นิโรธคืออะไรกันแน่?
เราส่วนใหญ่คงได้เรียนอริยสัจ 4 ในชั่วโมงวิชาศีลธรรม
อริยสัจ แปลว่า ความจริงอันประเสริฐ หรือความจริงที่นำไปสู่ความเป็นอริยะ มีอยู่สี่อย่างคือ ทุกข์ (สภาพที่ทนได้ยาก) สมุทัย (สาเหตุที่ทำให้เกิดทุกข์) นิโรธ (ความดับทุกข์) มรรค (แนวปฏิบัติที่นำไปสู่นิโรธ)
วันนี้มาคุยเรื่องนิโรธ
ผมจำได้ว่าครูสอนว่า นิโรธก็คือการดับทุกข์ เมื่อทุกข์สิ้น ก็คือสุข ก็ท่องจำกันมาโดยไม่รู้ว่าดับยังไง
แต่สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต) สอนไว้ในหนังสือ 'ทุกข์สำหรับเห็น แต่สุขสำหรับเป็น' ว่า นิโรธไม่ได้แปลว่าแค่ดับทุกข์ แต่คือการไม่เกิดขึ้นแห่งทุกข์
ฟังดูคล้ายๆ กัน แต่ไม่เหมือนกัน
ถ้าไฟไหม้บ้าน เราก็ต้องการน้ำไปดับไฟ ถ้าเรามีทุกข์ เราก็ต้องการดับมัน แต่ถ้าเราอยู่ในภาวะที่ไม่มีทุกข์ ก็ไม่ต้องดับอะไร
นิโรธก็คือภาวะไร้ทุกข์ ไม่เกิดขึ้นแห่งทุกข์
ท่านสอนว่า ความสุขเป็นสัมพัทธ์ (relative) ตราบใดที่ยังมีสุข ก็มีทุกข์ปนอยู่ แต่ขั้นสูงกว่านั้นคือ 'สุขสมบูรณ์' เป็นสุขที่แท้ คือไม่มีทุกข์เหลือ เป็นจุดหมายของพุทธศาสนา
เพราะเมื่อไม่มีไฟ ก็ไม่ต้องดับด้วยน้ำ
ในทางเซน ไม่มีไฟก็คือความว่างจากการปรุงแต่ง
พระพุทธโฆษาจารย์ฯสอนว่า สุขจึงอยู่ในหมวดนิโรธ สิ่งที่เราพึงทำคือทำให้นิโรธประจักษ์แจ้งขึ้นมา สุขเป็นภาวะที่เราเพิ่มขึ้นโดยลดทุกข์ลงเรื่อยๆ ถ้าทำได้จนบรรลุจุดหมายก็คือความเย็นแห่งนิพพาน
- 7
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
