กะโปก หรือต้นนุ่น เป็นต้นไม้ที่มีชื่อเรียกว่า Ceiba Pentandra เป็นต้นไม้ที่มีผลเป็นฝักปุยนุ่นข้างใน หรือเรียกว่า ต้นปุยไหม silk-cotton tree เป็นต้นไม้ใหญ่ มีลำต้นสูงชะลูด กิ่งก้านสาขากางออกเป็นสี่เหลี่ยมจตุรัส เป็นพืชตระกูล Bombacaceae คือ มีดอกสะพรั่ง มีถิ่นกำเนิดในอเมริกากลาง สูงได้ถึง 50 เมตร ในแดดจัด ๆ สามาถโตได้ถึง 4 เมตรต่อปี
กะโปกมีเส้นผ่าศูนย์กลางได้ถึงเมตรกว่า กิ่งก้านสาขาเริ่มโตจากลำต้นเมื่อสูงได้สัก 6 เมตร และแตกกิ่งก้านสาขาออกไปถึง 5 - 7 เมตร และมีรากแก้วที่ชอนไชลึกลงไปในดิน ผลของกะโปก คือฝักที่ภายในมีปุยนุ่นนั่นเอง ปุยนุ่นเบากว่าปุยฝ้ายถึง 8 เท่าและไม่มีพิษ เอาไปยัดหมอน เช่น หมอนข้าง ที่นอน ไม่ทำให้คันเพราะไม่มีสาร Histamine หรือสารชักนำการอักเสบ ภูมิแพ้ ที่ทำให้แพ้เป็นผื่นคัน นุ่นไม่เป็นเชื้อรายกเว้นหมอนอยู่ในที่อับนาน ๆ โดยไม่มีการผึ่งแดด และสามารถซักได้ทั้ง ๆ ที่อยู่ในหมอน เหมาะแก่การเอามาทำหมอนข้าง
ปุยนุ่นไม่เป็นพิษภัยต่อสิ่งแวดล้อม แถมใช้เป็นฉนวนควบคุมอุณหภูมิ ทำให้นอนหลับสบาย
กะโปกเป็นภาษาตากาล็อกของฟิลิปปินส์ บ้างก็ว่าเป็นภาษามาเลย์ มีดอกสะพรั่งสีแดงส้ม ปลูกแถวเชียงใหม่บนความสูง 1,000 ฟุต หรือ 300 เมตร ขึ้นไป เวลาบานออกดอกจะมีสีแดงสวยงาม แต่ไม่บานทุกปี นานทีปีหน บ้างว่าสี่ถึงห้าปี บางครั้งห้าถึงสิบปีจะบานที และให้ดอกชุ่มด้วยน้ำหวานเป็นที่ดูดดื่มดับกระหายของค้างคาวที่จะบินมาเคล้าเคลีย และให้ผลดก บางต้นถึง 4,000 – 7,000 ฝัก แต่ละฝักยาวถึงหกนิ้ว ได้นุ่นประมาณ 27 กิโลกรัม และให้เมล็ดถึง 61 กิโลกรัมต่อต้น ดอกจะบานในตอนกลางคืนยาวนาน 2 - 3 สัปดาห์ มีสีชมพูขาว มีห้ากลีบ แต่ละดอกจะบานไม่พร้อมกัน บางกิ่งบานน้อยบานมากไม่เหมือนกัน ในแต่ละฝักของปุยนุ่นจะมีเมล็ดมากถึง 200 เมล็ด ผลัดใบในฤดูฝน และดอกจะบานตอนที่ไม่มีใบเพื่อให้ค้างคาวเข้ามากินน้ำหวาน
เมล็ดของปุยนุ่นสามารถเอามาคั่วรับประทานหรือมาหีบเป็นน้ำมันทำสบู่ถูร่างกายได้ ดอกของนุ่นสามารถจิ้มน้ำพริกทานได้ แต่ถ้าผลอ่อนสามารถใส่ในแกงส้มหรือกินดิบหรือจะจิ้มน้ำพริกก็ได้เช่นกัน เกสรตัวผู้นำมาตากแห้งและทำขนมจีนน้ำเงี้ยว แกงกะหรี่เนื้อ หรือแกงส้มได้
ตัวนุ่นเบากว่าน้ำถึงสามสิบเท่า สามารถใช้เป็นส่วนประกอบชูชีพหรือทุ่นลอย และแช่น้ำไว้ 30 วันก็ยังลอยน้ำได้ถึง 90% ไม้กะโปกมีหนามใหญ่เป็นตะปุ่มตะป่ำเหมือนท้าวแสนปมและฉีกขาดง่ายไม่กระชับแน่น จับยึดสกรูหรือตะปูควงไม่ค่อยได้
มีพันธุ์ไม้คล้ายคลึงกันในตระกูลเดียวกันคือ กะโปกอินเดีย แต่จะสู้กะโปกชวาและกะโปกไทยไม่ได้ เพราะปุยนุ่นเป็นสีน้ำตาล ไม่ใช่สีขาวเหมือนนุ่น
ประเทศไทยและอินโดนีเซียปลูกกะโปกเป็นจำนวนมากและเอาไปแปรรูปทำที่นอนแต่ตอนหลังถูกยางพาราและยางสังเคราะห์เข้ามาตีตลาด
ป.ล. กระโปกหรือลูกกระโปกหรือลูกอัณฑะเป็นคำไทยโบราณ เดิมใช้เป็นคำหยาบหรือคำด่า แต่ปัจจุบันไม่ถือเป็นคำหยาบและมีผู้รู้หรือผู้ใช้น้อย มักมีความหมายในหน้าหนังสือพิมพ์ว่าเป็นลูกน้อง ใช้โดยทั่วไปในปัจจุบันว่า ลูกกระเป๋ง
- 4
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
