👵👵คนเริ่มแก่ (Yold)👵👵
▶ ประวัติศาสตร์ชาติไทย ตอน อโยธยาศรีรามเทพนคร ◀
หากสยามยังอยู่ยั้งยืนยงเราก็เหมือนอยู่คงชีพด้วย...
.
ปลายพุทธศตวรรษที่ 18 ชนชาติไทยฝ่ายเหนือสถาปนาสุโขทัยเป็นศูนย์กลาง แคว้นในลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนล่างประกอบด้วยลพบุรีทางฝั่งตะวันออกกับสุพรรณภูมิทางตะวันตกรวมกันเป็นรัฐใหญ่ ย้ายศูนย์กลางใหม่ไปตั้งยังจุดบรรจบของแม่น้ำสามสายก่อกำเนิดราชธานียิ่งใหญ่ของชนชาติไทยในเวลาต่อมา
.
อยุธยา มีรากฐานมาจากการรวมกลุ่มเมืองบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาตอนล่างระหว่างพุทธศตวรรษที่ 16-18 พบร่องรอยหลักฐานโบราณสถาน โบราณวัตถุ ตำนาน พงศาวดารและจารึกกล่าวว่าก่อนสถาปนา เคยมีบ้านเมืองตั้งอยู่ก่อนเรียกขานว่า เมืองอโยธยาหรืออโยชยาปุระ บริเวณด้านตะวันออกของเกาะเมืองอยุธยาย้ายที่ตั้งเมืองหลายครั้งกระทั่งสร้างในเขตเกาะเมือง และสถาปนาเป็นนครหลวงแห่งใหม่ พ.ศ. 1893
อยุธยามีชัยภูมิเหมาะสม เป็นจุดบรรจบแม่น้ำเจ้าพระยา ลพบุรี และป่าสัก แหล่งปลูกข้าวขนาดใหญ่ แม่น้ำไหลล้อมรอบเกาะเมืองปราการธรรมชาติป้องกันการรุกรานจากข้าศึกเชื่อมโยงเส้นทางคมนาคมภายในภาคพื้นทวีป อยู่ไม่ไกลจากอ่าวไทย เรือเดินทะเลจากต่างประเทศแล่นจากปากแม่น้ำเจ้าพระยาขึ้นไปจอดถึงบริเวณเกาะเมือง
.
กรุงศรีอยุธยารุ่งเรืองเฟื่องฟู ภายใต้การปกครองของพระมหากษัตริย์ 34 พระองค์จาก 5 ราชวงศ์ ราชวงศ์แรกคือ อู่ทอง ได้พระนามมาจากสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 หรือพระเจ้าอู่ทองผู้ทรงสถาปนากรุงศรีอยุธยาสันนิษฐานว่าพระเจ้าอู่ทองน่าจะเป็นเชื้อพระวงศ์จากแคว้นละโว้หรือลพบุรีที่ทรงนำไพร่พลออกมาสร้างบ้านแปงเมืองใหม่เนื่องจากอยู่ใกล้ทะเลเหมาะแก่การติดต่อค้าขายกับต่างชาติมากกว่าลพบุรี ราชวงศ์อู่ทองปกครองกรุงศรีอยุธยาสืบต่อมา 3 พระองค์
ระยะเวลา 59 ปีต่อมาสูญเสียอิทธิพล แก่ผู้นำจากราชวงศ์สุพรรณภูมิ ซึ่งเข้ามายึดอำนาจและครองราชย์สมบัตินับเนื่องอีก 14 รัชกาล ผู้ทรงมีบทบาทสำคัญยิ่งทางประวัติศาสตร์ คือสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถครองราชย์ระหว่างพุทธศักราช 1991-2031 ทรงรวบรวมหัวเมืองฝ่ายเหนือในแคว้นสุโขทัยเข้ากับอยุธยาพระราชอาณาเขตเป็นปึกแผ่นกว้างขวาง
.
ทรงจัดตั้งระบบราชการประกอบด้วยอัครมหาเสนาบดีสนองพระราชกิจ ได้แก่ สมุหกลาโหมฝ่ายทหาร และสมุหนายกฝ่ายพลเรือน จตุสดมภ์ดูแลการปกครองส่วนกลางประกอบด้วย เวียงหรือนครบาลด้านความสงบในพระนคร วังหรือธรรมาธิกรณ์รักษาพระราชฐานคลังหรือโกษาธิบดีด้านเศรษฐกิจ และพระราชทรัพย์ นาหรือเกษตราธิการดูแลการเพาะปลูกผลิตพืชผล ทรงจัดตั้งระบบขุนนางกำหนดยศ ตำแหน่ง ราชทินนาม และศักดินา และยังคงใช้ต่อมาจนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
.
พุทธศักราช 2111 พระเจ้าหงสาวดีบุเรงนองยาตราทัพใหญ่เข้ามาล้อมพระนครปีรุ่งขึ้นตีกรุงศรีอยุธยาสำเร็จ กวาดต้อนเจ้านายและข้าราชสำนักไปเป็นเชลย ราชวงศ์สุพรรณภูมิซึ่งปกครองกรุงเทพทวารวดีศรีอยุธยา 199 ปี สิ้นสุดในรัชสมัยสมเด็จพระมหินทราธิราช พร้อมการเสียกรุงครั้งที่ 1 พุทธศักราช 2112
หลังตีกรุงศรีอยุธยาได้พระเจ้าบุเรงนองทรงสถาปนาสมเด็จพระมหาธรรมราชาเจ้าเมืองพิษณุโลกเชื้อสายราชวงศ์พระร่วง หรือราชวงศ์สุโขทัย เป็นผู้ปกครองฐานะประเทศราช ทรงนำสมเด็จพระนเรศวรพระราชโอรสองค์ใหญ่ของสมเด็จพระมหาธรรมราชาไปเป็นองค์ประกันที่กรุงหงสาวดี 6 ปีต่อมา เสด็จกลับกรุงศรีอยุธยาเพื่อทรงเป็นกำลังสำคัญช่วยพระราชบิดาบริหารราชการแผ่นดิน โดยเฉพาะความมั่นคงทางการทหาร พุทธศักราช 2127 ทรงประกาศอิสรภาพ
.
พ.ศ. 2135 พระมหาอุปราชาพระราชโอรสของพระเจ้าหงสาวดีนันทบุเรง และพระราชนัดดาของพระเจ้าบุเรงนองทรงนำทัพใหญ่ยกมาตีกรุงศรีอยุธยา สมเด็จพระนเรศวรพร้อมด้วยสมเด็จพระเอกาทศรถนำทัพออกไปตั้งรับที่แขวงเมืองสุพรรณบุรี กองทัพสองฝ่ายปะทะกันที่ตำบลหนองสาหร่าย สมเด็จพระนเรศวรทรงกระทำยุทธหัตถีมีชัยชนะสังหารพระมหาอุปราชาสิ้นพระชนม์
เดิมเข้าใจกันว่าการยุทธเกิดวันที่ 25 มกราคม พ.ศ. 2135 แต่จากการคำนวณโดยนักวิชาการยุคหลังพบว่าเหตุการณ์เกิดวันที่ 18 มกราคม ปีเดียวกัน ชัยชนะในสงครามยุทธหัตถีทำให้ข้าศึกครั่นคร้ามไม่กล้ามารุกรานบ้านเมืองสงบสุขยาวนานหลายร้อยปี ราชวงศ์สุโขทัยปกครอง 7 รัชกาล รวมเวลา 68 ปี ต่อมาขุนนางและข้าราชการมีความเห็นพ้องต้องกัน ให้ถอดสมเด็จพระอาทิตยวงศ์ยุวกษัตริย์เชิญออกญากลาโหมสุริยวงศ์ผู้สำเร็จราชการแผ่นดินปราบดาภิเษกเป็นกษัตริย์ สิ้นสุดยุคราชวงศ์สุโขทัย พุทธศักราช 2180
.
ออกญากลาโหมสุริยวงศ์เดิมเป็นบุตรออกญาวังพระราชชนนีคือพระพี่นางในสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม เมื่อครองราชย์แล้วทรงเฉลิมพระนามสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 5 แต่คนส่วนใหญ่มักเรียกขานว่า "สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง" ทรงทำสงครามปราบปรามหัวเมือง ที่กระด้างกระเดื่อง ทรงงานก่อสร้างขนาดใหญ่อาทิ วัดไชยวัฒนารามตรงนิวาสถานเดิมของพระราชชนนี ปราสาทพระนครหลวงที่ประทับคราวเสด็จพระราชดำเนินไปนมัสการพระพุทธบาท รวมทั้งพระมหาปราสาทในพระบรมมหาราชวัง
.
พระมหากษัตริย์ผู้ทรงได้รับยกย่องในฐานะมหาราชแห่งราชวงศ์ปราสาททองคือสมเด็จพระนารายณ์มหาราช พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง ทรงดำเนินพระบรมราโชบายติดต่อสัมพันธ์กับนานาอารยประเทศมีชาวต่างชาติเข้ารับราชการในราชสำนักทั้งชาวเปอร์เซีย อินเดีย และชาวตะวันตก ทรงสร้างพระราชวังที่ประทับที่เมืองลพบุรีตามแบบศิลปสถาปัตยกรรมไทย เปอร์เซีย อินเดีย และตะวันตก
.
เมื่อสมเด็จพระนารายณ์มหาราชสวรรคต พระเพทราชาเจ้ากรมพระคชบาลปราบดาภิเษกเป็นปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์บ้านพลูหลวงมีพระมหากษัตริย์ปกครองสืบมา 6 พระองค์ รัชสมัยสมเด็จพระเจ้าบรมโกศมีพระราชศรัทธาบูรณะปฏิสังขรณ์พระอารามทั่วทั้งพระนครและหัวเมือง เป็นยุครุ่งโรจน์โชติช่วงของศิลปกรรมแขนงต่างๆ ทั้งวิจิตรศิลป์ วรรณศิลป์ และคีตศิลปิ ส่งอิทธิพลแก่ศิลปวัฒนธรรมไทยในยุคถัดมา
.
สุดจาดี มณีหกด้าน
(22/08/65)
.
โปรดติดตามได้ทุกวันจันทร์ พุธ ศุกร์ (เว้นวันหยุดราชการ) อ่านบทความคนเริ่มแก่และบทความอื่นๆ ได้ที่ https://mirror6.com/posts
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
