คราม
คราม (Indigo; Indigofera tinctoria L.) เป็นไม้พุ่มตระกูลถั่ว ชอบน้ำน้อย แดดจัด ให้สารสีน้ำเงิน ใช้ย้อมเส้นใยอย่างแพร่หลายตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันเมื่อต้นครามอายุ 3 เดือน จะให้สีครามมากที่สุด สารที่ได้จากพืชในกลุ่ม Indigofera เป็นสารอินทรีย์กลุ่มกลูโคไซด์อินดิแคน ซึ่งเปลี่ยนแปลงเป็นสีน้ำเงินเสมอ จึงเรียกสีน้ำเงินที่ได้ว่าคราม หรือ อินดิโก (indigo)
ลักษณะของต้นคราม (ที่มา :Dieter Albrecht. 2023.Indigofera tinctoria L.Useful plants of Asia.)
เมื่อแช่ครามในน้ำและหมักให้เน่าเปื่อย สารกลูโคไซด์อินดิแคนที่มีในต้นคราม จะ
เปลี่ยนเป็นสารอินดอกซิล และกลูโคส ซึ่งสามารถละลายน้ำได้ และเป็นสารต้นกำเนิดของสารสีน้ำเงิน เรียกว่าอินดิโก ไวท์ (Indigo white) เมื่อสัมผัสอากาศจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำเงินหรือ อินดิโก บลู (Indigo blue)
ฝักของต้นคราม (ที่มา :Dieter Albrecht. 2023.Indigofera tinctoria L.Useful plants of Asia.)
ในประเทศไทย การย้อมผ้าด้วยครามมีความสำคัญทางวัฒนธรรมมายาวนาน โดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคเหนือ ซึ่งมีการปลูกพืชครามและสืบสานกระบวนการย้อมผ้าจากรุ่นสู่รุ่นกระบวนการย้อมผ้าด้วยครามมีขั้นตอนที่ซับซ้อนและต้องใช้ความชำนาญ โดยเริ่มจากการเก็บใบครามและหมักใบในน้ำเพื่อให้เกิดการหมักสร้างสีน้ำเงิน จากนั้นน้ำครามจะถูกกรองและนำไปใช้ย้อมผ้า การย้อมผ้าด้วยครามเป็นกระบวนการที่ต้องใช้ความอดทนและการดูแลอย่างละเอียดเพื่อให้ได้สีที่สม่ำเสมอ
ใบของต้นคราม (ที่มา :Dieter Albrecht. 2023.Indigofera tinctoria L.Useful plants of Asia.)
ครามย้อมผ้าเป็นที่นิยมเพราะให้สีที่สวยงามและคงทน นอกจากนี้ยังมีความเชื่อว่าผ้าที่ผ่านการย้อมด้วยครามจะมีคุณสมบัติในการป้องกันแมลงและเชื้อโรค ทำให้ได้รับความนิยมในการใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น ทำเสื้อผ้า ผ้าถุง และผ้าม่าน
ที่มาของบทความ กรมหม่อนไหม. 2553. ภูมิปัญญาการฟอกย้อมสีไหมจากวัสดุธรรมชาติ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ.
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์, กรุงเทพมหานคร. 387 น.
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
