ประกาศยกเลิกการยิงกระสุน
แลอนุญาตให้ราษฎรเฝ้าได้ในทางเสด็จ
ณ วันอาทิตย์ เดือนแปด ปีมะเส็ง นพศก
ถ้าเป็นราษฎรชาวจีน ฝรั่ง แขก
ต้องหมอบกราบอย่างชาวไทยไหม?
1
ตั้งแต่กรุงศรีมามีธรรมเนียมว่าหากพระเจ้าแผ่นดินเดินทางทั้งทางบกและทางน้ำ ให้พนักงานตรวจทางให้เรียบร้อยอย่าให้ใครเข้ามา ถ้าราษฎรแอบดูตรงหน้าต่างประตูที่ใกล้ทางให้เอากระสุนยิง
(ราษฎรต้องปิดประตูหน้าต่าง)
พอมาถึงสมัยรัชกาลที่ 2 ท่านไปทอดกฐิน มีผู้หญิงมาร้องทุกข์ว่าถูกพนักงานเอากระสุนยิงตาแตก
ร.2 ท่านสงสารให้หมอตาตรวจดู แล้วให้เงิน
ผ้านุ่งผ้าห่มทำขวัญหญิงคนนั้น
ต่อมาร.2 สั่งว่าห้ามเอากระสุนยิงราษฎร ให้ทำท่าโบกมือบ้าง เงื้อกระสุนบ้างก็พอ
ตั้งแต่นั้นมาเจ้าพนักงานก็ไม่เอากระสุนยิงราษฎรอีก
แต่คนมาใหม่อาจไม่รู้ ร.4 จึงออกประกาศซ้ำอีกครั้งว่าห้ามยิง ถ้ามีคนมาฟ้อง เจ้าพนักงานจะถูกลงโทษ
ส่วนธรรมเนียมเดิมที่ให้ราษฎรปิดประตูหน้าต่างก็ไม่เป็นการป้องกันอันตราย กลับเป็นโทษมากกว่า แทนที่ท่านจะได้เห็นราษฎรมาเฝ้าก็ไม่ได้เห็น
ท่านจึงมีประกาศว่า ต่อไปถ้าท่านเดินทาง
ห้ามเจ้าพนักงานไล่ราษฎรไปไกลและไม่ต้องปิดประตูหน้าต่างเหมือนแต่ก่อน หากรู้จักกันจะได้ทักทายกัน
แต่ให้เจ้าของบ้านตรวจดู ระวังอย่าให้คนเมา คนเสียสติ มาอยู่หน้าบ้านขณะท่านผ่าน
ส่วนราษฎรชาวจีน ถ้าอยากหมอบเคารพก็ตามใจ
หรือจะยืนเคารพตามแบบจีนเคารพพระเจ้าแผ่นดินก็ตามใจ
แขกและฝรั่ง ถ้าอยากหมอบกราบเคารพก็ตามใจ
หรือจะยืนเปิดหมวกก้มศีรษะยกมือเคารพอย่างแขกหรือฝรั่งก็ตามใจ
ห้ามบังคับคนนอกประเทศให้หมอบกราบ
ให้เคารพตามจารีตนั้นได้ตามสะดวก
...
วันก่อนอ่านเจอว่าถ้ามีคนขืนผ่านมาให้ยิง
(หลังจากที่ห้ามผ่านแล้ว ยุดไว้แล้ว)
ไม่แน่ใจว่ายิงเรือหรือยิงคน เข้าใจว่ายิงเรือเพราะไม่เคยปรากฎว่าท่านสั่งยิงคน เคยมีคนแล่นเรือมากวนท่าน ท่านก็ไม่ยิง (จะเล่าวันหลัง)
ประกาศฉบับนี้ลงปีมะเส็ง ประกาศฉบับสั่งยิงลงปีชวด เท่ากับฉบับนี้ออกหลังจากนั้น 5 ปีค่ะ
ข้อมูลจากหนังสือประชุมประกาศรัชกาลที่ 4
บทความมีเจตนาให้ความรู้ เป็นเรื่องสมัยรัชกาลที่ 4
ไม่ใช่เรื่องปัจจุบัน ไม่ชี้นำในมุมใด
กรุณาคอมเมนต์ด้วยความสุภาพค่ะ
เป้ย 18 Oct 20

ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
ความคิดเห็น
รุ่งรัตน์ พึ่งวงษ์
รออ่านนะคะและขอบคุณสำหรับบทความดีๆค่ะ
27 ต.ค. 2020 เวลา 17:20
19 ต.ค. 2020 เวลา 06:46
Pachara Pothiprasart
ขอบคุณครับ
19 ต.ค. 2020 เวลา 02:50