บ้านและไข่ของนกน้ำโขงกำลังจมอยู่ใต้น้ำจากการปล่อยน้ำของเขื่อนจีนและเขื่อนไทยสัญชาติลาว
หากคุณได้มีโอกาสล่องแม่น้ำโขงตอนบนแถบเชียงแสนและเชียงของ ลองสังเกตดูครับว่ามีบ้านของนกและนกที่อาศัย หากิน และวางไข่ตามหาดทราย หาดกิน หรือตามพุ่มไม้หรือไม่
วันนี้ผมจะพาพวกเราไปรู้จักนกหายากและใกล้สูญพันธุ์ และแม่น้ำโขงที่เป็นบ้านของพวกเขากันครับ
บริเวณพรมแดนไทย-ลาว อ.เชียงแสนลงมายัง อ.เชียงของ จ.เชียงราย เป็นถิ่นอาศัยและทำรังวางไข่ของนกหายากและมีความสำคัญหลายชนิด และประชากรของนกบางชนิดในแม่น้ำโขงบริเวณเชียงแสน-เชียงของ ถือเป็นประชากรที่สำคัญที่สุดในเชิงอนุรักษ์ชนิดพันธุ์ เพราะหากหายไปจากบริเวณนี้ ก็อาจจะเป็นนกที่สูญพันธุ์
จากการสำรวจของสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทยเมื่อปี 2002 พบว่า พุ่มไม้และหาดทรายบริเวณแก่ง ดอน และหาด บริเวณเชียงแสน-เชียงของ พบนกหายากและใกล้สูญพันธุ์ อาทิ
นกกระเต็นเฮอร์คิวลิว (Blyth’s Kingfisher) นกหายากที่มีรายงานการเก็บตัวอย่างเพียงครั้งเดียวบริเวณบ้านแพ้ว อ.เชียงแสน
นกกระแตผีใหญ่ (Great Thick-knee) นกหายากมาก อาศัยบริเวณสันทรายและกองหิน พบครั่งล่าสุดบริเวณเชียงแสนกับเชียงของ
นกกระแตหาด (River Lapwing) นกหายากอีกชนิดที่กำลังถูกคุกคามจากกิจกรรมของมนุษย์ เนื่องจากทำรังบนสันทรายริมฝั่งแม่น้ำโขงตั้งแต่ช่วงบนที่เชียงแสนลงไปยังเชียงของ
นกนางนวลแกลบท้องดำ (Black Billed Tern) ทำรังตามตลิ่งที่เป็นทรายของแม่น้ำโขง พบนกชนิดนี้เพียงครั้งเดียวในรอบหลายปีเมื่อปี 2539 บริเวณเชียงแสน
นกกาน้ำใหญ่ (Great Commonrant) นกกาน้ำขนาดใหญ่ที่สุดที่หายาก และกำลังถูกคุกคามทั่วภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีรายงานการพบบริเวณสันทรายเหนือเชียงแสนเมื่อต้นปี 2543
นกยอดหญ้าหลังดำ (Jerdorn’s Bushchart) เป็นนกใกล้สูญพันธุ์ และประชากรของนกชนิดนี้ในแม่น้ำโขงบริเวณเชียงแสน-เชียงของ ถือเป็นประชากรที่สำคัญที่สุดในเชิงอนุรักษ์ชนิดพันธุ์ เพราะหากนกชนิดนี้หายไปจากบริเวณนี้ ก็อาจจะเป็นนกที่สูญพันธุ์ มีการพบนกชนิดนี้อาศัยพึ่งพึงกับต้นไคร้น้ำ บนสันทราย และสันกรวด ในแม่น้ำโขงตั้งแต่เชียงแสนถึงเชียงของ
นอกจากนกที่หายากและใกล้สูญพันธ์แล้ว ยังมีนกอื่นๆ อีกหลายชนิด ตลอดลำน้ำโขง บางชนิดจะวางไข่บนผืนทรายใต้พุ่มไม้ในช่วงน้ำลด และอาศัยความร้อนจากทรายในการฟักไข่ นกบางชนิดจะวิ่งเอาอกไปจุ่มน้ำโขงก่อนมาพรมและพลิกไข่ของมันไม่ให้ร้อนเกิน จนกว่าจะฟักออกมาเป็นตัว
นกเหล่านี้ ปกติก็ถูกคุกคามจากธรรมชาติอยู่แล้ว เช่น เมื่อฝักไข่เป็นตัว จะเป็นช่วงเดียวกับที่มีลูกเห็บตกในช่วงฤดูร้อน บางรายก็รอดชีวิตเติบโตต่อไป แต่บางรายก็ไม่โชคดีเสมอไป
ปัจจุบัน นกเหล่านี้กำลังถูกคุกคามอย่างหนักจากการสร้างเขื่อนของจีน ขณะที่นกบริเวณพรมแดนไทย-ลาว ในภาคอีสานถูกคุกคามจากเขื่อนไซยะบุรี เนื่องจากในช่วงที่ฤดูแล้งที่นกวางไข่ใต้พุ่มไม้ บนหาดทราย และแก่งหิน เขื่อนจีนมักจะปล่อยน้ำลงมาเพื่อให้เรือจีนขนาดใหญ่ล่องลงมาขายสินค้าได้ ขณะที่เขื่อนไซยะบุรีปล่อยน้ำเพื่อผลิตไฟฟ้า ไข่ของนกเหล่านี้ จึงมักจมน้ำหรือถูกน้ำพัดพาไปจากอกแม่ของพวกมัน และไม่มีวันที่จะลืมตามาดูโลก
ข้อมูลนกหายากและใกล้สูญพันธุ์อ้างอิงมาจาก Philip Round (Bird Conservation Society of Thailand, 2002). Likely impact of destruction of rocky rapids and bedrock along the Mekong River in Thailand upon birds และเผยแพร่อีกครั้งในหนังสือ Mekong Rapids under Fire ระเบิดแก่งแม่น้ำโขง : หายนะของระบบนิเวศน์และสังคม โดย เครือข่ายแม่น้ำเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เมื่อปี 2546
ข้อมูลเพิ่มเติมจากการสำรวจภาคสนามของผู้เขียนเมื่อปี 2544-45 และเมษายน 2561
ไชยณรงค์ เศรษฐเชื้อ
ภาพแรก นกหายาก 3 ชนิด โดย Sopicha Thantithadapitak
ภาพ 2 เป็ดเทา (Indian spot-billed Duck) กำลังลังเล่นน้ำที่หาดหิน โดย ไชยณรงค์ เศรษฐเชื้อ
ภาพ 3 ไข่ของนกนางแอ่นกำลังฟักตัวโดยอาศัยความร้อนจากแก่งหินกลางแม่น้ำโขง โดยไชยณรงค์ เศรษฐเชื้อ
- 2
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
