น้ำจับเลี้ยง ไม่ใช่สมุนไพรที่ทำจากของเย็น 10 อย่าง เพราะ "จับ" ในคำว่าจับเลี้ยง เป็นคนละตัวกับ "จับ" ที่แปลว่าสิบ
1
จับเลี้ยง
จับเลี้ยงย่อมาจากคำว่าจับเลี้ยงแต๊
杂 (จับ) ใน 杂凉 (จับเลี้ยง) แปลว่า คละ รวม
เลี้ยง แปลว่า เย็น
แต๊ แปลว่า น้ำชา
1
จึงหมายถึง น้ำชาที่ทำมาจากสมุนไพรเย็นรวมกัน
1
杂 (จับ) ใน 杂凉 (จับเลี้ยง) ยังเป็นคำเดียวกับ
杂 (จับ) ใน 杂菜 (จับฉ่าย)
1
จับฉ่ายเป็นอาหารแบบบ้านชนิดหนึ่ง
เอาผักอะไรมาต้มรวมกันเยอะ ๆ (คละ+ผัก)
ซึ่งแน่นอนว่าไม่จำเป็นต้องมี 10 อย่าง
1
...
ส่วนประกอบที่นิยมในน้ำจับเลี้ยง เป็นสมุนไพรที่มีฤทธิ์เย็น ได้แก่ เฉาก๊วย ดอกงิ้ว ใบบัว รากบัว หญ้าคา เมล็ดเพกา เก๊กฮวย โหล่เกง เทียงฮวยฮุ่ง แซตี่ แห่โกวเช่า หล่อฮังก๊วย
1
หากเราไปร้านสมุนไพรจีนให้เขาจัดสมุนไพรต้มสำหรับจับเลี้ยง ก็อาจได้สมุนไพรต่างกันในแต่ละร้าน
1
ส่วนคำว่าจับเลี้ยงแต๊ แม้ไม่มีส่วนประกอบจากใบชา
(แต่เรียกชา/แต๊) เป็นการเรียกโดยอนุโลม
บางท่านอาจเอะใจคำว่าน้ำชาที่ทำจากสมุนไพรเย็น
ทำไมจึงเรียกชา ทั้งที่ไม่มีส่วนประกอบเป็นใบชา
2
เพราะเครื่องดื่มที่ต้มจากสมุนไพร เขาเรียกแต๊กันโดยส่วนใหญ่ ไม่จำเป็นต้องมีใบชา เพราะความหมายของคำว่าแต๊มันกว้างขึ้น จากความหมายจำเพาะ มาสู่ความหมายทั้งประเภท
2
คำว่าชาในไทยเราก็เช่นกัน บางทีไม่มีใบชาเป็นส่วนประกอบ แต่ยังเรียกชา เช่น ชามะรุม เป็นต้น
1
น้ำจับเลี้ยง มีสรรพคุณ แก้ร้อนใน ไอ เจ็บคอ เป็นแผลในปาก คอแห้ง แต่เนื่องจากมีฤทธิ์เย็น หากดื่มมากไปก็อาจทำให้ร่างกายเสียสมดุลได้
1
บางคนเรียกจับเลี้ยงแต๊ว่าจับเลี้ยงจุ้ย จุ้ยแปลว่าน้ำ
คนแต้จิ๋วรุ่นก่อน ๆ มักเรียกจับเลี้ยงแต๊มากกว่าจับเลี้ยงจุ้ย แต่ปัจจุบันเราเรียกเพียงจับเลี้ยงก็เข้าใจตรงกันแล้ว
จะเล่าอะไรให้ฟัง
2 Jun 21