชอบบทความ ทดลองทำดูก็ได้ค่ะ ตัดชำหม่อน
9 พฤศจิกายน เวลา 12:12
1