ทำไมแอฟริกาถึงยากจนซ้ำซาก (ฉบับย่อ)
วันนี้ค้นข้อมูล บังเอิญเจองานเขียนนี้ของ Daron Acemoglu เขียนคู่กับ James Robinson อาจารย์แกเป็นนักเสดสาดสอนอยู่ MIT ตอนแรกกะว่าไม่ได้คิดไรมาก ลองอ่านเล่นๆดูว่าเป็นยังไง หัวข้อดูน่าสนใจดี ทำไมแอฟริกาถึงจน สรุปคืออ่านรวดเดียวจบ ใช้เวลาประมาณชั่วโมงกว่าๆอ่านตั้งแต่ต้นจนถึงบทสรุป แล้วคิดในใจว่าโอ้วนี่กุพลาดงานชิ้นนี้ไปได้ยังไงตั้งนานวะ ? (งานออกปี 2010)
เอาแบบสั้นสุด Acemoglu อธิบายความจนซ้ำซากของแอฟริกาด้วยมุมมอง "สถาบันนิยม" แกออกตัวแรงตั้งแต่แรกว่าคำอธิบายแบบเก่าๆ เช่น เพราะแอฟริกาดินฟ้าอากาศไม่ดี เพราะมีโรคระบาดเยอะแยะ เพราะแอฟริกามีวัฒนธรรมบังคับให้เกิดส่วนแบ่งทางเสดกิด บลาๆๆๆๆ มันอธิบายให้เห็นภาพใหญ่จริงๆของปัญหาความยากจนไม่ได้หรอก ต้องอธิบายด้วยมุมมองแบบสถาบันนิยมและเข้าใจพัฒนาการทางประวัติศาสตร์
พอเริ่มแบบนี้ แกก็ยิงยาวไล่มาเลยตั้งแต่เรื่อง
1. การรวมศูนย์อำนาจทางการเมืองและประวัติศาสตร์การสร้างชาติของแอฟริกา แกบอกว่าหากปราศจากการรวมศูนย์อำนาจทางการเมือง(นำไปสู่การสร้างสถาบันทางการเมือง) และไม่มีกระบวนการสร้างชาติที่ดี ซึ่งทั้งคู่นี้จำเป็นต้องเอื้อต่อการพัฒนาทางเสดกิด หากไม่มีเงื่อนไขนี้ ยังไงแม่งก็เจ๊ง
2. ระบอบสมบูรณ์นิยม (Absolutism) คือกลไกสำคัญที่จะทำให้เกิดสถาบันพัฒนาทางเสดกิดในทางปฎิบัติได้จริง แต่เรื่องนี้ต้องดูให้ดีว่าระบอบสมบูรณ์นิยมมันเอื้อให้เฉพาะผู้ปกครองพวกเดียว หรือ เอื้อให้ทั้งสังคมโดยมีผู้ปกครองเป็นผู้บังคับใช้อำนาจกำหนดทิศทาง ถ้าหากเป็นอย่างแรก แม่งก็เจ๊งเหมือนกัน รวยอยู่พวกเดียว ที่เหลือจนหมด ซึ่งเรื่องนี้สัมพันธ์โดยตรงกับข้อสาม
3. ระบบค้าทาสและสถาบันที่รับรองการค้าทาสของแอฟริกา คือตัวการสำคัญในการสร้างความมั่งคั่งให้แก่ผู้ปกครองของแอฟริกา ระบอบการเมืองส่วนใหญ่ของแอฟริกาในยุคค้าทาสรุ่งเรืองคือระบอบอำนาจนิยมชนเผ่า การค้าทาสให้พวกคนขาวยุโรป สิงที่พวกผู้ปกครองทำก็คือ 1.ต้องทำสงครามกับต่างเผ่า เพื่อให้ตัวเองมีโอกาสไล่จับเชลยศึกแล้วเอามาขายเป็นทาสต่อได้ 2.ความร่ำรวยจากการค้าทาสจำเป็นต้องให้เกิดสภาพสงครามสู้รบอยู่ตลอดเวลา ดังนั้นจึงมีการออกกฎหมายเพื่อให้เกิดสงครามได้ง่ายๆและจับคนไปเป็นทาสได้ง่ายๆ
แม้ว่ายุคค้าทาสหมดไปในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 แต่สถาบันที่รับรองการค้าทาสก็ยังไม่ได้ถูกเปลี่ยนไปมากนัก ผู้ปกครองเลยเปลี่ยนมาเป็นใช้กฎหมาย้าทาสในอดีตมาเป็นกฎหมายกดขี่บังคับคนแอฟริกันไปเป็น "แรงงานทาส" ในฟาร์มหรือโรงงานผลิตสินค้าแทน การบังคับไปเป็นทาสก็เอามาจากเชลยศึกและคนทำผิดกฎหมายเหมือนเดิม การเป็นทาสรูปแบบนี้แทบไม่ได้จ่ายค่าแรงหรือจ่ายน้อยมากๆ มีผลทำให้แรงงานของแอฟริกามีแต่แรงงานไร้ทักษะคุณภาพต่ำเต็มประเทศ ยากจนซ้ำซ้อนทั้งปีทั้งชาติ
4. หลายแห่งในแอฟฟริกามีปัญหาเรื่องการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการผลิตที่สูงกว่าเพราะเรื่องระบอบการเมืองแบบชนเผ่า เหตุผลง่ายๆ มีพวกผิวขาวพยายามเสนอให้คนแอฟริกาใช้ของล้ำๆสมัยนั้น เช่น เกวียนมีล้อ หรือ คันไถเหล็ก เพื่อให้พวกเขาใช้งานในฟาร์มเพิ่มผลผลิตและสามารถนำผลผลิตไปขายได้ง่ายขึ้น แต่กลับกลายเป็นว่าชนชั้นปกครองแอฟริกาหลายแห่งปฎิเสธไม่ยอมรับเทคโนโลยีพวกนี้เพราะว่าตัวเองได้ประโยชน์โดยตรงจากโครงสร้างเศรษฐกิจแบบโบราณที่ต้องบังคับให้คนทำงานในที่ดินตัวเอง
ต้องอยู่ติดกับที่ดิน ห้ามไปไหน และต้องผลิตอาหารแบบเดิมๆเท่านั้น บางรัฐถึงกับขั้นย้ายเมืองหนีความเจริญที่มาจากพวกผิวขาวเลยทีเดียว เพราะมองว่ายิ่งทันสมัยมากเท่าไหร่ ตัวเองยิ่งเสียประโยชน์มากขึ้นเท่านั้น (คุ้นๆมั้ย ?)
5. ผลกระทบจากระบบอาณานิคมของยุโรป พวกผิวขาวจากยุโรปล่าอาณานิคมในแอฟริกา สิ่งที่พวกเขาทำก็คือ 1. แบงแยกและปกครองในทางเสดกิด การแบ่งแยกและปกครองคือการทำให้พื้นที่ส่วนหนึ่งต้องเป็นที่ยากจน ไร้การศึกษา และต้องให้ชนเผ่าดั้งเดิมที่ไม่ต้องการเปลี่ยนแปลงเป็นตัวแทนปกครอง เพราะพวกผิวขาวต้องการ "แรงงานราคาโคตรถูก" จากพื้นที่เหล่านี้ไปทำงานในพื้นที่เขตเหมือนแร่และเขตอุตสาหกรรมของตนเอง ตัวอย่างคือประเทศแอฟริกาใต้ เป็นต้น
การทำให้พื้นที่แรงงานราคาถูกยากจนที่สุด ไร้การศึกษาที่สุด คนผิวขาวจำเป็นต้องออกกฎหมายเพื่อรับรองการกระทำทั้งหมดนี้ให้บังคับใช้งานได้ การตรากฎหมายถือเป็นการออกแบบเชิงสถาบันที่มีเป้าหมายเจาะจงทำให้คนแอฟริกาต้องยากจนและไร้การศึกษา เพราะจะเอามาทำงานเป็นแรงงานราคาถูกนั่นเอง
6. แอฟริกาหลังประกาศเอกราชในกลางศตวรรษที่ 20 ไม่ได้ดีไปกว่าเดิมเลย ตรงกันข้าม ชนชั้นปกครองหลังยุคอาณานิคมแอฟริกาก็ยังทำตัวเหมือนพวกผู้ปกครองผิวขาวเหมือนเดิมแทบทุกประการ ซ้ำร้ายไปกว่านั้น เกิดสงครามกลางเมืองในหลายประเทศไม่เคยหยุดหย่อน (ตอนนี้เกิดสงครามกลางเมืองในคองโกอยู่ครับ ปี 2024 นี่แหละ) เพราะแอฟริกาเต็มไปด้วยสารพัดชนเผ่า วัฒนธรรม สังคม และภาษา ในสมัยอาณานิคมไม่มีสงครามกลางเมืองเพราะว่าเจ้าอาณานิคมกดไว้ พอเจ้าอาณานิคมหายไปและทิ้งสถาบันโครงสร้างเดิมเอาไว้ คนแอฟริกาก็รบกันเองจนถึงวันนี้
ภาวะสงครามกลางเมืองคือสาเหตุสำคัญของความยากจนโดยตรงครับ
ใครอยากอ่านฉบับเต็ม ไปตามเลขอ้างอิงนี้เลย เดี๋ยวก็เจอ
@น้าบอล
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
