4 ม.ค. 2024 เวลา 03:55 • วิทยาศาสตร์ & เทคโนโลยี

รูปแบบใบหน้ามดกับประโยชน์ที่คาดไม่ถึง

ภาพจาก : https://www.bangkokbiznews.com/columnist/994951
เมื่อเราก้มลงมองไปยังพื้นดินแล้วเห็นสิ่งมีชีวิตตัวเล็กๆ เดินกันเป็นแถว เรารู้ได้ทันทีเลยว่ามันคือ “มด” ไม่ว่าเราจะพบเจอที่ไหนก็ตามในโลกนี้ แต่เราทราบหรือไม่ว่านอกจากจะอาศัยอยู่ต่างพื้นที่กันจะมีสายพันธ์ที่แตกต่างกันแล้ว รูปแบบพื้นผิวบนใบหน้าของมดแต่ละสายพันธ์อาจจะมีประโยชน์กว่าที่เราคิดอีกด้วย
ภาพจาก : https://www.sciencenews.org/article/ant-face-patterns-practical-value
นักวิทยาศาสตร์พบว่ามดส่วนใหญ่มีผิวด้านนอกเรียบหรือเป็นหนังกำพร้า แต่บางรูปแบบก็มีลวดลายที่ซับซ้อน เช่น การเยื้องเล็กๆ “เหมือนรอยบุ๋มบนลูกกอล์ฟ” หรือลายตาข่าย หรือเป็นลักษณะลายวนเหมือนลายนิ้วมือมนุษย์ ซึ่งคาดว่าช่วยลดรอยถลอกจากการขุดดินและมีเส้นแนวสันเขาบนใบหน้าที่อยู่ใกล้กันเพื่อป้องกันไม่ให้เม็ดทรายเข้าไปติด
แต่ที่กล่าวมาเป็นเพียงข้อสันนิษฐานเท่านั้นเพราะมดที่มีพื้นผิวบนใบหน้าเหมือนกันอาจไม่ได้ให้ประโยชน์เหมือนกันในสายพันธุ์ที่แตกต่างกัน เช่น รูปแบบพื้นผิวบนใบหน้าลักษณะรอยนิ้วมือที่ทนทานต่อการขีดข่วนอาจพบในมดที่อาศัยในทะเลทรายและขุดทราย (Pogonomyrmex ants) แต่รูปแบบดังกล่าวยังอยู่ในสายพันธ์เพื่อนบ้านอย่าง มดกราม (trap-jaw Odontomachus ants) ซึ่งไม่ได้ขุดทราย
ภาพจาก : https://www.termitebug.com
ดังนั้นเหตุผลของรูปแบบพื้นผิวใบหน้าจึงไม่ใช่ประเด็นหลัก แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าฟันกรามของมดเมื่อปิดลงจะทำให้มันเคลื่อนที่ได้เร็วขึ้นและไกลพอที่จะหนีจากอันตรายได้ เนื่องจากฟันกรามที่ปิดสนิทนั้นจะลดแรงต้านทานจากอากาศ (เหมือนหัวจรวดหรือเครื่องบิน) นั่นเอง
อีกทั้งในทางกายภาพแล้ว แถบหน้าที่โค้งเว้าของมดอาจช่วยกระจายความเค้น (Stress) และความเครียด (Strain) เมื่อกรามถูกง้าง แต่แนวคิดเหล่านี้จำเป็นต้องทดสอบต่อไป
ภาพจาก : https://www.sciencenews.org/article/ant-face-patterns-practical-value
เราจะเห็นว่าประโยชน์ของรูปแบบพื้นผิวบนใบหน้าของมดนั้นล้วนแต่เป็นข้อสันนิษฐานทั้งสิ้น เนื่องจากนักวิทยาศาสตร์สังเกตรูปแบบเหล่านี้ในช่วงสถานการณ์โรคโควิด-19 ซึ่งทำให้ต้องศึกษาได้แค่เพียงรูปภาพเท่านั้น แต่ก็ศึกษารูปแบบใบหน้าในภาพถ่ายมากกว่า 11,000 ชนิด และเพื่อยืนยันถึงประโยชน์ของมัน จำเป็นต้องมีการทดสอบต่อไป
แต่อย่างไรก็ตาม ลักษณะใบหน้าของมดก็ยังมีประโยชน์ที่ชัดเจนสำหรับมนุษย์อย่างเราก็คือ การเอาลวดลายของใบหน้ามดแต่ละแบบมาทำเป็นลายของหมอนและเสื้อยืด เพื่อจะช่วยระดมเงินเล็ก ๆ น้อย ๆ ให้กับงานวิจัยนี้เพื่อพัฒนาต่อไป
โฆษณา