"กำเนิดแคว้นล้านนา"
ล้านนาไทย มาจากคำอุปมาว่า "นาล้านไร่" มีศูนย์กลางอยู่ที่เชียงใหม่ ซึ่งมีชื่อเต็มว่า "นพบุรีศรีนครพิงค์เชียงใหม่" ตั้งอยู่บนที่ราบลุ่มแม่น้ำปิงตอนบน เรียกว่า ที่ราบเชียงใหม่-ลำพูน ซึ่งจัดเป็นพื้นที่ราบก้นหุบเขา อยู่ตามแนวสองฟากฝั่งของแม่น้ำปิง มีขนาดกว้างใหญ่ที่สุดในภาคเหนือ มีระดับความสูงประมาณ 300 เมตร จากระดับน้ำทะเล มีแนวเทือกเขาวางตัวขนานกับที่ราบ ตามแนวเหนือ-ใต้ของที่ราบดังกล่าว เมืองเชียงใหม่ และเมืองลำพูน จึงเป็นเมืองในหุบเขา อากาศถ่ายเทไม่สะดวกเหมือนเมืองใกล้ทะเล เช่น กรุงเทพฯ ถนนที่แคบและมีรถยนต์หนาแน่น จึงอบอวลไปด้วยกลิ่นควันไอเสีย ขนาดของเมืองเชียงใหม่นั้น พญามังรายทรงลดขนาดจาก 2,000 วา ลงมาเหลือ 1,000 วา เพราะทรงเห็นด้วย ตามที่พ่อขุนรามคำแหงทรงให้ความเห็นว่า จะทำให้ดูแลได้อย่างทั่วถึงเชียงใหม่มีอดีตความเป็นมายาวนานกว่า 700 ปี น่าจะแบ่งได้เป็น 3 ยุค ดังนี้
1. ยุคราชวงศ์มังราย
เมื่อพญามังรายยึดได้เมืองหริภุญชัย ใน พ.ศ. 1835 ได้ทรงสร้างเมืองชั่วคราวขึ้นที่ เวียงกุมกาม (อ.สารภี) ต่อมาพญามังรายได้เชิญพระสหาย คือ พ่อขุนรามคำแหงแห่งสุโขทัย และ พญางำเมืองแห่งพะเยา มาปรึกษาก่อนที่จะสร้างเมืองเชียงใหม่ ใน พ.ศ. 1839 เรียกชื่อว่า "พิงครัฐ" และมีราชวงศ์มังรายปกครองต่อมาอีก 20 ลำดับ เป็นเวลา 262 ปี (สันติ เล็กสุขุม, ศิลปะภาคเหนือ: หริภุญชัย-ล้านนา, 2538)
2. ยุคพม่าปกครอง
เมื่อพระเจ้าบุเรงนองยึดได้เมืองเชียงใหม่ ใน พ.ศ. 2101 ได้แต่งตั้งเจ้านายของพม่ามาปกครอง เป็นเวลา 216 ปี (สรัสวดี อ๋องสกุล, ประวัติศาสตร์ล้านนา, 2529)
3. ยุคฟื้นม่าน
พญาจ่าบ้านร้องขอทัพจากกรุงธนบุรี ให้ขึ้นมาช่วยตีได้เมืองเชียงใหม่คืน เมื่อ พ.ศ. 2317 แต่พม่าได้หวนกลับมาตีอีกหลายครั้ง จนเชียงใหม่กลายเป็นเมืองร้าง พญากาวิละต้องไปพักพลอยู่ที่เวียงป่าซาง กว่า 20 ปี ในระหว่างนั้น "วงศ์เจ้าเจ็ดตน" ต้นสายสกุล ณ เชียงใหม่ เริ่มจากพญากาวิละ ได้รับการสถาปนาจาก สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี ให้เริ่มครองเมืองเชียงใหม่ ใน พ.ศ. 2324 ต่อมาเมื่อ พ.ศ. 2339 พญากาวิละจึงได้ยาตราพลเข้ามาตั้งอยู่ในเมืองเชียงใหม่ ถัดมาอีก 8 ปี ก็ขับไล่พม่าออกจากเชียงแสนได้หมด พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ จึงทรงสถาปนาขึ้นเป็น พระเจ้ากาวิละ เจ้านครเชียงใหม่ โดยมีฐานะเป็นเมืองประเทศราชของกรุงเทพฯ สืบต่อมาจนถึง พ.ศ. 2482 พลตรีเจ้าแก้วนวรัฐ เจ้านครเชียงใหม่องค์ที่ 9 ได้ถึงแก่พิราลัย รัฐบาลจึงยกเลิกตำแหน่งเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ ที่สืบต่อกันมาเป็นเวลา 158 ปี (เสนอ นิลเดช, ศิลปะสถาปัตยกรรมล้านนา, 2526)
summarize by ชยุต รัตนพงษ์
.
- 2
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
