ประตูเมืองโคราช ประตูนี้มีตำนาน ประวัติศาสตร์และความเชื่อ
...เมืองโคราช หรือเมืองนครราชสีมา เป็นเมืองรอยต่อระหว่างภาคกลางกับภาคอีสาน แต่เมืองโคราชนั้นจัดว่าเป็นเมืองหรือจังหวัดหนึ่งในภาคอีสานหรือไม่นั้นก็ยังมีการถกเถียงกันอยู่ แต่ที่แน่นอนก็คือเมืองโคราชมีร่องรอยอารยธรรมของทางภาคอีสาน และภาคกลาง ผสมผสานอยู่ และยังมีความเป็นท้องถิ่นอีกด้วยครับ ประเด็นนี้ผมจะเล่าให้ฟังในครั้งต่อไปนะครับ
...เมืองโคราช หรือเมืองนครราชสีมา มีความสัมพันธ์กับอาณาจักรศูนย์กลาง ตั้งแต่ครั้งอาณาจักรอยุธยา และตลอดเรื่อยมาจนถึงรัตนโกสินทร์ มีหน้าที่เป็นเมืองออกหน้ารับศึก และเป็นเมืองที่กองคาราวานสินค้าต้องมาพักที่เมืองนี้ก่อนที่จะเดินทางต่อไปยังภูมิภาคอื่น ดังนั้นเมืองโคราชจึงเป็นเมืองที่อาณาจักรศูนย์กลางต่องเข้ามาสร้างบ้านแปลงเมืองเพื่อให้มีความเจริญในทุกๆ ด้าน กำแพงเมืองเป็นปัจจัยหนึ่งที่สร้างความมั้นคงให้กับตัวเมือง เพราะกำแพงเมืองที่แข็งแรงนั้นจะเป็นปราการณ์ที่ทำให้เมืองรับศึกได้นาน ดังนั้นอาณาจักรศูนย์กลางจึงได้จัดส่งช่างที่ชำนาญมายังเมืองโคราชเพื่อสร้างกำแพงเมืองขึ้น อันเป็นการรักษาเมืองให้คงอยู่เมื่อมีภัยสงคราม
...กำแพงเมืองโคราชนั้นมีขนาด 1,000 x 1,700 เมตร ปีที่สร้างไม่สามารถระบุได้แน่ชัด แต่ประมาณได้ว่า สร้างหลังรัชสมัยพระเจ้าทรงธรรม แต่สร้างก่อนก่อนรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์ (รายงานการขุดค้นแนวกำแพงเมืองนครราชสีมา พ.ศ. 2549 กรมศิลปากรณ์) นั่นก็พอจะคำนวนได้ว่าสร้างในช่วงพุทธศตวรรษที่ 22 ลักษณะการก่อสร้างนั้นได้รับอิทิพลจากชาวตะวันตกที่เข้ามาในสมัยกรุงศรีอยุธยา วัสดุที่ใช้สร้างมีอิฐเผา หินทราย และศิลาแลง มีประตูเมืองทั้งหมดสี่ประตู คือ ประตูพลแสน ประตูพลล้าน ประตูชัยณรงค์ และประตูชุมพล ประตูชมพลนี่ละครับ เป็นประตูแห่งตำนานของเมืองโคราชที่สำคัญต่อความเชื่อของคนโคราชครับ
... ประตูชุมพลเป็นประตูที่สมบูรณ์ที่สุดที่ยังหลงเหลืออยู่ ส่วนประตูอื่นๆ นั้นถูกทำลายหมดแล้วครับ ทั้งความรู้เท่าไม่ถึงการของคนและความต้องการปรับปรุงภูมิทัศน์ของเมืองโคราชเองเเละการเวลาที่กัดกร่อนโบราณสถานให้สูญเสียไป จากการที่ยังคงสภาพอยู่นั้น ทำให้ทราบได้ว่าช่วงที่มีการก่อสร้างนั้นได้มีการลื้อโบราณสถานเก่าจากที่ใดที่หนึ่งสมัยอาณาจักรเขมรเพื่อเอาหินทรายและศิลาแลงมาสร้างขอบประตูเมือง (หินทรายบางก้อนยังมีลวดลายอยู่) ลักษณะของประตูเมืองประกอบด้วยใบเสมาส่วนกำแพงปีกซ้ายขวาและช่องสังเกตุการ (สามารถสอดปืนไฟได้) ด้านบนประตูมีศาลาหรือเชิงเทิน สังเกตการณ์ และมีบันไดขึ้นไปยังศาลาด้านบน ในภาพ ได้รับการบูรณะแล้ว
ตามประวัติศาสตร์กำแพงเมืองมีเคยรับศึกเมื่อครั้งพระเจ้าอนุวงศ์มาตี นครราชสีมา ในสมัยรัชการที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ และตามเรื่องล่ารู่กันฟังก็มีอยู่ว่า ประตูฝั่งนี้เป็นที่นัดรวมกำลังพลก่อนออกไปทำสงครามในอดีต ครับ
...ประตูขุมพลในด้านความเชื่อนั้น มีเรื่องเล่าอยู่ว่า ถ้าใครได้รอดซุ้มประตูชมพลแล้ว จะได้กลับมาที่เมืองโคราชอีก หรือจะได้มาอยู่ที่เมืองนี้ หรือแม้แต่ถ้าใครยังโสด ถ้าได้มารอดซุ้มประตูชมพลแล้วจะได้แต่งงานกับชาวโคราชครับ ความเชื่อก็ฟังเิาสนุกนะครับ
...ประวัติศาสตร์เที่ยวให้เป็นความรู้ สนใจก็ศึกษา ตำนาน เรื่องเล่า ปรัมปราก็ขอให้เป็นเรื่องอ่านแล้วฟังแล้ว ก็ขอให้เป็นเรื่องสนุกๆ นะครับ
...ขอมูลที่ผมได้มานั้นบางส่วน อยู่ใน หนังสือ การขุดต้นแนวกำแพงเมืองนครราชสีมา พ.ศ. 2549 กรมศิลปากร ครับ
ประตูชมพล เมืองนครราชสีมา ถ่ายโดย พงศธร อิ่มอุดม แอดมิน เพจบันทึกภาพความทรงจำผ่านมุมกล้อง
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
