ว่าด้วยเรื่อง PM 2.5 กับตัวเลข
ค่า AQI (Air Quality Index) คืออะไร และเกี่ยวอะไรกับค่า PM 2.5?
.
.
ในช่วงระยะเวลานี้ ทุกๆ เช้าชาวกรุงเทพมหานครคงจะเปิด APP ในมือถือเพื่อดูค่าดัชนีอากาศกันทุกวัน ถ้าวันไหนค่าขึ้นไปสูงก็จะต้องรีบหยิบหน้ากากมาใส่กัน ถ้าวันไหนค่าต่ำหน่อย ก็จะค่อยหายใจได้โล่งปอด
แต่ผมสังเกตเห็นว่า มีเพื่อนๆ หลายคนเข้าใจผิดเกี่ยวกับค่าดัชนีอากาศ หรือ ค่า AQI ใน APP มือถือกันอยู่พอสมควร คือ เราไปคิดกันว่า ค่า AQI กับค่าปริมาณ PM 2.5 คือตัวเลขเดียวกัน ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ไม่ถูกต้องครับ
.
AQI คือค่าอะไร?
อากาศที่เราหายใจทุกวันนี้ ประกอบไปด้วยสารต่างๆ ปะปนกันอยู่หลายชนิด แต่ในประเทศไทย เรากำหนดตัวชี้วัดคุณภาพอากาศไว้จากสาร 8 ตัว คือ
- ก๊าซโอโซน
- ก๊าซไนโตรเจนได้ออกไซด์
- ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์
- ตะกั่ว (ซึ่งครั้งหนึ่งเราเคยมีปัญหาเรื่องนี้กันมาก)
- ฝุ่นขนาดใหญ่ (TSP)
- ฝุ่นขนาดเล็ก (PM 10)
- ฝุ่นขนาดจิ๋ว (PM 2.5)
ปัญหาก็คือ หากเราบอกค่าดัชนีสารทั้ง 8 ตัวในอากาศพร้อมกันหมดก็จะทำให้เกิดความสับสนไม่น้อย เช่น กรุงเทพมหานคร เวลา 09.00 น. มีค่าโอโซนเกินมาตรฐาน ตะกั่วไม่เกินมาตรฐาน ฝุ่นขนาดใหญ่เกินมาตรฐาน ฝุ่นขนาดจิ๋วไม่เกินมาตรฐาน ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์เกินมาตรฐาน เป็นต้น
จากข้างบนนี้ ถ้าเราเป็นคนฟังประกาศก็คงสับสนว่า ตกลงแล้วอากาศดีหรือไม่ดี 😵
ดังนั้น ทั่วโลกเขาจึงมีการกำหนดค่า AQI ขึ้นมา เป็นตัวเลขชุดหนึ่งเพื่อบอกคุณภาพอากาศของสารแต่ละตัว
โดยวิธีอ่านเลข AQI ก็คือ ถ้าสารตัวใดมีความเข้มข้นในอากาศ ณ ขณะวัดเท่ากับค่ามาตรฐาน ค่า AQI ก็จะเท่ากับ 100 ตัวอย่างเช่น
ประเทศไทย กำหนดค่ามาตรฐาน PM 2.5 ไว้ที่ 50 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร แต่วันนั้นเราวัดค่า PM 2.5 ได้เท่ากับ 75 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ค่า AQI วันนั้นของกรุงเทพมหานคร ก็จะเท่ากับ 150 เป็นต้น
.
เมื่อค่า AQI เขากำหนดกันแบบนี้ ทีนี้ก็ขึ้นอยู่กับแต่ละประเทศว่าจะคิดสูตรผสมการคิดค่า AQI กันอย่างไร เช่น บางประเทศ ก็เอาค่า AQI ของก๊าซโอโซน บวกกับ ค่า AQI ของ PM 2.5 แล้วหารสอง เป็นค่า AQI กลางก็มีเหมือนกัน
ฉะนั้น หากประเทศใดใช้สูตรแบบนี้ แล้วเผอิญวันนั้นค่าก๊าซโอโซนสูง แต่ค่า PM 2.5 ต่ำ แต่ค่า AQI กลางออกมาสูงก็ย่อมเป็นไปได้
เช่น AQI โอโซน 300 + AQI PM 2.5 50 = AQI กลาง 175 เป็นต้น
การดูค่า AQI อย่างเดียวโดยไม่รู้ที่มาของสูตรคำนวณ จึงมีโอกาสประเมินสถานการณ์คลาดเคลื่อนได้สูงมาก
.
ประเด็นที่สำคัญต่อมาก็คือ กรมควบคุมมลพิษ ประเทศไทยไม่มีการวัดค่า AQI ของ PM 2.5 อย่างเป็นทางการ มีแต่การวัดค่า PM 2.5 เป็นไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตรเท่านั้น ซึ่งสถานีวัดค่า PM 2.5 ที่ว่านี้ ก็มีอยู่ไม่กี่สถานีในกรุงเทพมหานคร คือ พญาไท บางนา วังทองหลาง ถนนพระรามสี่ ถนนลาดพร้าว ถนนอินทรพิทักษ์
ความซับซ้อนมากกว่านั้นก็คือ APP ที่คนส่วนใหญ่ในกรุงเทพมหานครใช้ คือ ค่า AQI ตามมาตรฐานของ USA ไม่ใช่ค่ามาตรฐานของประเทศไทย ซึ่งต้องบอกว่า USA เขาตั้งเลขคุณภาพค่ามาตรฐานไว้สูงกว่าประเทศไทยมาก
ดังนั้น เมื่อเอาข้อมูลค่าดัชนีสารต่างๆ ในอากาศของประเทศไทยไปใส่ในสูตรของ USA เราจึงเห็นค่า AQI ในมือถือสูงปรี๊ดนั่นเอง
.
.
โดยสรุปก็คือ ผมไม่ได้กำลังจะบอกว่าค่า AQI ที่เราดูกันในมือถือเชื่อถือไม่ได้นะครับ เพียงแต่เราต้องรู้ทันอยู่สองประการ คือ
1. ค่า AQI ที่เราเห็น ไม่ใช่ค่า PM 2.5 อย่างเดียว แต่เกิดจากสูตรคำนวณหลายๆ ค่าเข้าด้วยกันออกมาเป็นค่าเฉลี่ยกลาง ซึ่งถ้าเรามุ่งเน้นแค่ PM 2.5 จะต้องใช้เครื่องมือวัดเฉพาะ ถึงจะบอกได้เที่ยงตรง
แต่เราก็ต้องไม่ลืมด้วยว่า จริงๆ แล้ว ค่าอื่นๆ เช่น ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ตะกั่ว ก็อันตรายไม่แพ้ PM 2.5 เลยนะครับ
2. ค่า AQI ในมือถือที่สูงมาก ไม่ใช่ค่าตามมาตรฐานของประเทศไทย ดังนั้น ก็ขึ้นอยู่กับว่าประชาชนอย่างเราคาดหวังมาตรฐานอากาศแบบไทยๆ หรือแบบ USA เท่านั้นเองครับ
ข้อเขียนข้างบนนี้ผมสรุปเอาจากบทความของ รศ.ดร.ศิริมา ปัญญาเมธีกุล คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
หวังว่าเพื่อนๆ น่าจะเข้าใจวิธีการดูค่า AQI ในมือถือกันมากขึ้น จะได้ไม่ตกใจกับค่า AQI ที่สูงกันจนเกินไปครับ 😊😊😊
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
