ภาชนะดินเผาแบบสีดำขัดมัน
ภาชนะสีดำขัดมัน [Northern Black Polished Ware เรียกด้วยตัวย่อว่า NBPW] พบตามแหล่งโบราณคดีหลายแห่งในอินเดียทางชายฝั่งเบงกอล โดยยุคที่เจริญสูงสุดในช่วงก่อนพุทธศาสนากำเนิดขึ้นราว ๒๐๐ ปี เป็นส่วนหนึ่งของยุคเหล็กในอินเดีย ร่วมสมัยกับยุคพุทธกาลและต้นพุทธกาล
สันนิษฐานกันว่ายุคเหล็กที่ใช้ภาชนะสีดำขัดมันเป็นรูปแบบเด่นทางวัฒนธรรมนี้ สะท้อนให้เห็นรูปแบบโครงสร้างทางสังคมเริ่มแรกในระดับรัฐแรกเริ่มในอนุทวีปอินเดีย ทำจากดินเผาเนื้อละเอียด เนื้อบาง เผาคุณภาพดีและมีการเคลือบน้ำเคลือบบางๆ ก่อนจะนำมาขัดมัน สีของผิวภาชนะมีตั้งแต่สีดำสนิท น้ำตาลคล้ำ เทา และแดง
ส่วนใหญ่เป็นภาชนะแบบชามกลมปากกว้าง ถือเป็นภาชนะมีมูลค่าสูงของชนชั้นนำ โดยสันนิษฐานอายุที่ปรากฏทางใต้ของอินเดียอยู่ระหว่างพุทธศตวรรษที่ ๒ ถึง ๗
ทางอินเดียใต้พบว่าแหล่งโบราณคดีแทบทั้งหมดที่พบภาชนะสีดำขัดมันคือศูนย์กลางทางพุทธศาสนา
ในช่วงยุคหลังนี้เริ่มปรับเป็นภาชนะเนื้อสีแดงและสีเทาเนื้อละเอียด มีการกดประทับและลายขูดขีดเพิ่มขึ้นด้วย แพร่กระจายไปทั่วจนถึงแถบอานธรประเทศ ตามบริเวณที่มีการนับถือพุทธศาสนาเป็นศูนย์กลางในช่วง ราชวงศ์ศุงคะและสาสตะวาหะนะ ซึ่งช่วงเวลานี้สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นการส่งออกมายังคาบสมุทรและภาคพื้นในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วย
ในเมืองไทยพบว่ามีการใช้ภาชนะสีดำขัดมัน แต่ถูกเรียกว่า “พิมายดำ” [Phimai Black Ware] และที่อื่นๆ ในแถบเมืองพิมายและโดยรอบ เช่นที่ บ้านโตนด และเนินอุโลก ในตำบลพลสงคราม อำเภอโนนสูง จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งกำหนดอายุว่าเป็นก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลายในพื้นที่ราบสูง โดยให้อายุไว้ที่ยุคเหล็กตอนปลายประมาณพุทธศตวรรษที่ ๔-๑๐ (ราวๆ ๑,๕๐๐ – ๒,๑๐๐ ปีมาแล้ว) และกระจายมาถึงภาคกลางแถบลุ่มน้ำลพบุรี
ถือว่าเป็นชิ้นเด่นในการขุดค้นเมืองโบราณจันเสน ในช่วงก่อนจะพัฒนาเกิดเป็นเมืองสมัยทวารวดีของเบนเนท บรอนสัน
แหล่งผลิต NBPW นั้น นักวิชาการอินเดียให้ข้อสังเกตว่า เป็นแหล่งที่เป็นศูนย์กลางของพุทธศาสนาทั้งสิ้น และเสนอว่าภาชนะเหล่านี้เป็น precious deluxe ware เป็นของมีค่าร่ำรวยสำหรับคนสถานภาพสูงและเชื่อมโยงกับการนับถือศาสนาพุทธ พ่อค้าที่มาพร้อมกับสิ่งของสูงค่าที่มาพร้อมการแพร่พุทธศาสนา บ้างก็สันนิษฐานไปว่าเป็นบาตรสำหรับสงฆ์ในยุคแรกๆ ไปจนถึงภาชนะสำหรับใส่น้ำมนต์หรือใช้เพื่อพิธีกรรม
ภาชนะแบบพิมายดำในเขตที่ราบสูงโคราช มีการติดต่อผ่านจากอินเดียในยุคเหล็กแน่นอน และถือเป็นสินค้าสูงค่า เพราะมีเทคนิคการผลิตแบบต่างถิ่น รูปแบบที่แตกต่างไปจากภาชนะดินเผาแบบท้องถิ่นทั่วไป ทำให้เห็นว่า มีการนำสินค้าเช่นนี้เข้าสู่ดินแดนภายในผ่านทางคาบสมุทร ซึ่งน่าจะมาพร้อมการนำลูกปัดที่ผลิตจากคาบสมุทรมา รวมถึงลูกปัดจากเปลือกหอยทะเล เช่น หอยมือเสือที่มาจากทะเลลึก
รวมทั้งการใช้หอยเบี้ยที่มีแหล่งกำเนิดจากมัลดีฟทางมหาสมุทรอินเดียตะวันตก เป็นแหล่งใหญ่เข้าสู่ดินแดนห่างชายฝั่งทะเล เช่น อีสาน และในระยะต่อมาอาจจะมีการผลิตเลียนแบบภาชนะเนื้อดินขัดมัน โดยผลิตในภาชนะรูปทรงอื่นๆ ด้วย
ในเขตเมืองท่าทั้งชายฝั่งอันดามันและอ่าวไทยพบภาชนะแบบสีดำขัดมัน และภาชนะแบบเนื้อดินดีสีเทาและสีแดง เช่น ภาชนะเต็มใบเกือบสมบูรณ์มีลายเชือกทาบประดับผิวและอาจมีรูปทรงแตกต่างไป พบที่เขาสามแก้ว ส่วนชิ้นอื่น พบที่เขาเสก อำเภอหลังสวน จังหวัดชุมพร
ติดตามบทความ วิดีโอ และรายการต่างๆ เพิ่มเติมได้ที่
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
