ตอแหล
ตอแหล อ่านว่า ตอ-แหฺล
นิยามหนึ่งหมายถึงโกหก พูดปด ปลิ้นปล้อน ตลบตะแลง มักใช้เป็นคำด่า
ตัดใช้เป็น "แหล" หมายถึงพูดเรื่อยเจื้อย จริงบ้างไม่จริงบ้างก็มี เช่น อย่ามาแหล เธอมันชอบแหล
และที่ผลิดอกออกผลเป็นความงดงามทางภาษา เช่น ตอแหลตอหลด ตอหลดตอแหล ขี้ฉ้อตอแหล สตอเบอรี่ (สตรอว์เบอร์รี่) สตอเบอแหล (สตอเบอรี่+ตอแหล) ก็มี
แม่ค้าในตลาดตระพังทอง ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย ผูกคำคล้องจองเรียกพฤติกรรมพวกต่อรองราคาไม่ลดละว่า "ตาบอดช่างแก้ ตอแหลช่างพูด"
นิยามหนึ่งเป็นคำชม หมายถึงช่างพูดและแสดงกิริยาน่ารัก ใช้เฉพาะเด็กที่เพิ่งสอนพูด
นิยามหนึ่งใช้เรียกต้นไม้ที่ให้ผลเร็วผิดปรกติ เช่น มะเขือตอแหล แคตอแหล มะม่วงตอแหล
สัญลักษณ์แห่งการโกหกตอแหลสากลคือนิทานอีสปเรื่องเด็กเลี้ยงแกะที่สอนว่า "คนที่ชอบโกหก แม้พูดความจริง ก็ไม่มีใครเชื่อ" และนิทานเรื่องพิน็อคคิโอ ของการ์โล กอลโลดี
เฉพาะที่เป็นคำด่าของไทย เราใช้คำว่า "ตอแหล" ด่ากันมานานแล้ว เช่นบาทหลวงด่านางยุพาผกาและสุลาลีวัน ลูกเลี้ยงของนางละเวงอย่างเจ็บแสบว่า
“...อียุพาลาลีอีตอแหล
ไม่ทันแก่จะเป็นหม้ายอีตายโหง
ช่างชักสื่อหาผัวอีตัวโกง
จนท้องโป่งป่องหยอดยอดตำแย...”
(พระอภัยมณี)
หรือพระพินทองด่านางแก้วหน้าม้าให้พระบิดาฟังว่า
"...สอพลอตอแหลกระแตเต้น
หน้าเป็นพูดจาเหมือนบ้าหลัง
อายหน้าข้าคนพ้นกำลัง
นอนนั่งไม่มีปรีดา..."
(แก้วหน้าม้า)
ปัจจุบันบาทหลวงและพระพินทองอาจติดคุกและเสียค่าปรับถ้านางลูกเลี้ยงทั้งสองและนางแก้วหน้าม้าแจ้งความเพราะมีความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๓๙๓
กรณีที่บาทหลวงหรือพระพินทองโพสต์ด่าจะถือเป็นการ 'ดูหมิ่นซึ่งหน้า' ระวางโทษจำคุกไม่เกิน ๑ เดือน หรือปรับไม่เกิน ๑ หมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
อย่างไรก็ตามแม้ท่าทีในนิทานและกฎหมายจะยืนยันว่า "ตอแหลแลนด์" เป็นดินแดนที่ไม่ควรเข้าไปข้องแวะ แต่งานวิจัยหลายชิ้นกลับพบคำตอบว่าหลายคนขยันสร้างพื้นที่นี้กันอยู่ทุกวัน
ดินแดนแห่งนี้อยู่ภายในใจของผู้สร้าง ต่อเติมและขยายให้กว้างให้ลึกได้มากเท่าๆ กับความล้ำลึกของจิตใจ ยิ่งลึกมากยิ่งหาทางออกอยากและดิ่งลงสู่หายนะได้ในที่สุด
เธอแต่งงานกับเขาตามความเห็นของผู้ใหญ่และย้ายเข้าไปอยู่บ้านพ่อผัวแม่ผัว
"แต่งไปเดี๋ยวก็รัก" แม่พูดกับเธอเหมือนพูดเรื่องธรรมดาที่สุด
เธอรักเขาอย่างเมียรักผัวจริงดังแม่ว่าเมื่อตั้งท้องลูกคนแรก และอุ่นใจว่าเขารักเธอ
แต่เธอก็ต้องเจ็บช้ำเมื่อรับรู้ว่าเขาไม่เคยรักเธอ และแม่เขายิ่งชิงชังเมื่อรู้ว่าเธอมี "ต้นทุน" ติดตัวมาน้อยกว่าที่นางคิด
แม่ผัวหาเรื่องจับผิดเธอและลงโทษลูกเธอไม่เว้นวัน
วันหนึ่งแม่ผัวดุด่าลูกเธออย่างรุนแรงและคว้าไม้ทำท่าว่าจะตี แต่เธอวิ่งเข้าไปขวางไว้ได้ทัน
"เรื่องอะไรกันแม่--" เธอถามพลางกอดปลอบลูกที่กลัวจนตัวสั่น
"ลูกมึงมันเลว!!!" แม่ผัวไม่ตอบและด่าต่อ
"เลวยังไงล่ะแม่" เธอโกรธแต่ก็พยายามบังคับเสียงให้เป็นปรกติ
"ลูกมึงลักของกู"
"ของหายตะพายบาป--" พ่อผัวผู้เห็นเหตุการณ์มาแต่ต้นและรู้ดีว่าของไม่ได้หายจริงอย่างที่เมียตนเที่ยวโทษคนอื่นเอ่ยขึ้น
"มึงอย่ามาเสือก!!!" นางตวาดผัวเสียงเขียวเช่นที่เคยข่มขู่มาทั้งชีวิตแล้วหันมาที่ลูกกับเธอยืนอยู่
"--ลูกมึงมันเลวเหมือนแม่"
"อ้าวแม่--" ทมะหรือความข่มใจที่เธอรักษาไว้กำลังจะขาดสะบั้นหากพ่อผัวเธอไม่ปรามเมียของเขาอีกครั้ง
"บอกให้พอ!!!"
"ไม่พอ!!! ก็บอกแล้วว่ามันเลวเหมือนเหมือนแม่--" แม่ผัวของเธอยังคงประกาศศักดา
"เออ!!! เด็กมันเลวเหมือนแม่ แต่อย่าให้ 'ตอแหล' เหมือนย่าก็แล้วกัน"
เธอไม่คาดคิดมาก่อนว่าจะได้ยินคำนี้จากพ่อผัวจึงตกใจจนพูดไม่ออกเหมือนกับที่แม่ผัวเธอก็ตกตะลึงจนมือที่ถือไม้ตกลงมาข้างตัว
"แม่--" ลูกซึ่งหยุดร้องไห้ไปนานแล้วเงยหน้าเรียกเธอแล้วถามเสียงใส
"ตอแหลแปลว่าอะไร"
ในสถานการณ์หน้าสิ่วหน้าขวานนั้น ชายผู้ไม่หวั่นไหวต่อสิ่งใดอีกแล้วก็พูดกับลูกเธอช้าๆ ชัดๆ เหมือนหัดให้พูดตามว่า
"ไป-ถาม-ย่า"
ปรัชญา ปานเกตุ เขียนเมื่อวันเสาร์ที่ ๑๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๖๔
#ศัพทาธิบาย #ศัพทานุกรม #ศัพทานุกรมวัฒนธรรมไทย #Lexicon of Thai Culture #ศัพทานุกรมวรรณคดีไทย # Lexicon of Thai Literature #วรรณคดี #วรรณกรรม #ประวัติศาสตร์ #ศิลปวัฒนธรรม #พระอภัยมณี #แก้วหน้าม้า #ของหายตะพายบาป #แหล #ตอแหลตอหลด #ตอหลดตอแหล #ขี้ฉ้อตอแหล #สตอเบอรี่ #สตอเบอแหล #ตอแหล
ขอบคุณภาพจาก pixabay.com
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
