การเมือง 101 | ☭ อุดมการณ์คอมมิวนิสต์มีทั้งหมดกี่แบบ?
คอมมิวนิสต์ (Communist) คือ อุดมการณ์ทางการเมืองและเศรษฐกิจรูปแบบหนึ่ง โดยมีจุดมุ่งหมายสำคัญคือการล้มล้างระบบทุนนิยมและล้มล้างชนชั้นทางสังคม ผ่านการปฏิวัติของชนชั้นกรรมาชีพ
เมื่อการปฏิวัติสำเร็จลุล่วง สังคมจะเข้าสู่สภาวะที่เรียกว่า "ยูโทเปีย" (Utopia) อันเป็นสภาวะที่สังคมปราศจากซึ่งชนชั้น, ผู้ปกครอง, รัฐบาล รวมไปถึงเงินตรา
และทุก ๆ คนในสังคม จะเป็นเจ้าของทรัพยากรต่าง ๆ ร่วมกัน อยู่ด้วยกันอย่างสงบสุข และนี่ก็คือจุดมุ่งหมายสูงสุดของคอมมิวนิสต์
โดยอุดมการณ์ของคอมมิวนิสต์นั่น แบ่งออกเป็นหลายแบบด้วยกัน โดย
• ลัทธิมาร์กซิสต์ (Marxist or Marxism)
สำหรับแนวคิดคอมมิวนิสต์แบบดั้งเดิมถูกเรียกว่า "ลัทธิมาร์กซิสต์" (Marxist) ซึ่งเป็นแนวคิดของ คาร์ก มาร์กซ์ (Karl Marx) นักปรัชญาชาวเยอรมัน ซึ่งเขาได้ถูกขนานนามว่าเป็น บิดาของคอมมิวนิสต์ (Father of Communism)
มาร์กซิสต์มีแนวคิดสำคัญคือการล้มล้างระบบทุนนิยมและชนชั้นในสังคม ที่สำคัญก็คือการสร้างสังคมแบบยูโทเปียขึ้นมา ถือเป็นต้นแบบของอุดมการณ์คอมมิวนิสต์แบบอื่น ๆ ที่ตามมาในภายหลัง
• ลัทธิมาร์กซิสต์-เลนินนิสต์ หรือลัทธิเลนิน
(Marxist-Leninist or Leninism)
เมื่อ วลาดิเมียร์ เลนิน (Vladimir Lenin) ผู้นำพรรคบอลเชวิก (Bolshevik) ได้ทำการปฏิวัติรัสเซียในปี 1917 เลนินก็ได้นำแนวคิดแบบมาร์กซิสต์ มาผสมผสานกับแนวคิดที่เขาได้คิดขึ้นมา กลายเป็นแนวคิดที่เรียกว่า "ลัทธิมาร์กซิสต์-เลนินนิสต์" (Marxist-Leninist)
ลัทธิมาร์กซิสต์-เลนินนิสต์ ยังเป็นรูปแบบที่ใช้ในการปกครองของประเทศคอมมิวนิสต์ต่าง ๆ อาทิ สหภาพโซเวียต ,ลาว ,เวียดนาม รวมไปถึงคิวบา บางครั้งลัทธิมาร์กซิสต์ฯ ก็ถูกเรียกว่า "คอมมิวนิสต์สายโซเวียต"
ลัทธิเลนินมีลักษณะสำคัญคือ การปฏิวัติจะไม่อาศัยเฉพาะชนชั้นกรรมาชีพเท่านั้น แต่จะใช้ชนชั้นเกษตรเป็นแรงขับเคลื่อนในการปฏิวัติด้วย ที่สำคัญการปฏิวัติจะต้องมีพรรคคอมมิวนิสต์เป็นแกนหลักในการปฏิวัติอีกด้วย
• ลัทธิมาร์กซิสต์-สตาลินนิสต์ หรือลัทธิสตาลิน
(Marxist-Stalinist or Stalinism)
ในช่วงที่ โจเซฟ สตาลิน (Joseph Stalin) ปกครองสหภาพโซเวียตนั้น สตาลินได้นำแนวคิดแบบเผด็จการทหาร (หรือลัทธิฟาสซิสต์ Fascist) มาใช้ร่วมกับแนวคิดแบบมาร์กซิสต์ จนกลายเป็นลัทธิมาร์กซิสต์-สตาลินนิสต์ หรือลัทธิสตาลิน (Stalinism) โดยเป็นรูปแบบการปกครองแบบเผด็จการเบ็ดเสร็จ และมีแนวคิดบูชาตัวผู้นำ
• ลัทธิเหมาอิสต์ (Maoist or Maoism)
นอกจากยุคเผด็จการของสตาลินในสหภาพโซเวียตแล้ว ในจีนเองสมัยของเหมาเจ๋อตง (Mao Zedong) ก็ได้มีการใช้แนวคิดเผด็จการเบ็ดเสร็จ มาใช้ปกครองประเทศเช่นกัน โดยเรียกว่า "ลัทธิเหมา" หรือ "ลัทธิเหมาอิสต์"
• ลัทธิคอมมิวนิสต์แบบทุนนิยม
(Capitalism Communism)
หลังสิ้นสุดสมัยของเหมาเจ๋อตงจีนได้มีการปฏิรูปประเทศ โดยมีการนำเอาระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยม มาผสมผสานเข้ากับการปกครองแบบคอมมิวนิสต์ จนกลายเป็นลัทธิคอมมิวนิสต์แบบทุนนิยม ซึ่งเป็นระบบการปกครองและเศรษฐกิจ ที่ทำให้จีนกลายเป็นหนึ่งในชาติมหาอำนาจของโลกในปัจจุบัน
สรุปแบบง่าย ๆ ก็คือ ปัจจุบันจีนมีระบบการเมืองแบบคอมมิวนิสต์ แต่ใช้ระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยม
• ลัทธิจูเช (Juche)
เป็นแนวคิดทางการเมืองและเศรษฐกิจของเกาหลีเหนือ โดยมีแนวทางสำคัญคือ การพึ่งพาตนเอง ไม่ยุ่งเกี่ยวกับต่างชาติ และยกย่องตัวท่านผู้นำ โดยเฉพาะคนจากตระกูลคิม (Kim Family) ที่ปกครองประเทศแบบเผด็จการเบ็ดเสร็จ
ซึ่งการที่อำนาจของเกาหลีเหนืออยู่คู่กับตระกูลคิมเท่านั้น ทำให้ถูกมองว่าเป็น ลัทธิคอมมิวนิสต์แบบกษัตริย์ (Monarchy Communist) เพราะมีการสืบทอดอำนาจจากรุ่นสู่รุ่น แบบเดียวกับระบอบกษัตริย์
ด้วนเหตุนี้ ทำให้นักวิชาการบางส่วนไม่นับให้ลัทธิจูเชเป็นส่วนหนึ่งของคอมมิวนิสต์ (เช่นเดียวกับเกาหลีเหนือที่พวกเขาได้ประกาศว่า ปัจจุบันพวกเขาอยู่ภายใต้ระบอบจูเชไม่ได้เป็นคอมมิวนิสต์แล้ว)
** สรุปได้ว่า
- Marxist : คอมมิวนิสต์แบบออริจินอล ของคาร์ล มาร์กซ์
- Marxist-Leninist : คอมมิวนิสต์ของเลนิน ถูกใช้ในสหภาพโซเวียต, ลาว, เวียดนาม และคิวบา
- Marxist-Stalinist : คอมมิวนิสต์แบบเผด็จการของสตาลิน ในช่วงที่ปกครองสหภาพโซเวียต
- Maoist : คอมมิวนิสต์แบบเผด็จการของเหมาเจ๋อตง ในช่วงที่ปกครองจีน
- Capitalism Communism : คอมมิวนิสต์แบบ
ทุนนิยม ที่จีนใช้งานอยู่ในปัจจุบัน
- Juche : คอมมิวนิสต์แบบเผด็จการของเกาหลีเหนือ มีการสืบทอดอำนาจคล้ายกับกษัตริย์ (Monarchy Communist)
** จริง ๆ แล้ว ยังมีแนวคิดคอมมิวนิสต์ที่น่าสนใจอีกหลายแบบ อาทิ ลัทธิทรอตสกี้ (Trotskyism) , ลัทธิคอมมิวนิสต์ของเติ้งเสี่ยวผิง (Dengism) , ลัทธิคอมมิวนิสต์ของนายพลติโต (Titoism) เป็นต้น
*** อีกข้อที่ควรรู้ก็คือ ไม่มีคอมมิวนิสต์แบบไหนของโลกที่เหมือนกับคอมมิวนิสต์แบบออริจินอลของคาร์ล มาร์กซ์ พูดแบบง่าย ๆ ก็คือ ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ยังไม่มีประเทศไหนบนโลก ที่ได้เป็นคอมมิวนิสต์แบบสมบูรณ์เลย
**** Reference
#HistofunDeluxe
- 51
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
