มีบัญชีอยู่แล้ว?
นายกญี่ปุ่น 'ซูกะ โยชิฮิเดะ' จะอยู่ได้อีกนานแค่ไหน?
โดย เมธิส โลหเตปานนท์
ย่างเข้าเดือนเดือนเมษายน นายกรัฐมนตรีคนที่ 99 ของญี่ปุ่น นายซูกะ โยชิฮิเดะ ก็อยู่ในตำแหน่งมาได้เกือบ 8 เดือน
นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นขึ้นชื่ออยู่แล้วว่า มักจะดำรงตำแหน่งได้ไม่นานนัก ก่อนต้องลาออก (ภาษาอังกฤษเรียก revolving door prime ministers หรือนายกที่มาเร็วไปเร็วดังประตูหมุน)
เมื่อนายซูกะอยู่มาเกินครึ่งปี จึงเริ่มเกิดคำถามขึ้นว่า นายซูกะจะอยู่ได้อีกนานแค่ไหน เรามาลองวิเคราะห์กันครับ
นายซูกะ โยชิฮิเดะ
ก่อนอื่น ก็ขอเท้าความเรื่องประวัติของนายกซูกะก่อน
ซูกะมีภูมิหลังที่ค่อนข้างแตกต่างจากนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นส่วนใหญ่ ซึ่งมักเป็นลูกหลานในตระกูลนักการเมืองเก่า แต่ซูกะเป็นลูกของชาวนาปลูกสตรอเบอรี่ ไม่ได้มีฐานะที่ร่ำรวยมาก่อน
เมื่อซูกะเข้ามาเล่นการเมือง เขากลายเป็นพันธมิตรคนสำคัญของอดีตนายกรัฐมนตรีอาเบะ ชินโซ ทั้งสองคนมีความสัมพันธ์ที่เหนียวแน่น
แม้ว่ารัฐบาลอาเบะในระหว่างปี 2006-2007 จะถูกมองว่าล้มเหลวและไร้ประสิทธิภาพ ซูกะก็ยังคงสนับสนุนอาเบะเรื่อยมา จนในปี 2012 ซูกะกล่าวกับอาเบะว่า "อาเบะซัง ถึงเวลาของคุณแล้ว ผมเชื่อว่าถ้าคุณลงเลือกตั้งชิงตำแหน่งนายกอีกรอบ คุณจะชนะ"
เป็นไปตามที่ซูกะคาด อาเบะชนะเลือกตั้งและกลับมารับตำแหน่งผู้นำประเทศอีกหลายสมัย รวมทั้งหมด 8 ปี จึงเป็นนายกรัฐมนตรีที่อยู่ในตำแหน่งนานที่สุดในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น!
ตลอดเวลานั้น ซูกะทำหน้าที่เป็นมือขวาของอาเบะในตำแหน่ง Chief Cabinet Secretary ซึ่งมีหน้าที่เป็นทั้งเลขาธิการของคณะรัฐมนตรี และโฆษกของรัฐบาลรวมเข้าด้วยกัน
แม้ซูกะจะจัดการแถลงข่าวถึงวันละสองครั้ง คนญี่ปุ่นก็ไม่ได้ให้ความสนใจกับซูกะมากนัก จนถึงปี 2019 เมื่อจักรพรรดิอากิฮิโตะประกาศสละราชสมบัติ และจักรพรรดินารูฮิเตะเสด็จขึ้นครองราชย์​ ซูกะได้รับมอบหมายให้เป็นผู้ประกาศชื่อศักราชใหม่เมื่อมีการเปลี่ยนรัชกาล
ซูกะจึงโด่งดังไปทั่วญี่ปุ่นในฐานะผู้ที่ชูป้าย "เรวะ" ขึ้นเป็นครั้งแรก จนได้รับการขนานนามอย่างน่ารักว่า "เรวะ โอจิซัง" หรือ "คุณลุงเรวะ" นั่นเอง
คุณลุงเรวะ
แต่สิ่งที่คนไม่ได้คาดหมายคือ คุณลุงเรวะผู้นี้ จะเป็นนายกรัฐมนตรีคนถัดไปของญี่ปุ่น
อาเบะลาออกจากตำแหน่งอย่างกระทันหันในปีที่แล้วด้วยปัญหาสุขภาพ การเลือกหัวหน้าพรรคคนใหม่ของพรรค Liberal Democratic Party (LDP) จึงเริ่มขึ้น ซูกะไม่อยู่ในฐานะที่ได้เปรียบแต่อย่างใด เพราะว่าใครจะขึ้นเป็นหัวหน้าพรรคได้มักจะต้องเป็นผู้นำก๊กในพรรค ใช้สมาชิกในก๊กเป็นฐานเสียง ซูกะไม่ได้เป็นสมาชิกของฝ่ายหรือก๊กใดในพรรคที่จะมาสนับสนุนให้เขาขึ้นเป็นผู้นำ
แต่แล้ว ซูกะก็สามารถรวบรวมเสียงจากสมาชิกในพรรคได้ในฐานะ compromise candidate ที้ได้รับการไว้วางใจจากก๊กต่างๆ ในพรรคว่า มือขวาของอาเบะผู้นี้ จะเป็นผู้สานต่อนโยบายของอาเบะให้สำเร็จลุล่วง
ซูกะจึงได้รับการเลือกให้ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น
การเลือกตั้งหัวหน้าพรรค LDP
แม้ว่านายกคนใหม่จะถูกมองว่าเป็นคนที่ค่อนข้างน่าเบื่อ แต่ซูกะก็พยายามทำให้ภาพลักษณ์ดูมีสีสันอยู่บ้างด้วยการภาพของ 'คุณลุงเรวะ' ที่น่ารัก เป็นลูกคนปลูกสตรอเบอรรี่ที่รักการกินขนม และลุกนั่งวันละ 100 ครั้ง
นอกจากนี้ ซูกะก็พยายามเอาใจประชาชนด้วยการประกาศนโยบายเช่น การลดค่าโทรศัพท์ (จนคนกล่าวว่า หรือว่านี่จะเป็นแนวทางหลักของ Suganomics?)
ในระยะแรก ซูกะจึงได้รับความนิยมจากประชาชนเป็นอย่างมาก
แต่แล้ว ธาตุแท้ของซูกะก็ปรากฎให้ประชาชนเห็น!
ภาพลักษณ์ของคุณลุงน่ารักถูกทำลายเมื่อซูกะไม่ยอมให้นักวิทยาศาสตร์หกคนเข้ารับตำแห่งเป็นที่ปรึกษารัฐบาล โดยนักวิทยาศาสตร์กลุ่มนี้เคยวิพากษ์วิจารณ์นโยบายของอาเบะมาก่อน ประชาชนจึงมองว่าซูกะเป็นคนที่ไม่ยอมรับฟังเสียงของประชาชน คะแนนนิยมของซูกะเริ่มถดถอย
ต่อมา ญี่ปุ่นก็เผชิญกับโควิดระลอกใหม่ที่รุนแรงกว่าเดิม หลังจากที่ซูกะไม่ยอมยกเลิกนโยบาย Go To Travel ที่เชิญชวนให้คนญี่ปุ่นออกไปเที่ยวในจังหวัดต่างๆ เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ
หลังจากผ่านไปเพียงไม่กี่เดือน คะแนนนิยมของอาเบะก็ร่วงไปถึง 40 เปอร์เซนต์ นับว่าเป็นการลดอย่างรวดเร็ว จนเก้าอี้นายกของซูกะเริ่มสั่นสะเทือน
ญี่ปุ่นจะต้องจัดการเลือกตั้งอีกครั้งในปลายปีนี้ และพรรค LDP ของซูกะก็จะทำการเลือกตั้งหัวหน้าพรรคคนใหม่ก่อนการเลือกตั้งครั้งนั้น คนเริ่มกระซิบกันว่า ซูกะอาจจะไม่ได้รับโอกาสให้เป็นหัวหน้าพรรคต่อ
สายตาทั้งหมดหันมามองนายโคโน ทาโร่ นักการเมืองที่มีคะแนนนิยมสูงที่สุดคนหนึ่งในญี่ปุ่น ปัจจุบันดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีผู้ดูแลเรื่องการปฏิรูประบบราชการ
โคโนเคยกล่าวมาหลายครั้งว่าเขามีความฝันที่จะเป็นผู้นำประเทศ
หากโคโนจะลงแข่งกับซูกะเพื่อเป็นหัวหน้าพรรคคนถัดไป ซูกะก็มีโอกาสที่จะแพ้ เพราะโคโนมีฐานเสียงเป็นของตัวเอง มีแฟนคลับบนทวิตเตอร์ และถูกขนานนามว่าเป็นคนรุ่นใหม่ที่มีความสามารถ และกล้าชนกับระบบเก่าๆ ของญี่ปุ่น (ต่างจากซูกะ ซึ่งด้อยในด้านของวิสัยทัศน์)
นายโคโน ทาโร
อีกชื่อหนึ่งที่ต้องจับตามองคือ รัฐมนตรีกระทรวงสิ่งแวดล้อม โคอิซูมิ จูนิจิโร นักการเมืองหน้าตาดี บุตรชายของอดีตนายกรัฐมนตรีชื่อดัง โคอิซูมิ จูนิจิโร
เมื่อมีผู้ที่จ้องจะล้มเขา ซูกะจึงต้องพยายามแก้เกมอย่างแข็งขัน!
ล่าสุด ซูกะตั้งโคโนเป็น "รัฐมนตรีผู้ดูแลเรื่องวัคซีน" ซึ่งเป็นตำแหน่งสำคัญ มีหน้าที่วางแผนการฉีดวัคซีนในญี่ปุ่น
ซึ่งเป็นแผนที่ฉลาด หากโคโนทำได้ดี รัฐบาลซูกะก็จะได้หน้าว่าทำการฉีดวัคซีนได้สำเร็จ แต่หากโคโนพลาด ก็จะเป็นโอกาสกำจัดคู่แข่งทางการเมืองที่น่าเกรงขามที่สุดได้ทันที!
นอกจากนั้น ซูกะยังไม่ยอมย้ายเข้าไปนอนในที่พักของนายกรัฐมนตรี แต่ยังพักอยู่ในหอของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งทำให้เขาสามารถใช้เวลาตอนดึกมานั่งคุยกับรัฐมนตรีรุ่นใหม่ เช่น โคโน กับ โคอิซูมิ ได้
ว่ากันว่า การจับเข่าคุยกันยามดึกระหว่างรัฐมนตรีในหอพัก ได้นำไปสู่นโยบายใหม่ๆ เช่น ด้านการลดคาร์บอน
แต่ในอีกมุมหนึ่ง ก็เป็นการทำตามคติ "Keep your friends close, and your enemies closer."
นายซูกะ แม้จะบอบช้ำ แต่ก็ยังฉายแววของความเจ้าเล่ห์ทางการเมืองอยู่
แต่กลยุทธ์เหล่านี้ จะช่วยให้เขาอยู่ในตำแหน่งนายกรัฐมนตรีต่อไปได้หรือไม่ ก็เป็นสิ่งที่เรายังต้องจับตามองต่อไป