พืช ตอนที่ 2 ราก
เกริ่น
ความเดิมตอนที่แล้ว …
หลังจากอธิบายโครงสร้างของต้นพืช การลำเลียงน้ำ การสังเคราะห์แสง การหายใจ ไปแล้ว ในตอนนี้จะเป็นการเจาะรายละเอียดไปทีละส่วนเริ่มจากส่วนล่างขึ้นมาก่อนคือ ราก
วาดรูปราก
พ่อ - เอ้ามานี้ลองวาดรูปรากดูซิ ว่าหน้าตาเป็นยังไง
ลูก - ได้เลย
…
ลูกวาดลำต้นก่อน ลูกบอกว่าต้องมีลำต้นมาก่อนแล้วค่อยวาดราก แล้วก็ออกมาเป็นรากหยึกๆ หยักๆ พันไปพันมา @_@
พ่อ - ไหนลองเขียนหน้าที่ของรากหน่อย (ทดสอบว่าเข้าใจโครงสร้างพืชจริงหรือเปล่า \O_O/)
ลูก - โอเคร ๐\|/
หน้าที่ของราก
สิ่งที่ลูกเขียนคือดูดซึมสารอาหาร และทำให้ต้นไม่ยืนต้นอยู่ได้ เราก็เลยย้ำอีกทีว่าแล้วมีอย่างอื่นอีกไหมอะไรที่สำคัญที่สุดอีก เขาก็บอกว่าหมดแล้วเราเลยบอกว่า “น้ำ” ไง ลูกบอกว่าเข้าใจว่ามันรวมกันเป็นสารอาหาร โอเค! ได้ๆ
พ่อ - แล้วรากดูดน้ำและสารอาหารได้ยังไง
ลูก - ใช้ท่อเหมือนหลอดดูดไง
พ่อ - แล้วดูดยังไงหละ ต้นไม่มีปากนะ
ลูก - -_-’ (เงียบไปพังนึง สงสัยเรียนมากไป @_@)
พ่อ - น้ำเก่าแทนที่น้ำใหม่ไง
ลูก - การคายน้ำ (ต้องคอยย้ำให้ไม่ลืม)
เราก็อธิบายการคายน้ำและการลำเลียงน้ำซ้ำอีกครั้งหนึ่งเพื่อเตือนความจำและความเข้าใจของลูกอีกที แล้วก็ต่อด้วย
พ่อ - รากทำให้ต้นไม้ยึดกับดินได้ยังไง
ลูก - รากก็อยู่กันเยอะ ๆ อยู่กันเป็นกลุ่ม ยาวไปเรื่อยๆ
จากคำตอบนี้เราก็ถามต่อว่า แล้วรากยาวขึ้นได้อย่างไร ลูกตอบทันทีว่าเกิดจากการแบ่งเซลล๋ ^_^ แสดงว่าตั้งใจเรียน ^_^
รากขยาย 100X
เราก็วาดรูปขยายของรากแสดงส่วนประกอบต่างๆ ของรากให้เห็นได้ชัดเจน
พ่อ - เราตัดปลายรากแล้วขยายออกเป็นร้อยเท่า จะเห็นสิ่งเหล่านี้
ลูก - ร้อยเท่าเลยเหรอ O_O
รากพืชประกอบด้วยสี่โซนหรือสี่ส่วนคือ ส่วนหมวกราก ส่วนแบ่งเซลล์ ส่วนยึดตัว และส่วนแปลงร่าง (อธิบายให้ลูกเข้าใจง่ายๆ ก่อน)
ส่วนหมวกราก ทำหน้าที่ป้องกันรากและจะมีสารที่ทำให้ลื่นๆ ไชไปในดินได้สะดวก
ส่วนแบ่งเซลล์ จะมีการแบ่งเซลล์แบบเพิ่มจำนวน (ไมโทซิส) เป็นส่วนเดียวที่มีการแบ่งเซลล์
ส่วนยืดตัว จะมีการสะสมอาหารแล้วยือตัวออกตามยาวเพื่อให้รากยาวขึ้น
ส่วนแปลงร่าง จะเป็นส่วนที่เซลล์จะเติบโตและพัฒนาเป็นส่วนต่างๆ เช่นท่อลำเลียงน้ำและอาหาร และส่วนนอกสุดจะแปลงไปเป็นเซลล์ขนรากตรงส่วนนี้แหละจะเป็นส่วนที่ดูดซึมน้ำและสารอาหารเข้ามาในราก บางส่วนก็พัฒนาเป็นรากแขนง
พ่อ - เห็นไหมว่า รากแขนงแตกออกมา แล้วใช้กระบวนการเดิม ก็จะมีรากแขนงแตกออกไปตามระบบ ตรงนี้ไงที่ทำให้รากสามารถแยกออกไปในดินไปเรื่อยๆ และดูเหมือนอยู่รวมกันมากๆ
ลูก - อ๋อ ^_^
แรงดันราก (ฮึบๆ)
พ่อ - แล้วสงสัยไหมว่า รากเอาน้ำเขามาในรากและส่งไปในท่อได้ยังไง
ลูก - ก็ดูดๆ ไง -_-’
พ่อ - เซลล์พืชจะมีน้ำเป็นส่วนประกอบทำให้เซลล์อยู่ติดกัน แล้วน้ำก็จะเข้าไปในรากผ่านการแพร่แบบ ออสโมซิส คือน้ำจะไปจากที่มีน้ำมากกว่าไปยังภายในเซลล์ที่มีน้ำน้อยกว่า แล้วแพร่ผ่านเซลล์อื่นๆ ไปเรื่อยๆ จนถึงท่อลำเลียงแผ่นผนังเซลล์ แรงที่เกิดจากน้ำที่แพร่เข้าไปเราเรียกว่าแรงดันราก
*_* จะมีตอนที่เป็นการทดลองการแพร่แบบออสโมซิสด้วยนะ
สองแรกแข็งขัน แรงดันราก + แรงดูดจากกระบวนการคายน้ำ ทำให้น้ำและแร่ธาตุสามารถถูกลำเลียงไปยังส่วนบนของต้นไม้ได้
รากแก้ว รากฝอย และรากพิเศษ
หลังจากได้ความรู้เรื่องรากขยายร้อยเท่าไปแล้ว ก็กลับมาดูรูปที่ลูกวาดบอกลูกว่าที่วาดหนะมันเป็นระบบรากฝอย พืชมีระบบรากสองแบบคือระบบรากแล้ว และระบบรากฝอย รากแก้วจะงอกออกมาจากเมล็ดรากแรกที่ออกมาเรียกว่ารากแรกเกิด แล้วจะแตกรากแขนงออกไปเรื่อย
*_* เดี่ยวจะเรียนเรื่องการงอกของรากจากอัญชันที่เก็บมาจากบ้านแม่เฒ่า
ลูก - แล้วรากอื่นๆ หละพวกรากหายใจ คืออะไร
พ่อ - เราเรียนรากเหล่านั้นว่ารากพิเศษที่ทำหน้าที่ต่างๆ ออกไปเช่น รากยึดเกาะ รากหายใจ เคยเห็นต้นโกงกายมั้ย ที่มันมีรากแหลมโผล่มาจากน้ำ นั้นแหละรากหายใจ รากยึดเกาะเช่นไทร มีต้นเดียว แต่เหมือนมีหลายต้น รากกาฝากก็มีนะ พืชประเภทกาฝากจะเอารากตัวเองเจาะท่อลำเลียงจากลำต้นของต้นไม่อื่นแล้วให้ต้นไม้นั้นหาเลี้ยงตัวเอง แล้วรากลอยน้ำก็มีนะ แปลงตัวเองให้มีช่องอากาศเพื่อให้ลำต้นลอยน้ำได้
ลูก - โห O_O เยอะแยะมากมาย
สรุป
เรื่องของรากเป็นอะไรที่อธิบายเด็กประถมปลายให้ละเอียดค่อนข้างยาก แต่ก็ต้องพยายามใช้คำใกลเคียงเพื่อให้มองเห็นภาพ แล้วค่อยไปเอาละเอียดตอนมัธยมอีกที แต่เท่าที่สังเกตดูก็พบว่าลูกเข้าใจในระดับนึง สุดท้ายแล้วก็ต้องวันความเข้าใจด้วยข้อสอบท้ายบท ตอนต่อไป ก็จะเป็นการทดสอบความเข้าใจในเรื่องรากครับ
ป.ล. ใครอยากติวลูกเองเอาไปใช้ได้นะครับ เรื่องอื่นๆ กำลังจะตามมา ไปเตรียมเนื้อหาติวลูกก่อนครับ
\_\ /_/ \_\
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
