มะลิ : 013 สมุดใบลาน
สมุดใบลาน ทำจากใบของพืชตระกูลปาล์มชนิดหนึ่ง เรียกว่า ต้นลาน ซึ่งลักษณะคล้ายต้นตาล แต่ใบและทางยาวกว่าครับ คนสมัยก่อนท่านนิยมใช้ใบลานมาประดิษฐ์เครื่องใช้ต่าง ๆ เช่น หมวกงอบ ปลาตะเพียนแขวนเปล เครื่องจักสาน และสมุดสำหรับจดจารเนื้อหาในคัมภีร์ทางศาสนา เป็นต้น
.
วิธีทำสมุดใบลาน ก็คือ นำใบลานแก่ที่ตัดเป็นแถบยาวมาแช่น้ำ ตากจนแห้ง เย็บติดกันเป็นผูก เมื่อจะจดบันทึกข้อความก็ใช้เหล็กแหลม (เหล็กจาร) เขียนลงบนใบลาน ถูด้วยลูกประคบหมึก (เขม่าไฟผสมน้ำมันยาง) ให้รอยหมึกติดอยู่ในรอยจาร แล้วเช็ดออก เป็นอันเสร็จกระบวนความ
.
โดยแหล่งจำหน่ายสินค้าใบลานที่ขึ้นชื่อในพระนครเมื่อร้อยปีก่อน ก็คือ บ้านลาน ณ ย่านบางขุนพรหม อันเป็นชุมชนที่มีชื่อเสียงด้านงานหัตถกรรมใบลาน ที่บ้านลานแห่งนี้ไม่ได้เป็นแหล่งปลูกต้นลาน แต่จะคอยรับใบลานมาจากแหล่งต่าง ๆ เพื่อนำมาผลิตแปรรูปเป็นของใช้นั่นเองครับ
.
ปัจจุบัน คนไทยนิยมใช้สมุดใบลานน้อยลง มีเหลือแต่ในทางศาสนา ร้านสุดท้ายที่จำหน่ายสินค้าใบลานที่นี่ก็ปิดกิจการไปนานสิบกว่าปีแล้ว ทำให้ชื่อบ้านลานเหลือแต่เพียงตำนานครับ
ขอขอบคุณข้อมูลจาก
- นิทรรศน์รัตนโกสินทร์
- พิพิธบางลำพู
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
