คลองญวนชวนรักษ์ นครสวรรค์
‘คลองญวนชวนรักษ์’ .. แค่ชื่อ ก็ทำให้เกิดหลายคำถามขึ้นในใจ
.. คลองแห่งนี้เป็นสถานที่สำคัญของชาวญวน? .. เขาอนุรักษ์เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ หรืออะไรกัน ?
เราเดินทางมาเที่ยวและผ่านนครสวรรค์หลายครั้ง แต่นี่เป็นครั้งแรกที่ได้ยินชื่อ ‘คลองญวนชวนรักษ์’ .. ใครบางคนได้ไขข้อสงสัยว่า ชื่อที่ฟังน่านักนี้มาจากความคิดของเทศบาลเมืองนครสวรรค์ ที่จัดการประกวดชื่อของ “คลองเกาะญวน” ให้ฟังแล้วโดดเด่น ดึงดูดใจ
“เกาะญวน” .. เป็นพื้นที่สาธารณะกว่า 300 ไร่ ระยะทางโดยรอบ 2.4 กิโลเมตร ซึ่งเป็นพื้นที่และลำน้ำไว้รับน้ำจากระบบบำบัดน้ำเสียในครัวเรือนและโรงงานอุตสาหกรรม ก่อนที่จะปล่อยสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ
.. เทศบาลเมืองนครสวรรค์ตระหนักดีว่า การสร้างความตื่นรู้และตระหนักในเรื่องการอนุรักษ์ที่ยั่งยืน สำหรับสภาพแวดล้อมที่ดี ขจัดเรื่องมลภาวะนั้น ต้องปลูกฝังคนในพื้นที่ให้มีความรู้ และเข้าใจถึงความสำคัญ และร่วมกันอนุรักษ์ พร้อมกับรักษาสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ เพื่อตนเองและชุมชน
“น้ำตก สระที่มีน้ำใสแจ๋วขนาดใหญ่ และปลาคาร์ฟมากมายสีสันสดสวย” คือ สิ่งแรกที่เรามองเห็นเมื่อเข้าสู่บริเวณ ‘คลองญวนชวนรักษ์’
ปลาคาร์ฟสีสวย เป็นสิ่งดึงดูดที่สำคัญสำหรับผู้คนที่มาเยือนที่นี่ นอกเหนือไปจากความสวยงามอื่นๆที่ปรากฏในสายตา .. แต่ด้วยความจริงที่ว่าปลาคาร์ฟต้องอาศัยในน้ำที่สะอาดมากระดับหนึ่งเท่านั้น จึงจะมีชัวิตรอด
.. แล้วจากการเป็นแหล่งรองรับน้ำสกปรก ที่น่าจะเปี่ยมด้วยมลภาวะมากมาย กลายมาเป็นแหล่งน้ำสะอาดขนาดที่ได้รับรางวัล ได้อย่างไร?
ผู้รู้เล่าว่า .. นครสวรรค์เป็นเมืองที่อุดมสมบูรณ์ ด้วยที่ตั้งที่เป็นเมืองปากน้ำ จึงเป็นที่รวมของผู้คนหลายเชื้อชาติ รวมถึงคนญวนที่ลี้ภัยสงครามมาตั้งรกรากในเมืองนี้ตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง
“เกาะญวน” คือบริเวณที่อยู่อาศัยของกลุ่มชาวญวนที่ถูกแม่น้ำตัดขาด จนกลายเป็นเกาะแถบบริเวณต้นแม่น้ำเจ้าพระยา ซึ่งผสานแม่น้ำงปิงและน่านเข้าด้วยกัน
กาลเวลาผ่านไป .. เมื่อน้ำเซาะตลิ่งมากเข้า การเดินทางมีความยากลำบากมากขึ้นเรื่อยๆ จนชาวญวนส่วนหนึ่งย้ายออกไป จนพื้นที่ตรงเกาะนี้รกร้างว่างเปล่า
เทศบาลนครนครสวรรค์จึงคิดสร้างถนนให้ทั้งรถและคนสัญจรไปมาได้สะดวกขึ้น หลังจากนั้นได้ขยายโคงการเป็น การพัฒนาพื้นที่ร่องน้ำด้านในเกาะญวนใน พ.ศ. 2549 .. โรงปรับปรุงคุณภาพน้ำต้นแม่น้ำเจ้าพระยาถูกสร้างขึ้น เพื่อเริ่มโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำและเสร็จสิ้นในเวลา 4 ปี
จากนั้นในปี พ.ศ. 2553 โครงการสร้างถนนเพื่อเป็นกำแพงกันน้ำท่วมและกันน้ำเซาะตลิ่งก็เกิดขึ้นตามมา .. ทั้งหมดเป็นแนวคิดการพัฒนาพื้นที่ปล่อยร้าง ไปสู่พื้นที่สาธารณะกลางเมืองที่มีเรื่องสิ่งแวดล้อมที่ดี จนกล้าเลี้ยงปลาคาร์ฟ อันพิสูจน์ถึงศักยภาพที่สูงและมีประสิทธิภาพของการบำบัดน้ำเสีย 1 ใน 5 แห่งของประเทศไทย ที่สามารภเพิ่มคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับผู้คน
น้ำเสียที่ได้รับการบำบัดจากโรงบำบัดน้ำแห่งนี้ มีหลายเกณฑ์วัด ซึ่งล้วนอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน โดยมีทีมวิจัยน้ำคอยปรับปรุงคุณภาพอย่างสม่ำเสมอ ..
น้ำที่บำบัดแล้วมีปริมาณถึงวันละสามหมื่นหกพันคิว เมื่อผ่านการทดสอบอย่างดีแล้วจึงจะปล่อยลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยาต่อไป รวมถึงการนำน้ำที่บำบัดแล้วไปใช้ในแปลงผักสวนครัวในโรงบำบัดที่ขึ้นอยู่เขียวชอุ่ม และลำเลียงส่วนอื่นไปใช้รดน้ำต้นไม้ทั่วทั้งเมือง
… ทั้งในอุทยานสวรรค์ สวนสาธารณะที่อยู่ใจกลางเมือง เกาะกลาง ล้างทำความสะอาดถนน และไปถึงคลองญวน ส่วนของปุ๋ยอินทรีย์จากจุลินทรีย์ถูกนำไปแจกจ่ายให้กับชาวบ้าน แปลว่าทุกส่วนจากการบำบัดน้ำเป็นประโยชน์ทั้งสิ้น
ผลงานดีๆที่น่าภาคภูมิใจนี้ ได้รับการบอกเล่าด้วยการพัฒนาเกาะญวนให้เป็นแหล่งท่องเที่ยว เป็นแหล่งเรียนรู้ เสมือนเป็นการสอนวิชารักษาสิ่งแวดล้อมขั้นพื้นฐาน รวมถึงเรียนรู้ถึงศักยภาพของน้ำ และสร้างประโยชน์ต่อสาธารณะด้วย
โครงการปรับปรุงภูมิทัศน์รอบเกาะญวนให้เป็นพื้นที่พักผ่อนหย่อนใจจึงก่อกำเนิดขึ้น .. มีลานจัดกิจกรรมเล็กๆ ให้นั่งชมดนตรีได้ มาปั่นจักรยานหรือเดินออกกำลังกายได้ตลอดวัน และพื้นที่แห่งนี้จะช่วยสร้างเศรษฐกิจให้ชุมชนโดยรอบ อย่างที่เราเห็นว่า มีร้านขายอาหารปลา ขายเครื่องดื่ม
“ปลาคาร์ฟ” .. เราเพลิดเพลินกับการทักทาย ให้อาหารปลา และถ่ายรูปในมุมต่างๆที่มีปลาคาร์ฟตัวอวบอ้วนสีสวยว่ายวนตามพวกเราไปเรื่อยๆ
นอกจากปลาคาร์ฟ ยังมีปลาไทยอีกหลายสายพันธุ์ทั้งปลาบึก ปลาสวาย ตะเพียน ตะเพียนทอง ยี่สกไทย ปลาแก้มช้ำ ปลาโพง นับรวมๆ กว่า 20,000 ตัวที่คัดมาแล้วว่าจะอยู่ด้วยกันอย่างเป็นมิตร รวมถึงมีการทดลองเลี้ยงในน้ำจากศูนย์บำบัดกว่า 1 ปี จนมั่นใจแล้วว่าปลาอาศัยอยู่ได้จริงจึงนำมาปล่อย
.. ถือว่าเป็นความฉลาดในการใช้ปลาคาร์ฟเป็นเครื่องบ่งชี้ที่ชัดเจนว่า น้ำมีคุณภาพดีจนสิ่งมีชีวิตอาศัยอยู่ก็ได้ และแสดงให้เห็นศักยภาพของน้ำที่ปล่อยลงในคลองญวนชวนรักษ์ว่าสะอาดขนาดไหน
เราชอบงานศิลปะสวยๆบนกำแพงที่บอกเล่าเอกลักษณ์ความเป็นนครสวรรค์ .. บ้านเมือง วัด ภาพปลาชนิดต่างๆ
แผงโซลาร์เซลล์ .. เป็นแหล่งของพลังงานสะอาดที่ใช้ภายในคลองญวนชวนรักษ์ทั้งหมด น่าชื่นชมที่เทศบาลฯ ทำเน้นเรื่องพลังงานสะอาดมาตลอดหลายสิบปี
ที่ผ่านมาเทศบาลนครนครสวรรค์ ได้รับรางวัลที่ทรงเกียรติหลายรางวัล
.. รางวัลที่ 1 ระดับอาเซียน โครงการรางวัลอาเซียนด้านสิ่งแวดล้อมเมืองที่ยั่งยืน ด้านน้ำ (ASEAN ESC AWARD 2014)
.. รางวัลแนวคิดต้นแบบเมืองนิเวศ (Ecological City Eco-City) พ.ศ. 2561 โครงการขับเคลื่อนการพัฒนาตามแนวคิดต้นแบบเมืองนิเวศ (Eco-City) เพื่อการจัดการสิ่งแวดล้อมเมืองและชุมชนที่ยั่งยืน จากสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
.. รางวัลชนะเลิศ เทศบาลด้านสิ่งแวดล้อมยั่งยืนยอดเยี่ยมระดับประเทศ ประจำ พ.ศ. 2562 จากกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
.. และรางวัลรองชนะเลิศ อันดับ 1 เทศบาลน่าอยู่อย่างยั่งยืนยอดเยี่ยมระดับประเทศ ประจำ พ.ศ. 2562
‘คลองญวนชวนรักษ์’ ในวันที่เราไปเยือนยังไม่เสร็จสมบูรณ์ดี และอาจจะยังไม่ถึงครึ่งของแผนที่วางเอาไว้ ... แต่ศักยภาพของคลองแห่งนี้ก็พาเมืองก้าวมาอีกขั้น มีทางเดินทอดสองฝั่งคลองให้คนได้สัญจรง่ายขึ้นและเป็นพื้นที่เพื่อส่วนรวม จนเป็นที่ชื่นชอบของผู้คน
แผนงานในอนาคต .. มีหลายอย่างมากที่ทางเทศบาลฯคิด เช่น ทำท่าเรือ แพ เรือที่ใช้พลังงานไฟฟ้า รวมถึงกิจกรรมต่างๆทุกวันเสาร์หรืออาทิตย์ เพื่อใส่ความเป็นจังหวัดนครสวรรค์ไปยังคลองญวนแห่งนี้ตามคำขวัญประจำจังหวัด ที่ว่า .. “เมืองสี่แคว พักผ่อนบึงบอระเพ็ด แห่มังกร ปลารสเด็ดปากน้ำโพ”
น่าสนใจที่รู้มาว่า เทศบาลนครนครสวรรค์ตระหนักรู้และเห็นความสำคัญเรื่องสิ่งแวดล้อมมาก .. เริ่มมาจากการพัฒนาคลองญวนทั้งเรื่องการบำบัดน้ำและพลังงานสะอาด นำร่องไปสู่โครงการการจัดการขยะที่ถูกฝังกลบนับล้านตัน โดยล่าสุดมีการเซ็นสัญญาเรื่องนำขยะไปทำเชื้อเพลิง หรือ RDF (Refuse Derived Fuel) เพื่อเป็นพลังงานไฟฟ้าในอนาคตข้างหน้า จากกองขยะที่จะเอาไปรีไซเคิลเป็นพลังงาน
.. ซึ่งอาจจะทำให้การดำเนินการเรื่องสิ่งแวดล้อมอย่างครบวงจรทั้งน้ำ ไฟฟ้า และขยะ เป็นสิ่งแวดล้อมอัจฉริยะ (Smart Environment) .. เพื่อเป็นสารตั้งต้นของการเป็น Smart City เมืองใหม่ในอนาคต
‘คลองญวนชวนรักษ์’ .. จึงมากกว่าเป็นแค่เรื่องพื้นที่สาธารณะ และเป็นตัวอย่างของการยึดเรื่องสิ่งแวดล้อมเป็นสำคัญ เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตคนนครสวรรค์ให้ครบทุกมิติของชีวิต
ขอบคุณเนื้อความจาก
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
