'ตำนานปลาดุกยักษ์และแผ่นดินไหว' ความเชื่อที่อธิบายได้ด้วยวิทยาศาสตร์
.
.
11 พฤศจิกายน ค.ศ.1855 เกิดแผ่นดินไหวที่เมืองเอโดะ (ปัจจุบันคือโตเกียว) เหตุการณ์นี้เรียกว่า 'แผ่นดินไหวครั้งใหญ่อันเซย์' (Ansei Edo) มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 7,000 คน บ้านและอาคารอย่างน้อย 14,000 แห่งถูกทำลาย
.
ไม่กี่วันหลังจากนั้น ทั่วทั้งเมืองปรากฏกระดาษ และภาพสีวางขายตามท้องถนน บอกเล่าเรื่องราวเกี่ยวกับปลาดุกยักษ์ที่ขยับตัวอยู่ใต้เกาะจนทำให้เกิดแผ่นดินไหว คนญี่ปุ่นขนานนามปลาดุกตัวนั้นว่า 'นามาซูเอะ' (Namazue)
.
โดยปรกติ นามาซูเอะ จะถูกกดทับด้วยหิน และพละกำลังของ ‘เทพเจ้าสายฟ้าคาชิมะ’ (Kashima) แต่เมื่อเทพคาชิมะชะล่าใจ หรือต้องไปประชุมกับเหล่าเทพองค์อื่น ปลาดุกจะดิ้นจนทำให้เกิดแผ่นดินไหว
.
หลายคนซื้อภาพนามาซูเอะเพราะความสวยงาม แต่บางคนก็ซื้อมาเพื่อบูชา ป้องกันแผ่นดินไหวในอนาคต และเคารพเทพคาชิมะ เพื่อให้ได้รับความคุ้มครอง
จึงเกิดเป็นตำนานปลาดุกยักษ์ นามาซูเอะ ที่คนเริ่มรู้จัก
.
หลักฐานทางประวัติศาสตร์ชิ้นหนึ่งที่สำคัญคือ บันทึกประสบการณ์อันเซย์ (Ansei kenbunshi) ซึ่งเขียนขึ้นในปี 1856
ในบันทึกนี้ได้กล่าวไว้ว่า
"ชายผู้หนึ่งนาม ชิโนะซากิ ออกไปจับปลาไหลตอนค่ำ แต่ปรากฏว่าคืนนี้ปลาดุกดิ้นแรงมาก ทำให้ปลาไหลหนีไปหมด จึงจับไม่ได้แม้แต่ตัวเดียว และเขาก็นึกขึ้นได้ว่า การที่ปลาดุกดิ้นพล่าน เป็นสัญญาณบอกเหตุแผ่นดินไหว จึงรีบกลับบ้านไปขนของต่าง ๆ ออกมาไว้ข้างนอกบ้าน
เมื่อภรรยาเห็นเข้าก็หัวเราะเยาะ แต่หลังจากนั้น เกิดแผ่นดินไหวรุนแรงจนบ้านพังราบ ทรัพย์สินที่ขนมาไว้ข้างนอกทั้งหมดปลอดภัย ฝ่ายเพื่อนบ้านที่ออกไปจับปลา เห็นปลาดุกดิ้นพล่านเช่นกัน แต่ไม่ได้ใส่ใจ จนกระทั่งเกิดแผ่นดินไหว จึงรีบกลับบ้าน แต่ก็พบว่าบ้านและโกดังได้พังพินาศลงหมดแล้ว"
.
ในปี 1993 มีการตีพิมพ์วารสาร NATURE เกี่ยวกับการทดลองทางวิทยาศาสตร์ของ ดร.ชินกิชิ ฮาตาอิ และดร.โนโบรุ อาเบะ พวกเขาสังเกตว่า ธรรมชาติของปลาดุกเป็นสัตว์ที่สงบ และไม่ค่อยตอบสนอง แต่กลับมีอาการกระสับกระส่ายก่อนที่จะเกิดแผ่นดินไหว
พวกเขาได้ทดสอบปฏิกิริยาของปลาดุก ผ่านการเคาะโต๊ะที่วางตู้ปลา โดยในตอนแรกทดลองเคาะโต๊ะวันละ 3 ครั้ง ปรากฏว่าปลาดุกตอบสนองด้วยการเคลื่อนไหวเพียงเล็กน้อยเท่านั้น แต่เมื่อทำการกระตุ้นไฟฟ้าก่อนเคาะโต๊ะ ปลาดุกกลับดิ้น และว่ายน้ำอย่างกระวนกระวายใจ ผลการทดสอบแสดงให้เห็นว่าช่วงเวลาที่มีการบันทึกแผ่นดินไหว 178 ครั้ง ปลาดุกคาดการณ์การถูกต้องถึง 80%
.
การเกิดแผ่นดินไหว การขยับเลื่อนของเปลือกโลกจะมีการเปลี่ยนแปลงคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า ซึ่งปลาดุกสามารถรับรู้กระแสไฟฟ้าได้ไวกว่ามนุษย์ และปลาบางชนิด จึงแสดงอาการดิ้นหรือว่ายน้ำอย่างกระวนกระวาย
เป็นข้อพิสูจน์ว่าปลาดุกมีความเกี่ยวข้องกับการเกิดแผ่นดินไหว คนญี่ปุ่นในสมัยก่อนคงสังเกตได้ถึงสิ่งนี้จึงนำมาแต่งเติมเรื่องราว
.
ภาพของนามาซูเอะมักแสดงให้เห็นถึงเงินที่ออกมาจากปลาดุก มีทั้งคนที่ดีใจ เสียใจ ส่วนใหญ่แล้วคนที่ดีใจมักจะประกอบอาชีพเกี่ยวกับการก่อสร้างหรือสำนักข่าว กล่าวคือมีทั้งผู้ที่ได้รับผลประโยชน์และเสียประโยชน์จากเหตุการณ์แผ่นดินไหว
นามาซูเอะจึงเป็นเรื่องราวที่แต่งขึ้นบนพื้นฐานความเป็นจริงของสภาพสังคม ที่แสดงให้เห็นถึงความแตกแยกเพราะเงิน เหมือนกับเป็น 'สัจนิยมมหัศจรรย์' เพื่อให้เข้าถึงผู้คนได้ง่าย และเป็นการเตือนว่า
"ถ้าเห็นปลาดุกดิ้นให้ระวังแผ่นดินไหว"
.
.
เรื่อง : แอดมินดล
ภาพ : แอดมินเนย
เครดิตภาพ : illustrationchronicles
.
ขอขอบคุณข้อมูลจาก :
#ลองดูเกร็ดความรู้ #ปลาดุก #ตำนานญี่ปุ่น #แผ่นดินไหว #AnseiEdo #namazue
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
