8 ก.พ. 2021 เวลา 03:56 • ประวัติศาสตร์
กระยาบวช
กระยาบวชหรือเครื่องกระยาบวช หมายถึงเครื่องกินที่ไม่เจือด้วยของสดคาว ใช้บริโภคในช่วงพิธีสำคัญตามลัทธิพราหมณ์ และเป็นเครื่องเซ่นสังเวยเทวดาและฤๅษี พระภูมิเจ้าที่กับสิ่งศักดิ์สิทธิ์อื่นๆ ที่เทพปกรณัมระบุว่าไม่เสพกินของสดคาว
เครื่องกินที่ไม่เจือด้วยของสดคาวตามธรรมเนียมคือข้าว (แป้ง) ผลไม้ หมากพลู นม เนย ถั่ว งา เผือก มัน ข้าวตอก ฯลฯ
เหตุที่ต้องมีข้าวในสำรับเครื่องสังเวยก็เพราะข้าวเป็นธัญญาหารสำคัญของคนในวัฒนธรรมข้าว ผู้คนที่บริโภคข้าวต่างเทิดทูนข้าวและใช้ข้าวเป็นส่วนหนึ่งในพิธีเซ่นสรวงมาแต่โบราณ
นอกจากนี้ยังนำข้าวมาประสมกับน้ำตาลและมะพร้าวปรุงเป็นขนมในสำรับเครื่องสังเวยด้วย
ขนมสำคัญที่ใช้เป็นเครื่องกระยาบวช คือ ขนมต้มขาว ขนมต้มแดง ขนมหูช้าง ขนมเล็บมือนาง ขนมคันหลาว ขนมดอกจอก ขนมถั่วแปบไส้ถั่ว ขนมบัวลอย ฯลฯ
ผลไม้ที่ใช้เป็นเครื่องกระยาบวช คือ มะพร้าวอ่อน กล้วยน้ำไทยหรือกล้วยน้ำว้า อ้อยควั่น และส้ม
กล้วยเป็นพืชที่ปลูกง่าย มะพร้าวมีลักษณะพิเศษคือแม้ลูกจะอยู่สูงแต่ก็มีน้ำขังอยู่ภายใน ถือกันว่าน้ำมะพร้าวสะอาดบริสุทธิ์ อ้อยให้รสหวาน และส้มให้รสเปรี้ยว
เรื่องรสเปรี้ยวและรสหวานอันหลากหลายในเครื่องกระยาบวช ปรากฏตัวอย่างในวรรณคดีเรื่องสุธนูกลอนสวด ว่า “...เสวยเครื่องกระยาบวช ล้วนประกวดทั้งเปรี้ยวหวาน เสร็จแล้วเชิญภูบาล ชมฉากแก้วในศาลา...”
เมื่อจะตั้งสำรับเครื่องสังเวยให้จัดเครื่องกระยาบวชลงจานเชิงเรียงในถาดหรือโตก วางบายศรีปากชามตรงกลาง จากนั้นยกไปตั้งที่หน้าศาลหรือเทวาลัย มีโต๊ะเตี้ยๆ รองผ้าขาวปูจุดธูปเทียนบูชา กั้นร่มปักไว้กับหลัก ถวายในระหว่างเพล ตั้งไว้จนเพลแล้วจึงยกกลับมา
ปัจจุบันเครื่องกระยาบวชมีความเปลี่ยนแปลงไปตามกาลสมัย คือ นิยมใช้ขนมที่มีชื่อเป็นมงคล เช่น ขนมถ้วยฟู ขนมชั้น เพิ่มผลไม้ที่มีชื่อเป็นมงคล เช่น ขนุน หรือผลไม้จากต่างประเทศ เช่น สาลี่ แอปเปิล ฯลฯ และเพิ่มจำนวนสำรับเป็น ๕ บ้าง ๗ บ้าง ตามชั้นเชิงอุบายของพราหมณ์ครูแต่ละสำนัก
ที่เฉไฉเพิ่ม “เหล้า” เข้าไปด้วยเพราะเห็นว่าเป็นผลผลิตที่ได้จากการหมักบ่มข้าวก็มี
นี้นับเป็นความคิดสร้างสรรค์ที่น่าอัศจรรย์ใจต่อปวงเทพเทวายิ่งนัก
ปรัชญา ปานเกตุเผยแพร่บนเฟสบุ๊คและแฟนเพจเมื่อวันศุกร์ที่ ๑๑ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๓
เครื่องกระยาบวชในพิธีตรียัมปวาย ตรีปวาย พุทธศักราช ๒๕๕๑ ประกอบด้วยบายศรีปากชาม กล้วยน้ำว้า มะพร้าวอ่อน เผือกต้ม มันต้ม ขนมต้มแดง และขนมต้มขาว สมชัย อำนวยเวโรจน์ ถ่ายอาทิตย์ดึก๒๗ต่อจันทร์เช้ามืด๒๘มกราคม๒๕๕๑
เครื่องกระยาบวชในพิธีตรียัมปวาย ตรีปวาย พุทธศักราช ๒๕๕๑ ประกอบด้วยน้ำสะอาด งาดำ งาขาว เมล็ดถั่วเขียว หมากพลู นม และเนย สมชัย อำนวยเวโรจน์ ถ่ายอาทิตย์ดึก๒๗ต่อจันทร์เช้ามืด๒๘มกราคม๒๕๕๑
โฆษณา