PARACETAMOL - พาราเซตามอล - กินยาเกินขนาด
อันตรายจากการใช้ยาพาราเซตามอลที่พบได้มากที่สุด คือ พิษต่อตับ ทำให้ตับวาย การกินพาราเซตามอลประชดชีวิต ฆ่าตัวตาย พาราเซตามอลจะทำให้ตับเสียการทำงาน ซึ่งหากได้รับยาต้านพิษไม่ทันเวลาก็จะทำให้เสียชิวิตได้
พาราเซตามอล ถ้าผู้ใหญ่กินครั้งเดียว 10 กรัม(ประมาณ 20 เม็ด) จะทำให้ตับถูกทำลายภายใน 12 ชั่วโมง ซึ่งอาจแสดงอาการดีซ่าน และตับวายในอีก 2 - 3 วันต่อมา ถ้ากินครั้งเดียว 15 กรัม อาจทำให้ตายได้
หากกินเหล้าร่วมกับพาราเซตามอล ก็จะเท่ากับเป็นการเหยียบคันเร่งให้ตับพังได้เร็วขึ้น
ในกรณีที่กินพาราเซตามอลเกินขนาดมาก ๆ ถ้าพบในระยะ 3-4 ชั่วโมงหลังกินยา ควรรีบทำให้อาเจียน เช่น
ใช้นิ้วล้วงเข้าไปเขี่ยผนังลำคอ
ยาที่ใช้ต้านพิษ ได้แก่ อะเซทิลซิสเตอีน (Acetylcysteine)
โดยครั้งแรกให้กินขนาด 140 มก.ต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม,
4 ชั่วโมงต่อมา ให้ขนาด 70 มก.ต่อน้ำหนักตัว
1 กิโลกรัม ทุก 4 ชั่วโมง รวมทั้งหมด 17 ครั้ง จะช่วยป้องกันการ
เกิดพิษต่อตับ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ถ้าให้กินภายใน 8-16 ชั่วโมงหลังกินพาราเซตามอล (แม้หลัง 24 ชั่วโมง
ก็ควรให้ยาต้านพิษ)
วิธีใช้ ให้ผสมอะเซทิลซิสเตอีน ในน้ำเปล่า น้ำผลไม้ หรือน้ำอัดลม ในสัดส่วนยา 1 ส่วนต่อน้ำ 2 ส่วน
หมายเหตุ วันนี้ตอนตี 1 มีน้องมาซื้อยาช่วยให้อ้วก บอกแฟนกินพาราเข้าไปไม่รู้กี่เม็ด ไม่ยอมไปโรงพยาบาล ก็เลยให้ NAC 600 มิลลิกรัม ไปทั้งหมด 13 ซอง (ที่มีอยู่ทั้งหมดในร้าน) รวมทั้งให้ยาหอมไป บอกถ้าอาการแย่ลง ให้ลากไปห้องฉุกเฉินโดยเร็วที่สุด
อันตรายจากการใช้ยาพาราเซตามอลที่พบได้มากที่สุด คือ พิษต่อตับ ทำให้ตับวาย รองมาเป็นเรื่องของการเกิดปฏิกิริยากับยาอื่น
พิษที่เกิดจากความตั้งใจ นั่นคือ การกินพาราเซตามอลประชดชีวิต การฆ่าตัวตาย ซึ่งบางรายก็แค่ต้องการประท้วง เรียกร้องความสนใจ นึกว่าพิษของพาราเซตามอลเป็นเรื่องเล็กๆ แต่ความจริงไม่เป็นเช่นนั้นเพราะพาราเซตามอลจะทำให้ตับเสียการทำงานหรือตับวายได้ ซึ่งหากได้รับยาต้านพิษไม่ทันเวลาก็จะทำให้เสียชิวิตได้
พิษที่เกิดจากความไม่ตั้งใจ มีการนำพาราเซตามอลไปผสมกับยาอื่นๆ ได้แก่ ยาคลายกล้ามเนื้อ ยาแก้หวัด ยาแก้ปวด เป็นต้น ทำให้กินยาซ้ำซ้อนโดยไม่รู้ตัว หากเป็นระยะเวลาไม่นานแค่ 2 ถึง 3 วันก็ยังพอไหว หากระยะเวลานานเป็นเดือนการเกิดพิษต่อตับคงเกิดอย่างแน่นอน
การกินพาราเซตามอลร่วมกับเครื่องดื่มที่ผสมแอลกอฮอล์ เช่น เหล้า ไวน์ รัม ยีน หรือ เบียร์ เพราะตัวแอลกอฮอล์เองเป็นที่ทราบกันดีว่าหากได้รับในปริมาณมาก หรือต่อเนื่องกันนานๆ ก็ทำให้เกิดภาวะตับแข็ง ตับวายได้ หากกินร่วมกับพาราเซตามอลก็จะเท่ากับเป็นการเหยียบคันเร่งให้ตับพังได้เร็วยิ่งขึ้น
พาราเซตามอลทำให้เลือดแข็งตัวช้าลงได้หากได้รับในปริมาณมากอย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน ซึ่งเท่ากับไปเสริมฤทธิ์ของยาต้านการแข็งตัวของเลือดจนทำให้ผู้นั้นเกิดเลือดออกผิดปกติขึ้น
ขนาดการรักษาปกติ คือ ยาพาราเซตามอล 10 มิลลิกรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัม (เช่น น้ำหนัก 50 กิโลกรัม ก็กินแค่ยาเม็ดขนาด 500 มิลลิกรัม 1 เม็ด ก็เพียงพอ) และหากไม่มีอาการแล้วก็ควรหยุดกินยาทันที
NAC - N-ACETYLCYSTEINE
การต้านพิษของยาพาราเซตามอล เมื่อให้ NAC ภายใน 8 ชั่วโมง หลังได้รับพาราเซตามอล NAC จะสามารถป้องกันความเป็นพิษต่อตับ ของพาราเซตามอลได้ แต่ยังคงมีประสิทธิภาพ เมื่อให้ NAC ภายใน 24 ชั่วโมง หลังได้รับยาพาราเซตามอล
ขนาดยาที่ให้กินครั้งแรก 140 MG/KG แล้วตามด้วยขนาดยา 70 MG/KG ทุก 4 ชั่วโมง อีก 17 ครั้ง เพื่อให้ครบคอร์สการรักษา หากอาเจียนออกมา ภายใน 1 ชั่วโมงหลังกินยา ให้กินซ้ำอีกครั้งหนึ่ง
ยกตัวอย่าง ผู้ป่วยหนัก 60 กิโลกรัม ครั้งแรกจะต้องกิน NAC 600 มิลลิกรัม จำนวน 14 ซอง หรือ 14 เม็ด จากนั้นให้กิน 7 ซอง หรือ 7 เม็ด ทุก 4 ชั่วโมง รวม 17 ครั้ง
ยาพาราเซตามอลอันตรายจริงหรือ ?
ช่วงนี้มีการแชร์ ข้อมูลเรื่องยาพาราเซตามอลว่าเป็นอันตรายและแนะนำให้รับประทานยา NAC ร่วมด้วยเสมอเพื่อลดพิษจากยาพาราเซตามอลนั้น วันนี้ทางเพจจึงขอนำเสนอประเด็นนี้ และให้ข้อแนะนำตามหลักวิชาการ ว่า ในผู้ใหญ่ที่ไม่มีโรคประจำตัว และมีการทำงานของตับไต ที่ปกติ การรับประทานยาพาราเซตามอล ไม่เกินวันละ 4 กรัม (8 เม็ด) โดยแบ่งรับประทานครั้งละ 1 กรัม (2 เม็ด เม็ดละ 500 มิลลิกรัม) ถือว่าค่อนข้างปลอดภัย ไม่มีความจำเป็นต้องรับประทานร่วมกับยา NAC (เช่น ยาขับเสมหะ NAC LONG หรือ Flumucil) เพื่อลดพิษ
อย่างไรก็ตาม ข้อสำคัญที่ควรจำก็คือ ยาพาราเซตามอลออกฤทธิ์ต่อสมองทำให้คลายปวดเท่านั้น ไม่ได้รักษาที่สาเหตุ ดังนั้นเป็นยาที่ใช้เมื่อมีอาการเท่านั้น ไม่ควรใช้ต่อเนื่อง ที่สำคัญคือ ในผู้ที่มีโรคตับหรือโรคไต ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาเสมอ เพราะ แม้ยาพาราเซตามอลจะค่อนข้างปลอดภัยกว่ายาอื่น แต่หากใช้ต่อเนื่อง ในปริมาณมาก (วันละ 6 กรัม หรือ 12 เม็ด ขึ้นไป) ก็ก่อให้เกิดพิษต่อตับเป็นอันตรายได้
เรียบเรียงเนื้อหาโดย ผศ.ดร.ทพญ.ดุลยพร ตราชูธรรม อินโฟกราฟฟิกโดย นางสาวศรารัตน์ พลเสน นักศึกษาปริญญาโทสาขาพิษวิทยาและโภชนาการเพื่ออาหารปลอดภัย สถาบันโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล #ยาพาราเซตามอล #พิษ #อันตราย #ปลอดภัย
POSTED 2018.10.06
UPDATED 2020.10.14
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
