คุ้มวงศ์บุรี
ตั้งอยู่ที่ถนนคำลือ อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2440 ตามดำริของแม่เจ้าบัวถา ชายาองค์แรกในเจ้าหลวงพิริยเทพวงศ์ เจ้าผู้ครองนครแพร่องค์สุดท้ายที่ครองเมืองตั้งแต่ พ.ศ. 2432 – 2445 ก่อนการปฏิรูปการปกครองเป็นระบบมณฑลเทศาภิบาลขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2446 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ซึ่งส่งผลให้แพร่ปรับสถานะจากเมืองประเทศราชที่มีเจ้าหลวงปกครองตนเองมาเป็นจังหวัดหนึ่งของประเทศไทย
แม่เจ้าบัวถาไม่มีบุตรธิดากับเจ้าหลวง ต่อมาได้แยกทางกัน และรับเอาเจ้าสุนันตา ธิดาของเจ้าบุรีรัตน์ผู้เป็นน้องชายมาเป็นบุตรบุญธรรม พร้อมกับสร้างคุ้มวงศ์บุรีโดยช่างชาวจีนจากมณฑลกวางตุ้งเพื่อมอบให้เป็นเรือนหอของคู่สมรสระหว่างเจ้าพรหมวงศ์พระถาง หรือหลวงพงษ์พิบูลย์ ผู้สืบเชื้อสายจากอดีตเจ้าหลวงนครแพร่ และเจ้าสุนันทา วงศ์บุรี
คุ้มวงศ์บุรี เป็นเรือนไม้สักทองคุณภาพดีที่สุดจากป่าห้วยขมิ้นซึ่งเป็นป่าของเจ้าบุรีรัตน์ บิดาเจ้าสุนันตา ใช้เทคนิคการเข้าลิ้นสลักไม้ ไม่ตอกตะปู แต่เป็นการตอกลิ่มไม้ ฐานรากของอาคารเป็นท่อนไม้ซุงเนื้อแข็งขนาดใหญ่วางเรียงกันก่อนจะก่ออิฐเทปูนทับลงไป เพื่อเสริมสร้างความมั่นคงของอาคาร
ตัวอาคารเป็นเรือนขนาดใหญ่ 2 ชั้นทรงไทยล้านนาผสมยุโรปตามสถาปัตยกรรมวิกตอเรียนที่มีการตกแต่งอาคารอย่างอ่อนช้อยด้วยไม้ฉลุลายเลียนแบบพฤกษาพรรณตามธรรมชาติ ก่อให้เกิดลายน้ำ ลายเถาวัลย์ ลายดอกไม้ ฯลฯ ประดับไปทั่วอาคารที่มีสีชมพูซึ่งเป็นสีโปรดของแม่เจ้าบัวถา ประดับตกตกแต่งลวดลายด้วยไม้ฉลุที่เรียกว่าลาย“ขนมปังขิง” ตามความนิยมกันในรัชกาลที่ 5 ที่ถูกสร้างไว้อย่างสวยงามอยู่ทั่วตัวอาคาร เช่น หน้าจั่ว สันหลังคา ชายน้ำ ช่องลม กรอบหน้าต่าง เหนือประตู และหน้าต่าง ระเบียง
รอบอาคร มีหน้าต่างบานกระทุ้งเปิดออกรับลมและแสงสว่างโดยรอบอาคาร
ภายในอาคารยังมีสิ่งของเครื่องใช้ประเภทเครื่องเงิน เครื่องแก้ว เครื่องปั้นดินเผา เครื่องเรือนไม้สักแกะสลัก พระพุทธรูปสมัยเชียงแสนและสมัยอู่ทอง รูปภาพที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน และเอกสารสำคัญที่หาชมได้ยากในปัจจุบันเช่น สัญญาบัตรที่ได้รับการโปรดเกล้าฯ พระราชทานจากรัชกาลที่ 5 เอกสารการซื้อขายทาสที่มีอายุกว่า 100 ปี เอกสารการสัมปทานป่าไม้ ตั๋วรูปพรรณช้าง และตั๋วรูปพรรณโคเป็นต้น
อาคารด้านหลังเป็นเรือนไม้ใต้ถุนสูงโล่งอันเป็นคุ้มหลังเดิมของแม่เจ้าบัวถา มหายศปัญญา ระหว่างอาคารส่วนหน้า และส่วนหลังมีการเชื่อมต่อด้วย“ชาน” และมีการยกระดับพื้นขึ้นเรียกว่า“เติ๋น”ที่ใช้เป็นส่วนนั่งเล่นพักผ่อนอิริยบท และรับประทานอาหาร
คุ้มวงศ์บุรีได้รับรางวัลอนุรักษ์อาคารดีเด่นเมื่อ พ.ศ. 2536 จากสมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์
ที่มา : ทายาท ... ผู้ดูแลคุ้มวงศ์บุรี ... และการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
- 3
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
