ดาวเคราะห์แคระเอริส "เหลว" กว่าที่คิดไว้
เอริส(Eris) ซึ่งมีขนาดพอๆ กับพลูโต(Pluto) แต่อยู่ไกลจากดวงอาทิตย์มากกว่าราว 50% การค้นพบเอริสในแถบไคเปอร์(Kuiper Belt) ซึ่งอยู่เลยเนปจูนออกไปในปี 2005 จุดประกายการโต้เถียงที่สุดท้าย ทำให้ลดระดับพลูโต จากดาวเคราะห์ เหลือเป็นดาวเคราะห์แคระ(dwarf planet)
Francis Nimmo ศาสตราจารย์ด้านวิทยาศาสตร์ดาวเคราะห์ ที่มหาวิทยาลัยคาลิฟอร์เนีย ซานตาครูซ เพิ่งเขียนรายงานเกี่ยวกับโครงสร้างภายในของดาวเคราะห์แคระเอริสนี้ Nimmo ซึ่งเกิดความสนใจเอริสในขณะที่ไปเยี่ยมเยือน Michael Brown “ผู้พิฆาตพลูโต” หนึ่งในผู้ค้นพบเอริส ที่สถาบันเทคโนโลจีแห่งคาลิฟอร์เนีย(Caltech) เมื่อราว 6 เดือนก่อน และตระหนักว่า ข้อมูลใหม่ของ Brown ที่ยังไม่ได้เผยแพร่ อาจจะช่วยเผยข้อมูลเกี่ยวกับคุณสมบัติของเอริสได้
ทั้งสองทำงานกับแบบจำลองไปอีกหลายเดือนต่อจากนั้น และเผยแพร่ผลสรุปในวารสาร Science Advances วันที่ 15 พฤศจิกายน ซึ่งมีข้อมูลสองชิ้นใหญ่ๆ ที่นำไปสู่ผลสรุป เงื่อนงำแรกก็คือ เอริสและดวงจันทร์ของมัน ดิสโนเมีย(Dysnomia) มักจะหันหน้าเดียวหน้าเดิมเข้าหากันและกัน นี่เกิดขึ้นก็เพราะดาวเคราะห์ใหญ่หมุนรอบตัวช้าลงจากแรงโน้มถ่วงที่ดวงจันทร์ส่งมา Nimmo อธิบาย ยิ่งดวงจันทร์มีขนาดใหญ่เท่าใด ดาวเคราะห์ก็ยิ่งหมุนรอบตัวช้าลงเร็วขึ้น
นักวิจัยสามารถใช้คุณสมบัติการหมุนรอบตัวและการโคจรของดาวเคราะห์กับดวงจันทร์ของพวกมัน เพื่อบอกถึงคุณสมบัติโครงสร้างภายในได้ แต่จนกระทั่งบัดนี้ นักวิทยาศาสตร์ก็ไม่เคยประเมินขนาดของดิสโนเมียได้ แต่ข้อมูลที่ยังไม่ได้เผยแพร่ของ Brown ก็เปลี่ยนทุกอย่าง โดยเผยว่าดวงจันทร์ของเอริสนั้นจะต้องมีมวลต่ำกว่ามวลค่าหนึ่ง ขีดจำกัดมวลขั้นสูงจึงเป็นข้อมูลที่สำคัญชิ้นที่สอง
ภาพจากศิลปินแสดง เอริส พร้อมภาพตัดขวางแสดงพื้นที่กาพา(convective zone) ใกล้พื้นผิว ภาพปก เปรียบเทียบเอริส กับพลูโต
และทันทีที่คุณทราบมัน ก็จะสามารถทำการคำนวณได้ Nimmo กล่าว ผลการคำนวณจาก Nimmo ที่ไม่คาดคิดและแบบจำลองของ Brown บอกว่า เอริสนั้นเนื้อเหลว โดยบอกว่าเอริสมีแกนกลางที่เป็นหิน ที่ล้อมรอบด้วยชั้นของน้ำแข็ง ที่เปลือกน้ำแข็งส่วนนอกน่าจะมีการพา(convecting) ไม่เหมือนกับเปลือกพลูโตที่มีการนำ(conducting)
ในเอริส หินที่มีธาตุกัมมันตรังสีอยู่จะสร้างความร้อน จากนั้นความร้อนก็จะต้องหาทางออกไป Nimmo อธิบาย ดังนั้นเมื่อความร้อนหนีออกมา มันจะผลักดันให้เกิดการกวน(การพา) ในชั้นน้ำแข็งอย่างช้าๆ นี้ เอริสจึงมีพฤติกรรมไม่คล้ายกับวัตถุแข็ง และจะคล้ายกับชีสนุ่ม หรืออะไรแบบนั้น มันมีความยืดหยุ่นที่จะไหลไปได้พอสมควร Nimmo กล่าว
ขีดจำกัดมวลขั้นสูงของดิสโนเมีย มาจากการตรวจสอบโดยกล้องโทรทรรศน์วิทยุ ALMA Nimmo หวังว่าในไม่ช้า จะมีการตรวจสอบมวลอย่างแน่ชัดซึ่งจะช่วยปรับแต่งแบบจำลองให้แม่นยำมากขึ้น ถ้าดิสโนเมียมีขนาดเล็กกว่านี้ เอริสก็ยิ่งเหลวมากขึ้นไปอีก เขากล่าว
ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับรูปร่างชองเอริสจะช่วยปรับปรุงแบบจำลองที่ Nimmo และ Brown ทำขึ้น เราไปถึงขั้นที่เอริสน่าจะมีลักษณะค่อนข้างราบเรียบเนื่องจาก ถ้ามีลักษณะภูมิประเทศใดๆ บนพื้นผิว น้ำแข็งก็จะเริ่มไหลและลักษณะภูมิประเทศนั้นก็จะหายไป Nimmo กล่าว ดังนั้นจึงน่าจะดีถ้าจะมีการตรวจสอบรูปร่างเอริส ก็เพราะว่าถ้ามันมีรูปร่างที่ไม่ปกติอย่างมาก ก็ไม่น่าจะสอดคล้องกับแบบจำลองของเรา
เอริสอยู่ไกลจากโลกอย่างมาก จนปรากฏในการสำรวจเป็นจุดแสงเพียงพิกเซลเดียว ดังนั้นเพื่อที่จะค้นหารูปร่างของมัน นักวิทยาศาสตร์จะต้องเฝ้าดูมันผ่านหน้าดาวฤกษ์(เรียกว่าการบังดาว; occultation) ดาวจะหายวับไปแล้วก็โผล่กลับมา และนี่จะบอกเราว่าเอริสมีความกว้างแค่ไหนในตอนที่บัง และถ้าเราทำอย่างนี้กับดาวจำนวนมาก ก็จะสามารถทราบรูปร่างที่แท้จริงได้ Nimmo อธิบาย ผมหวังว่าจะมีใครทำได้จริง ผมแค่ไม่รู้ว่ามันเป็นยังไง
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
