พระฉันสมอไม่ใช่พระพุทธรูปศิลปะลาว
แต่เป็นพุทธศิลปแบบจีน(ญวณ)
หนึ่งในพระพุทธรูปที่ถูกนำกลับมาจากหลังศึกเจ้าอนุวงษ์
(เมื่อปีพศ.2369-71) ความน่าสนใจของพระพุทธรูปองค์นี้
คือ "พระพุทธรูปปางฉันสมอ" ปัจจุบันประดิษฐาน
ที่วัดอัปสรสวรรค์ ภาษีเจริญ (ธนบุรี)
ทำไมพระพุทธรูปองค์นี้ถึงถูกนำกลับมาด้วยจากศึกในครั้งนั้นจากการเก็บข้อมูลเท่าที่มีหลักฐานสันนิษฐานว่า พระพุทธรูปองค์นี้น่าจะเป็นสัญลักษณ์ ความสัมพันธ์อันแนบแน่นระหว่าง เจ้าอนุวงษ์เวียงจันทร์(ลาว) กับ
พระเจ้ามินหม่าง(เวียดนาม)
จากหลักฐานการจดบันทึกหนังสือ "ประวัติศาสตร์เวียดนาม" (越南史略) โดยเจิ่นจงกิม ฉบับพิมพ์ที่ปักกิ่ง
เมื่อปี ค.ศ.1992 (พศ.2535)
ข้อมูลระบุในเอกสาร(อย่าย่อ) ศึกเจ้าอนุวงศ์พศ.2569-2371
"สงครามอานามสยามยุทธในมุมมองของ
นักประวัติศาสตร์เวียดนาม"
เจ้าอนุวงศ์หนีไปขอความช่วยเหลือจากเวียดนาม
พระเจ้ามินหม่างจึงโปรดเกล้าฯ ตั้งให้ฟานวั่นหยุ่ย (潘文璻) เป็นแม่ทัพใหญ่ พร้อมด้วยเลเดืองลู (黎德祿) และ
เหวียนกงจิ่น (阮公近) นำทหารสามพันนายคุ้มกัน
เจ้าอนุวงศ์กลับคืนสู่พระนครเวียงจันทน์ เมื่ออยู่ที่เวียงจันทน์ แม่ทัพลาวและแม่ทัพเหวียนให้คนสำรวจสภาพภูมิประเทศของล้านช้าง แล้วเขียนแผนที่ส่งกลับไปถวาย
พระเจ้ามินหม่างที่พระนครเว้
ค.ศ.1828(พศ.2371) เจ้าอนุวงศ์ร้องขอให้เวียดนามช่วยเหลือพระองค์ในการฟื้นฟูอาณาจักรล้านช้าง
พระเจ้ามินหม่างจึงโปรดให้ฟานวั่นหยุ่ยเป็นข้าหลวงใหญ่ต่างพระเนตรพระกรรณ พร้อมด้วยเหวียนวั่นส่วน (阮文春)
และเหวียนกื๋อโฮ (阮科豪) นำทหารสามพันนายไปยึดดินแดนล้านช้าง แต่ทหารเหล่านั้นเคลื่อนพลไปไม่ไกลก็หยุดนิ่งไม่ไปต่อ เพื่อรอดูสถานการณ์
ส่วนทางเจ้าอนุวงศ์ เจ้าอนุวงศ์สู้กองทัพสยามไม่ไหวและร้องขอความช่วยเหลือมายังราชสำนักเหวียนอีกครั้ง
พระเจ้ามินหม่างทรงปฏิเสธที่จะส่งทัพไปอีก
ท้ายสุดเจ้าอนุวงศ์ถูกเจ้าน้อยเมืองพวนจับกุมตัวส่งให้สยาม
ต่อมาสยามยกทัพเข้าตีอายหลาว (哀牢 อาณาจักรอ้ายลาว
พวกอ้ายลาวสู้ไม่ได้ จึงส่งคนมาขอความช่วยเหลือจาก
ราชสำนักเหวียน
พระเจ้ามินหม่างโปรดให้ฟานวั่นเตียน (范文典) เป็นข้าหลวงผู้มีอำนาจเต็ม ให้เลเตืองอิง (黎登瀛) เป็นผู้บัญชาการทหาร นำทัพไปช่วยอ้ายลาวต้านทัพสยาม ฟานวั่นเตียนด้านหนึ่งแต่งคนถือหนังสือไปถึงเจ้าพระยาบดินทรเดชาซึ่งเป็นแม่ทัพสยาม(เพื่อขอเจรจา) ด้านหนึ่งก็นำทหารเข้าเมืองอ้ายลาวเพื่อช่วยรบกับสยาม
เจ้าพระยาบดินทรเดชาเห็นฝ่ายราชวงศ์เหวียนยกทัพมาเป็นอันมาก จึงตอบหนังสือฟานวั่นเตียนว่า
"ทางสยามตกลงยอมถอยทัพกลับ"
และหลังจากเจ้าอนุวงศ์ถูกสยามจับกุมตัวไปพระเจ้ามินหม่างจึงสั่งประหารเจ้าน้อยเมืองพวนในฐานะเป็นกฎบต่อ
ราชอาณาจักรเวียดนาม
ท่าทีทางการเมืองระหว่างเจ้าอนุวงศ์กับพระเจ้ามินหม่าง
เป็นการแสดงออกถึงความสัมพันธ์อันใกล้ชิดในฐานะ
บ้านพี่เมืองน้องได้อย่างชัดเจน
กลับมาที่พระพุทธรูปปางฉันสมอองค์ที่ถูกนำกลับมาจาก
ศึกเจ้าอนุวงศ์ถ้าเราดูจากพุทธศิลป์แล้วพระพุทธรูปองค์นี้
มีความแตกต่างจากพระพุทธรูปอื่นๆที่มีรูปแบบ
ศิลปะล้านช้าง ที่มีหลักฐานการสร้างอย่างชัดเจน
เช่น พระเสริม พระใส พระสุก
ตามประวัติการสร้างได้กล่าวไว้ว่า
พระธิดาสามพี่น้องของกษัตริย์ล้านช้าง
(บางท่านเชื่อว่า เป็นธิดาของพระไชยเชษฐาธิราช)
ได้ร่วมกันสร้างพระพุทธรูปประจำพระองค์ขึ้น 3 องค์
เพื่อสืบทอดพระพุทธศาสนา แล้วขนานนามพระพุทธรูปตามพระนามว่า พระสุก พระเสริม และพระใส พระทั้งสาม
มีขนาดลดกันตามลำดับ
พระสุกนั้นเป็นพระประจำพี่ผู้ใหญ่
พระเสริมประจำคนกลาง
ส่วนพระใสประจำคนสุดท้อง
พระพุทธรูปทั้งสามองค์ถูกจัดสร้างขึ้น
ช่วงปลายพุทธศตวรรษที่21
แต่พระพุทธรูปปางฉันสมอกับเป็นพระพุทธรูปแบบอย่าง
ศิลปะจีนแบบมหายาน ไม่ว่าจะเป็นลักษณะพุทธลักษณะ
และอาภรณ์วารกายต่างๆจึงสันนิษฐานได้ว่า
พระพุทธรูปองค์นี้น่าจะเป็นการแสดงถึงความสัมพันธ์อัน
แนบแน่นของพระราชอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์
กับพระราชอาณาจักรเวียดนามได้เป็นอย่างดี
ทำไม"เวียดนาม" จึงมีพุทธศิลป์แบบจีน(ย่อ)
อาณาจักรเวียดนามถูกรวมเข้าเป็นดินแดนของจีนใน
ปีพ.ศ. 433 จีนได้ใช้นโยบายผนวกกลืน คือพยายามรวมเวียดนามเข้าในจีนทางเชื้อชาติ ภาษา วัฒนธรรม และการเมือง โดยจัดการปกครองเวียดนาม อย่างมณฑลหนึ่งของจีน เร่งให้ชาวจีนอพยพเข้ามา
จัดการศึกษาและธรรมเนียมการสอบแข่งขันเข้ารับราชการแบบจีน ใช้ภาษาจีนเป็นภาษาราชการ ทําให้ภาษาจีนกลายเป็นภาษาของชนชั้นสูงและภาษาวรรณคดีของเวียดนาม เวียดนามใช้หนังสือจีน มีระบบการปกครอง ศาสนาปรัชญา วัฒนธรรมความเป็นอยู่ที่ละม้ายคล้ายคลึงหรือสืบเนื่องมาจากจีน ศาสนาที่เวียดนามได้รับสืบทอดจากจีนคือ
พุทธศาสนา เต๋า และ การบูชาบรรพชน
ลัทธิขงจื้อก็มีอิทธิพลมากเช่นเดียวกัน หลักฐานบางแห่งจึงกล่าวว่า ศาสนาทั้งสามที่สืบทอดจากจีนคือ พุทธ ขงจื้อ
และเต๋า ซึ่งได้เจริญคู่เคียงกันมา และค่อยๆ กลมกลืนกันเข้าจนเป็นลัทธิผสมอันหนึ่งอันเดียว จนถึงปี พ.ศ. 2426 เวียดนามก็ตกเป็นดินแดนในอารักขาของฝรั่งเศส
ข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับพระพุทธรูปฉันสมอที่สร้างยุคหลัง
พระพุทธรูปฉันสมอ ประดิษฐานที่พระที่นั่งพุทไธสวรรค์และ
พระพุทธรูปฉันสมอ ประดิษฐานที่วัดนางกลางวรวิหารจาก
รูปแบบงานศิลปะพื้นฐานเชื่อได้ว่าน่าจะมีแรงบันดาลใจจาก
พระพุทธรูปปางฉันสมอที่ประดิษฐานที่วัดอัปสรสวรรค์ที่ได้มาหลังศึกเจ้าอนุวงศ์ ปีพ.ศ.2371
ทำไมจึงเปรียบเทียบเช่นนั้น
เหตุจากถ้าเราดูจากพุทธศิลป์ในภาพรวมทั้งลวดลายจีบจีวร
ประคตอกและลักษณะการวางพระหันต์ของพระพุทธรูปมี
ความเหมือนกันจึงสันนิษฐานได้ว่าน่าจะมีองค์ต้นแบบเป็นองค์เดียวกัน
เครดิตข้อมูล
วิกิพีเดีย : ประวัติ พระเสริม พระใส พระสุก
พระพุทธศาสนาในอาเซีย
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)
ตอน : พระพุทธศาสนาในเวียดนาม
เพจ : Asian Studies เอเชียศึกษา
ผู้ลงข้อมูล : แอดมินเนย
youtube:ประวัติศาสตร์นอกตำรา
ตอน : ศึกเจ้าอนุวงศ์ ปฐมบทแห่งมหาสงคราม
สารคดีชุดอานามสยามยุทธ
เผยแพร่ : 22 เม.ย. 2566
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
