แมวพันธุ์ Maine Coon เพศผู้ อายุ 8 ปี น้ำหนัก 7 กิโลกรัม ยังไม่ทำหมัน ไม่เคยมีโรคประจำตัว สุขภาพแข็งแรง ไม่มีอาการผิดปกติใดใดมาก่อน เจ้าของพาเข้ามารับการรักษาที่โรงพยาบาลสัตว์ เนื่องจากโดนแมวที่บ้านกัด เป็นแผลบริเวณริมฝีปากด้านบน และมีเลือดไหลไม่หยุด เสียเลือดปริมาณมาก จึงจำเป็นต้องเข้ารับการวางยาสลบเพื่อเย็บแผลและห้ามเลือด
.
ตรวจร่างกาย
.
พบว่าแมวยังร่าเริงเป็นปกติ แต่มีเลือดไหลออกจากแผลบริเวณที่โดนกัด บริเวณริมฝีปากด้านบน และน้ำลายไหลมาก ไม่มีอาการหอบ การหายใจเป็นปกติ เสียงปอดและเสียงหัวใจอยู่ในเกณฑ์ปกติ อัตราการเต้นของหัวใจปกติ อุณหภูมิร่างกายปกติ
.
การวางยาสลบเพื่อทำการเย็บแผล
.
Premedication ด้วย atropine ขนาด 0.04 mg/kg ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ xylazine ขนาด 1 mg/kg ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ และ induction ด้วย propofol ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ ใช้เวลาในการเย็บแผลประมาณ 5 นาที ระหว่างการเย็บแผล มีการให้น้ำเกลือ Acetate ringer solution เข้าทางหลอดเลือดดำ ด้วยอัตราเร็ว 10 ml/kg/hr ภายหลังจากการวางยาสลบ 1 วัน ได้ถอดน้ำเกลือที่ให้เข้าทางเส้นเลือด แมวมีการฟื้นจากยาสลบดี กินอาหารได้ แผลผ่าตัดดี ไม่มีเลือดออกอีก
.
วันที่ 3 ภายหลังจากการวางยาสลบ และเย็บแผล แมวเริ่มมีอาการหายใจลำบากเฉียบพลัน หายใจเร็ว และอ้าปากหายใจเมื่อทำการจับบังคับ ผลการตรวจร่างกาย จากการฟังเสียงปอดพบ crackle lung sound และตอบสนองต่อการให้ยา furosemide ขนาด 1 mg/kg โดยการฉีดเข้าหลอดเลือดดำ 3 ครั้ง ห่างกัน 2 และ 4 ชั่วโมง ตามลำดับ หลังจากที่แมวหายใจดีขึ้น จึงทำการวินิจฉัยหาสาเหตุเพิ่มเติมต่อไป
.
การตรวจวินิจฉัย
.
ผลเอกซเรย์ช่องอก พบว่าหัวใจห้องบนซ้ายมีขนาดใหญ่ ลักษณะ valentine-shaped heart จึงวางแผนทำการตรวจ echocardiography เพิ่มเติม
.
ผลการวินิจฉัย Left-sided congestive heart failure associated with hypertrophic cardiomyopathy
.
การรักษา
แมวได้รับยา furosemide ขนาด 1 mg/kg กินวันละ 1 ครั้ง doxycycline ขนาด 5 mg/kg กินวันละ 2 ครั้ง และยาบำรุงเลือด กินวันละ 1 ครั้ง ก่อนการทำ echocardiography จนภาวะ pulmonary edema ดีขึ้น หลังจากทำ echocardiography แมวได้รับยา benazepril ขนาด 0.5 mg/kg กินวันละ 1 ครั้ง clopidogrel ขนาด 18.75 mg/kg กินวันละ 1 ครั้ง
.
การติดตามผล
แมวถูกรับกลับไปดูแลต่อที่บ้าน และนัดติดตามอาการเป็นระยะ พบว่าภายหลังจากการให้ยาเป็นเวลา 3 เดือน แมวยังมีอาการเป็นปกติ การหายใจเป็นปกติ พบว่ามีหายใจเร็ว (tachypnea) บ้างเวลาที่เล่นกับแมวตัวอื่นในบ้าน และยังไม่พบภาวะลิ่มเลือดอุดตัน (atrial thromboembolism) หรือภาวะของเหลวสะสมในช่องอก (pleural effusion)
.
การอภิปรายผล
โรคกล้ามเนื้อหัวใจ (myocardial disease) ชนิด hypertrophic cardiomyopathy (HCM) หรือ โรคกล้ามเนื้อหัวใจหนาตัวมากกว่าปกติ ถือเป็นโรคกล้ามเนื้อหัวใจชนิดที่พบได้มากที่สุดในแมว (ร้อยละ 68) แมวที่ได้รับการวินิจฉัยเป็น HCM ส่วนใหญ่ อยู่ในระยะที่แสดงอาการแล้ว อาการที่แสดงนั้นมักเกี่ยวเนื่องกับอาการของภาวะหัวใจล้มเหลว ได้แก่ หายใจเร็ว หายใจลำบาก อันเป็นผลจากการเกิดภาวะน้ำท่วมปอด (pulmonary edema) หรือ ภาวะของเหลวสะสมในช่องอก หรือ อาการของลิ่มเลือดอุดตันที่หลอดเลือดแดงใหญ่ แต่มีแมวบางส่วนที่เป็นโรค HCM ที่ไม่แสดงอาการป่วยเลยมาตลอดชีวิต (อย่างเช่นในเคสนี้) จนกระทั่งเมื่อมีปัจจัยที่อาจเป็นสาเหตุโน้มนำให้แมวแสดงอาการของโรคขึ้นมา เช่น ความเครียด การได้รับสารน้ำเข้าทางเส้นเลือด การวางยาสลบ เป็นต้น ดังนั้น ในกรณีที่เป็นแมวพันธุ์เสี่ยงของโรค HCM แม้ว่าจะไม่มีอาการผิดปกติก็ตาม แต่ก็ไม่ควรมองข้ามการตรวจโรคหัวใจโดยละเอียด เพื่อประเมินความพร้อมก่อนการวางยาสลบ รวมทั้ง การสื่อสาร และการให้ความรู้กับเจ้าของสัตว์เลี้ยงให้เข้าใจถึงการตรวจเพิ่มเติมที่เกิดขึ้น ทั้งนี้ เพื่อลดภาวะแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นระหว่าง และภายหลังการวางยาสลบ ดังกล่าวข้างต้น
.
อ่านบทความต่อได้ที่
.
คอลัมน์ Case Study
บทความโดย ฝ่ายวิชาการ โรงพยาบาลสัตว์รัตนาธิเบศร์