คำที่ควรใช้และไม่ควรใช่ในการเรียกกลุ่มชาติพันธุ์
1.ชนกลุ่มน้อย (minority goup) มีนัยว่ากลุ่มชนที่มีเชื้อชาติ ภาษา และวัฒนธรรมแตกต่างไปจากประชาชนที่เป็นเจ้าของประเทศ คำว่าชนเผ่า (tribe) มีนัยล้าหลัง ไม่พัฒนา และชาวเขา มีนัยห่างไกลในเชิงพื้นที่ ไม่พัฒนา ควรเรียกว่า ชนพื้นเมือง (indigenous people) หรือกลุ่มชาติพันธุ์ (ethnic) ที่เป็นคำกลางๆ
2.ชื่อกลุ่มชาติพันธุ์
กะเหรี่ยง แปลว่าคนป่า ควรเรียกว่า ปกาเกอญอ ที่แปลว่าคน หรือคนเหมือนกัน
ผีตองเหลือง (แถบแพร่และน่าน) มีนัยว่าไม่ใช่คน ควรเรียกว่า มลาบรี
แม้ว เป็นการออกเสียงล้อเลียน ควรเรียกว่า ม้ง
อีก้อ มีนัยไม่สุภาพ ควรเรียกว่า อาข่า
ส่วย (แถบอีสานใต้และเทือกเขาพนมดงรัก) มีนัยของการมีสถานะทางสังคมที่ต่ำต้อย ควรเรียกว่า กวย กูย หรือโกย
ชาวบน (มีถิ่นฐานแถบ อ.เทพสถิตย์ จ.ชัยภูมิ) มีนัยของห่างไกลในเชิงพื้นที่ ไม่พัฒนา ควรเรียกว่า ญัฮกุร
เงาะป่าซาไก ทางภาคใต้ มีนัยว่าล้าหลัง ไม่ใช่คน บ้างก็เรียกเซมัง แปลว่าลิงหรือค่าง ควรเรียกว่า มานิ ซึ่งเป็นชื่อที่พวกเขาใช้เรียกตนเอง หรือโอรัง อัสลี (Orang asli) ที่เป็นภาษามลายู แปลว่าคนดั้งเดิม
ชาวเล (แถบอันดามัน) มีนัยล้าหลังในเชิงพื้นที่ ควรเรียกว่า มอแกน มอเกล็น หรืออุรักลาโวยจ ตามชื่อของกลุ่มชาติพันธุ์
3.ข่า ภาษาลาว ตรงกับคำว่า ทาสา (ภาษาเขมร) หรือ ทาส คือคำที่เป็นอัตลักษณ์ทางสังคม ไม่ใช่ชื่อชาติพันธุ์ คำนี้ถูกนำมาเติมข้างหน้าชื่อของกลุ่มชาติพันธุ์เพื่อให้มีสถานะทางสังคมที่ตำกว่าไทย(คนไทยในประเทศไทย) และไท (คนไทยนอกประเทศไทยในลุ่มน้ำโขงรวมไปถึงบางส่วนของอินเดีย)
วิธีการเรียกที่ถูกต้อง ห้ามเรียกว่าข่าหรือเติมคำว่าข่านำหน้าชื่อกลุ่มชาติพันธุ์เด็ดขาด ให้เรียกตามชื่อกลุ่มชาติพันธุ์ เช่น ขมุ บรู โซ่ โซ่ทะวึง (แถบ อ.วาริชภูมิ จ.สกลนคร)
อีกทั้งควรรู้ด้วยว่าตำนานน้ำเต้าปุงที่กล่าวถึงกำเนิดมนุษย์เป็นตำนานที่ชั่วร้าย ไม่ใช่เรื่องจริง เพราะตำนานนี้สร้างโดยนักปราชญ์ชาวลาว แม้บอกว่าไทกับข่าพี่น้องกัน แต่กลับแบ่งแยกให้ข่าที่เป็นพี่ต้องต่ำกว่าไทที่เป็นน้อง
4.ชื่อที่มีการนำศาสนามาน้ำหน้าหรือต่อท้าย เป็นอัตลักษณ์จอมปลอม เช่น มลายูมุสลิม มุสลิมโรฮิงญา ควรเรียกตามชื่อกลุ่มชาติพันธุ์ เช่น เรียกออแกนายูแทนคำว่ามาลายูมุสลิม และตัดศาสนาออกไป เช่น โรฮิงญา
ส่วนคำว่าแขกที่ใช้เรียกพี่น้องที่นับถือศาสนาอิสลาม ฮินดู หรือซิกข์ ก็ไม่ควรใช้
สำหรับท่านที่สนใจชื่อกลุ่มชาติพันธุ์ที่เป็นอัตลักษณ์ทางสังคม (social identity) สามารถอ่านเพิ่มเติมได้จากหนังสือ ความเป็นมาของคำสยาม ไท ลาว และขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ ของจิตร ภูมิศักดิ์ ได้ครับ
ในภาพคือตำนานน้ำเต้าปุงหรือน้ำเต้าปุ้งที่กล่าวถึงกำเนิดมนุษย์ ที่แม้ว่าไทกับข่าจะเป็นพี่น้องกัน เกิดจากน้ำเต้าผลเดียวกัน แต่มีการแบ่งแยกไปด้วยในตัว ตำนานนี้จัดให้ไทและลาวเป็นน้องเพราะออกมาก่อนจากที่ปู่ลางเชิงใช้สิ่วเจาะผลน้ำเต้า ตัวจึงขาว ขณะที่ข่าออกมาทีหลัง แต่ตัวดำเพราะออกจากรูน้ำเต้าที่ปู่ลางเชิงใช้เหล็กเผาไฟมาเจาะ ให้ไปอาบน้ำก็ไม่อาบ ตำนานนี้ที่จัดให้ข่าเป็นพี่เพราะเกิดทีหลัง แต่ขั่วร้ายเพราะพี่ต้องรับใช้น้องจากการที่ตัวดำและขี้เกียจ และน้องก็มักเอาเปรียบพี่ ในอดีตน้องถึงขั้นไปตีจับพี่มาเป็นทาส.
ขอบคุณภาพประกอบจากศิลปินไพบูลย์ ธรรมเรืองฤทธิ์
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
