Blockdit Logo (Mobile)
เรื่องราวของกฎหมายการเงิน
•
21 ก.พ. 2022 เวลา 09:31 • หุ้น & เศรษฐกิจ
เรื่องที่ 34 : ต้นทุนตามกฎหมายของ Virtual Bank
เมื่อต้นเดือน ธปท. ได้ออกนโยบายเพื่อรับฟังความคิดเห็นจากสาธารณะ ซึ่งหนึ่งในนโยบายที่โดดเด้งขึ้นมา คือ ธปท. จะเปิดให้มี Virtual Bank ได้ในประเทศไทย หลังจากที่ 20 ปี ที่ผ่านมาไม่มีผู้เล่นรายใหม่ๆ เข้ามาในตลาด (แค่เจาะช่องเล็กๆ ในฐานะ Non-bank) ให้แข่งขันกัน
ในแง่การแข่งขัน Virtual Bank ที่จะเข้ามาต่อตีในอุตสาหกรรมธนาคาร มีข้อเสียเปรียบเจ้าตลาดเดิมในแง่ของฐานลูกฐานเดิม แต่ก็มีข้อได้เปรียบในด้านต้นทุนอยู่พอสมควร เนื่องจาก ไม่ต้องลงทุนในเรื่องสาขาและพนักงาน ทำให้ต้นทุนต่างกันพอสมควร
วันนี้จะมาบอกเล่าต้นทุนทางกฎหมายที่เกี่ยวกับเงินที่ tradition bank กับ virtual bank อาจจะมีความแตกต่างกันก็ได้
https://www.bot.or.th/landscape/
ก่อนจะถึงต้นทุน เรามารู้จัก Virtual Bank กันก่อน
Virtual bank คืออะไร
Virtual bank เป็นคำนิยามสั้นๆ ที่พยายามจำกัดความให้กับธุรกิจธนาคารพาณิชย์ที่ดำเนินธุรกิจบนช่องทางดิจิทัล 100% หรือ พูดให้ง่ายขึ้น คือ ธนาคารที่ไม่มีสาขาและให้บริการแบบ online ทั้งหมด ซึ่งในต่างประเทศก็มีหลายคำที่ใช้เรียกธนาคารประเภทนี้ อย่างคำว่า Branch-less bank หรือ Online bank หรือในอังกฤษและอินเดียจะนิยมเรียกว่า Digital bank ส่วนในฮ่องกงจะนิยมใช้คำว่า Virtual bank มากกว่า
ลักษณะการให้บริการ
โดยทั่วไปการให้บริการ Virtual bank จะเหมือนธนาคารปกติทุกประการมีการรับฝากเงิน และให้สินเชื่อ จะต่างจากธนาคารปกติ คือ ไม่มีสาขาที่จะมีพนักงานให้บริการ แต่จะทำงานทุกอย่างผ่านระบบ internet บนเครื่องมือต่าง ๆ รวมถึงอาจจะให้บริการผ่านตู้ ATM และ CDM ด้วยก็ได้
รูปแบบการอนุญาตให้ดำเนินธุรกิจ Virtual bank ในต่างประเทศ
รูปแบบการทำธุรกิจ Virtual bank ของต่างประเทศเท่าที่พบจะมี 2 รูปแบบ คือ
รูปแบบแรกเป็นการดำเนินการ Virtual Bank โดยใช้ใบอนุญาตใบเดิมจากทางการ โดยอาจจะตั้ง Virtual bank เป็นธุรกิจแขนงหนึ่งของธนาคารพาณิชย์แบบปกติ (Traditional bank) อย่างเช่น Digibank by DBS ในอินเดีย หรือ First Horizon Bank ในอเมริกา แยกการทำธุรกิจบนช่องทางดิจิทัลโดยใช้ชื่อทางการค้าว่า VirtualBank® โดยไม่ได้ขออนุญาตใหม่จากทางการ อีกกรณีจะเป็นการปรับธุรกิจธนาคารแบบเดิมไปสู่ Virtual bank อย่างเช่น Virgin Money ในอังกฤษ
ส่วนรูปแบบที่ 2 คือ การขออนุญาตใหม่จากทางการ ซึ่งกลุ่มนี้ส่วนใหญ่จะพัฒนามาจากบริษัทเทคโนโลยี เช่น Kakao Bank ในเกาหลีใต้ที่ต่อยอดมาจาก application สื่อสารอย่าง Kakao Talk หรือ Ant Bank ในฮ่องกงที่ถูกพัฒนาจากบริษัทในกลุ่ม Alibaba
ต้นทุนทางกฎหมาย
ปัจจุบัน ธนาคารพาณิชย์ทุกรายต้องเสียเงินค่าธรรมเนียมให้กับ สถาบันคุ้มครองเงินฝาก (0.01% ต่อปีจากเงินฝากถัวเฉลี่ย ซึ่งปี 64 ก็ประมาณ 1,500 ล้านบาท ) กับ กองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน (0.46% ต่อปีจากยอดเงินฝากถัวเฉลี่ยและยอดเงินที่ได้รับจากประชาชน แต่ปัจจุบัน ธปท. ลดเหลือ 0.23% ต่อปี จนถึงสิ้นปี 65 ดังนั้นปี 64 เรียบเก็บได้ประมาณ 35,000 ล้านบาท)
วัตุถประสงค์ของเงินแต่ละก้อน
เงินเข้าสถาบันคุ้มครองเงินฝาก 0.01% มีไว้เพื่อสะสมเป็นทุนประกันเพื่อการจ่ายคืนผู้ฝากเมื่อแบงค์ล้มไม่เกินรายละ 1,000,000 บาท
ส่วนเงินเข้ากองทุนฟื้นฟู ก็เก็บไปใช้หนี้เก่าสมัยต้มยำกุ้งซึ่งยังมีหนี้คงค้างมากกว่า 700,000 ล้านบาท
"ประเด็นคือ Virtual bank จำเป็นต้องเสียค่าธรรมเนียมส่วนไหนบ้าง ?"
ค่าธรรมเนียมคุ้มครองเงินฝาก
 
ตามหลักการของ International Association of Deposit Insurers (IADI) องค์กรธุรกิจที่มีลักษณะของการรับเงินฝากควรจะต้องมีมาตรการประกันเงินฝากสำหรับผู้ฝากเงินด้วย และเมื่อเราพิจารณาตามโครงสร้างทางกฎหมายแล้ว หาก Virtual Bank ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจตาม พ.ร.บ.ธุรกิจสถาบันการเงินแล้วจะส่งผลทำให้ Virtual bank รายนั้นถือเป็น “สถาบันการเงิน” ตามนิยาม พ.ร.บ.สถาบันคุ้มครองเงินฝากด้วย และสถาบันคุ้มครองเงินฝากก็จะมีหน้าที่ให้ความคุ้มครองเงินฝากใน Virtual bank นั้น
ดังนั้น Virtual bank จึงควรมีหน้าที่นำส่งเงินให้แก่สถาบันคุ้มครองเงินฝาก
แต่อัตรานำส่งอาจจะแตกต่างไปจาก Tradition bank ก็ได้ ตัวอย่างเช่น ในเกาหลีจะเก็บค่าธรรมเนียมส่วนนี้ตามค่าความเสี่ยง และมีส่วนลดให้แบงค์เกิดใหม่ด้วย
จุดนี้ก็ฝากให้ DPA และ สศค. ช่วยคิดต่อ
เก็บเงินใช้หนี้ต้มยำกุ้ง
ถ้าดูตามเหตุผลแล้ว แบงค์ที่เกิดใหม่ก็ไม่ควรจะต้องมาใช้หนี้ให้เก่าที่ตัวเองไม่ได้เป็นคนก่อไว้ แต่อย่างไรก็ตาม กองทุนฟื้นฟูยังมีหน้าที่เป็น Resolution authority ด้วย การเก็บเงินส่วนนี้ก็อาจจะมีส่วนใช้เพื่อการทำหน้าที่อุ้มชูแบงค์เมื่อเกิดปัญหา ซึ่งก็จะได้รับประโยชน์ทั้งหน้าเก่าหน้าใหม่
แต่อัตราส่วนการเก็บจะเป็นอย่างไร ก็ฝากไว้ให้ ธปท. และ Resolution authority ช่วยใคร่ครวญ
ปัจจุบันค่า NIM (Net Interest Margin) ของอุตสากรรมอยู่ที่ 2.46% ฉะนั้น ค่าธรรมเนียมทั้งสองก้อนจากกฎหมายรวมกัน 0.47% จึงเป็นต้นทุนชี้ชะตาพอสมควรสำหรับ Virtual bank
https://www.bot.or.th/Thai/PressandSpeeches/Press/2022/Pages/n0965.aspx
อ้างอิง
VIRTUAL BANK ธนาคารไร้สาขาในสหราชอาณาจักร (https://www.bot.or.th/Thai/BOTMagazine/Pages/2565_01theknowledge_1.aspx)
Virtual bank … ก้าวต่อไปของระบบการเงินไทย (https://www.bot.or.th/Thai/ResearchAndPublications/articles/Pages/Article_13May2021-3.aspx)
ข่าว ธปท. ​ฉบับที่ 9/2565 เรื่อง ผลการดำเนินงานของระบบธนาคารพาณิชย์ ปี 2564
FSI Insights on policy implementation No 23, Policy responses to fintech: a cross-country overview (https://www.bis.org/fsi/publ/insights23.pdf)
โฆษณา