ธรรมชาติเดิม | The Zen Moment
เมื่อพระพุทธองค์ตรัสรู้อนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณแล้ว ทรงเปล่งวาจาว่า "แปลกจริงหนอ เวไนยสัตว์ทั้งปวงต่างมีอนุตตรสัมมาสัมโพธิเหมือนกันหมดทุกคน ต่างกันแต่เพียงมีผู้รู้กับไม่รู้เท่ากัน..."
เซนพูดถึงเรื่องนี้ในทำนองเดียวกัน หรือบางทีอาจจะได้รับอิทธิพลจากแนวคิดนี้เหมือนกัน นั่นคือมนุษย์เราทุกคนล้วนมีธรรมชาติแห่งพุทธะ (Buddha-nature) ในตัวเองด้วยกันทั้งสิ้น มันคือพื้นฐานดั้งเดิมของมนุษย์ทุกคนก่อนที่จะถูกเปลือกแห่งอวิชชาครอบงำ ธรรมชาติแห่งพุทธะเป็นศัพท์สำคัญยิ่งในทางเซน ภาษาจีนเรียก 佛性 (ฝูซิ่ง) ภาษาสันสกฤตเรียก พุทธธาตุ ก็คือธาตุแห่งพุทธ
นี่คือความเชื่อที่ว่า มนุษย์ทุกคนมีศักยภาพที่จะบรรลุธรรมได้ ขอเพียงปลดปล่อยตัวเองออกจากเปลือกแห่งอวิชชาที่เกาะไว้อย่างแน่นหนา ใคร ๆ ก็มีสิทธิ์ 'ตื่น' ได้ ข้อแตกต่างอยู่ที่เราจะหา 'นาฬิกาปลุก' ในตัวพบหรือไม่ การรู้แจ้งเป็นเรื่องธรรมชาติที่เกิดขึ้นได้เสมอเมื่อไปถูกที่ ถูกจังหวะเวลา และในเมื่อพุทธภาวะอยู่กับเราแล้ว การแสวงหามันก็คือการสูญเสียมัน!
พุทธทาสภิกขุอธิบายหลักการของการบรรลุธรรมของเซนไว้อย่างง่าย ๆ ว่า ก็คือ "เข้าถึงตัวธรรมชาติตามธรรมชาติเดิมของมันเท่านั้น แล้วเรื่องก็จบกัน โดยที่จิตชนิดนั้นจะหยุด จะว่าง จะสงบ จะไม่มีทุกข์ จะอะไรอื่น ๆ ทุกอย่างตามธรรมชาติเดิมของมัน"
การรู้แจ้งในทางเซนจึงเป็น 'การรื้อแล้วพบ' มากกว่า 'การแสวงหาแล้วพบ' เพราะมันอยู่กับเรามาตลอดเวลา ปัญหาคือเราจะเห็นมันหรือไม่
เห็นเมื่อไร ก็ตื่นเมื่อนั้น
แต่การเห็นมันไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะมนุษย์เราชอบปกปิดครอบมันด้วยอวิชชา แต่ในทางเซนไม่ใช่เรื่องยากเกินเอื้อม บ่อยครั้งเป็นเช่นเส้นผมบังภูเขา ละวางเส้นผมได้เมื่อไร ก็บรรลุซาโตริในฉับพลันทันใด ยกตัวอย่าง เช่น นางชีจิโนโยะเรียนเซนมานานปี ก็ยังไม่สามารถเข้าใจความหมายของเซน แต่ในคืนหนึ่งที่จันทร์สว่างกลางฟ้า นางตักน้ำใส่ถังไม้ไผ่ เห็นจันทร์บนผิวน้ำในถัง ยามนั้นไม้ไผ่หัก ฐานล่างของถังหลุดออก พลันนางชีก็บรรลุซาโตริ เช่นเดียวกับพระผานซานเป่าจีรู้แจ้งกลางตลาดขณะได้ยินคนขายเนื้อคุยกับลูกค้าคนหนึ่ง เป็นต้น
เซนเห็นว่าธรรมชาติแห่งพุทธะก็คือธรรมชาติของจิต จุดหมายของเซนคือการค้นพบธรรมชาติแห่งพุทธะผ่านการทำสมาธิ (ซึ่งไม่จำเป็นต้องอยู่ในรูปของการนั่ง) และการรับรู้จากประสบการณ์ของแต่ละวัน สิ่งนี้ช่วยเปลี่ยนมุมมองและความรู้ในตัวตน นำไปสู่การรู้แจ้ง
เมื่อตื่นก็เป็นอิสระ นี่ก็คือพุทธภาวะ คือสภาวะแห่งการตื่น คือการเข้าใจความว่าง
จาก มังกรเซน และ Mini Zen (เซนฉบับการ์ตูน)
หนังสือหมดเมื่อไร จะไม่ตีพิมพ์ใหม่แล้ว
มังกรเซน Shopee คลิก https://shope.ee/2VUCymbmSh?share_channel_code=6
- 6
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
