บิดาแห่งคณิตศาสตร์ : อาร์คิมิดีส
วันนี้คนเขียนขอเล่าถึงนักคณิตศาสตร์ที่มีชื่อว่า อาร์คิมิดีส (Archimedes)
Archimedes http://t1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSgIvbVOjRSg4hwfAfjreFt4NRlPwtoCRwG4D1ZU9QxMfsb2Y7IhFAQFaxG-nUe
สำหรับผู้อ่านที่ยังงง ๆ ว่า อาร์คิมิดีส คือใคร เอาอย่างนี้ ถ้าคนเขียนบอกว่าเขาคือคนที่เจอวิธีตรวจสอบมงกุฎว่าเป็นทองแท้หรือทองปลอม ตอนที่อาบน้ำอยู่ในอ่าง เริ่มคุ้นแล้วใช่มั้ยล่ะ ยูเรก้า! คนนั้นนั่นแหละ
อาร์คิมิดีส เกิดในช่วง 287 ปีก่อนคริสตศักราช ในนิคมท่าเรือซีราคิวส์ ประเทศกรีซในยุคนั้น เป็นลูกชายของนักดาราศาสตร์
ในช่วงชีวิตของอาร์คิมิดีส นอกจากเขาจะมีชื่อเสียงจากการเป็นนักคณิตศาสตร์แล้ว เขายังมีผลงานในด้านอื่น ๆ เช่น ปรัชญา ดาราศาสตร์ หรือแม้กระทั่งประดิษฐ์อาวุธอีกด้วย
ผลงานคณิตศาสตร์ของอาร์คิมิดีสสืบต่อมาถึงปัจจุบัน ผ่านหนังสือต่าง ๆ มากมาย เช่น Measurement of Circle ที่กล่าวถึงการประมาณค่าคงตัว π ว่ามีค่าอยู่ระหว่าง 223/71 กับ 22/7
ใน On Conoid and Spheroid ก็มีวิธีพิสูจน์ผลบวกอนุกรมที่อยู่ในหนังสือเรียนปัจจุบัน คือ
1+2+3+⋯+n=(n(n+1))/2 และ
1^2+2^2+3^2+⋯+n^2=(n(n+1)(2n+1))/6
ซึ่งวิธีพิสูจน์สองสูตรนี้ของอาร์คิมิดีสอาจจะดูยุ่งยากกว่าในปัจจุบัน เพราะหนังสือเล่มนี้เขากำลังนำเสนอวิธีหาพื้นที่ผิวของกรวย ทรงกลม และพาราโบลอยด์ที่ถูกตัดออกบางส่วน ดังนั้น วิธีการพิสูจน์จึงมีความเป็นเรขาคณิตมากขึ้นไปอีก
https://archive.org/details/worksofarchimede00arch/page/105/mode/2up
https://archive.org/details/worksofarchimede00arch/page/106/mode/2up
นอกจากนี้ สูตร 1+2+3+⋯+n=(n(n+1))/2 ยังมักมาพร้อมกับเรื่องเล่าความอัจฉริยะของนักคณิตศาสตร์ชาวเยอรมันอีกคน คือ คาร์ล ฟรีดริช เกาส์ อีกด้วย (เอาไว้เล่าวันหลังนะ)
จากผลงานมากมายของอาร์คิมิดีส เหรียญรางวัลฟีลดส์ (Field Medal) รางวัลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในวงการคณิตศาสตร์ จึงใช้รูปของเขาในเหรียญรางวัล ในฐานะผู้สร้างและวางรากฐานของคณิตศาสตร์ หรือก็คือบิดาของคณิตศาสตร์นั่นเอง
เหรียญฟีลดส์ https://blogs.warwick.ac.uk/numismatics/tag/fields_medal/
ตัดกลับมาช่วงบั้นปลายชีวิตของอาร์คิมิดีสกันบ้าง
ในช่วงขวบปีที่ 73 ของอาร์คิมิดีส เกิดเหตุการณ์การล้อมซีราคิวส์ (Siege of Syracuse)
เรื่องโดยย่อ ราชอาณาจักรซีราคิวส์เป็นเมืองติดชายฝั่งทะเลถูกปกครองด้วยกษัตริย์เฮียโรที่ 2 ซึ่งเป็นพันธมิตรกับฝั่งโรมัน จนวันหนึ่งกษัตริย์เฮียโรที่ 2 สวรรคต นำไปสู่การปฏิวัติด้วยกลุ่มชนที่ต่อต้านโรมัน และพร้อมทำสงครามด้วย
ราชอาณาจักรซีราคิวส์มีกำแพงที่สูงตระหง่าน บวกกับนักปราชญ์อาร์คิมิดีสที่ประดิษฐ์อาวุธ กรงเล็บอาร์คิมิดิส (Claw of Archimedes) สำหรับการเคาน์เตอร์เรือรบซามบูกา (Sambuca) ของฝ่ายโรมัน ทำให้การบุกของฝ่ายโรมันไม่เป็นผล และสูญเสียทหารเป็นจำนวนมาก
ซามบูกา และ กรงเล็บอาร์คิมิดีส https://en.wikipedia.org/wiki/Sambuca_(siege_engine)#/media/File:Sambuke-gelo4.jpg https://simple.wikipedia.org/wiki/Claw_of_Archimedes#/media/File:Parigi_griffe.jpg
ผ่านไปสองปี วันหนึ่งกลุ่มทหารโรมันสามารถลักลอบเข้าเมืองในวันที่ชาวเมืองเข้าร่วมเทศกาลบูชาเทพีอาร์ทีมิส จากนั้นพวกเขารอคอยจนถึงเวลาที่ชาวเมืองกำลังหลับใหล จึงค่อยปฏิบัติภารกิจ จัดการยาม เปิดประตูเมือง เป็นที่มาของชัยชนะของฝ่ายโรมัน
แม้จะมีคำสั่งชัดเจนจากนายพลผู้ควบคุมการศึกของฝ่ายโรมัน ว่าห้ามทำร้ายอาร์คิมิดีสเด็ดขาด เพราะถือว่าเป็นผู้ที่มีความสำคัญ ต้องจับเป็นเท่านั้น แต่อย่างไรก็ตาม อาร์คิมิดีสก็ถูกสังหารจากความผิดพลาดของทหารโรมัน เนื่องจากทหารคนนั้นไม่รู้จักอาร์คิมิดีส
หลังจากที่อาร์คิมิดีสตาย ญาติ ๆ ก็ฝังร่าง พร้อมกับสร้างป้ายหลุมศพโดยสลักผลงานที่เขาภาคภูมิใจที่สุด ซึ่งก็คือ รูปทรงกลมแนบในทรงกระบอก ซึ่งมีสมบัติว่าปริมาตรของทรงกลมต่อทรงกระบอกจะเท่ากับ 2 : 3
ทรงกลมในทรงกระบอก
อนึ่ง ปัจจุบันยังไม่ทราบแน่ชัดว่าหลุมศพของอาร์คิมิดีสอยู่ที่ใด
ในประเทศไทย ได้กำหนดให้ 5 ธันวาคม เป็นวันพ่อแห่งชาติ ทางคนเขียนก็เลยนำเรื่องของอาร์คิมิดีสมาเล่าให้ฟัง จะได้ดูเข้ากับธีมนิดนึง
สำหรับช่วงนี้ได้หยุดยาว 3 วัน ใครที่ออกไปเดินทางไปเที่ยว ขอให้เดินทางปลอดภัย และเที่ยวให้สนุกนะครับ ไว้เจอกันใหม่บทความหน้าครับ
- 2
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
