โคมในวันตรุษจีน แสงสว่างแห่งความสุขและความเป็นสิริมงคล
ประวัติความเป็นมา
โคมจีน (灯笼 หรือ “เติงหลง”) หรือที่คนไทยเชื้อสายจีน เรียกว่า เต็งลั้ง เป็นสัญลักษณ์ของวัฒนธรรมจีนที่มีประวัติยาวนานกว่า 2,000 ปี
เชื่อกันว่าเริ่มต้นในสมัยราชวงศ์ฮั่น (206 ปีก่อนคริสตกาล - ค.ศ. 220) โดยเริ่มจากการจุดโคมไฟในคืนพระจันทร์เต็มดวงเพื่อบูชาเทพเจ้าและขับไล่วิญญาณร้าย โคมไฟยังถูกใช้ในพิธีกรรมทางศาสนา และกลายมาเป็นส่วนสำคัญในงานเฉลิมฉลองเทศกาลต่าง ๆ รวมถึงวันตรุษจีน
ความเชื่อเกี่ยวกับโคมจีน
โคมไฟในวันตรุษจีนมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ที่ลึกซึ้ง โดยเชื่อว่าเป็นเครื่องหมายของความเจริญรุ่งเรือง ความสุข และโชคลาภ สีแดงที่เป็นเอกลักษณ์ของโคมไฟสื่อถึงความโชคดีและพลังชีวิต ในขณะที่โคมไฟบางประเภท เช่น โคมที่มีลวดลายมังกรหรือดอกเหมย มักถูกออกแบบเพื่อเพิ่มความเป็นสิริมงคลให้กับผู้ที่ได้เห็น
ประเพณีการปฏิบัติในวันตรุษจีน
ในวันตรุษจีน การแขวนโคมไฟสีแดงเป็นธรรมเนียมที่พบเห็นได้ทั่วประเทศจีนและในชุมชนชาวจีนทั่วโลก โคมไฟมักถูกแขวนไว้ที่หน้าบ้าน วัด หรือสถานที่สำคัญ โดยเชื่อว่าจะช่วยปัดเป่าสิ่งชั่วร้ายและเชิญชวนโชคลาภเข้ามาในชีวิต
หนึ่งในกิจกรรมที่มีชื่อเสียงคือ “เทศกาลโคมไฟ” (元宵节 หรือ “หยวนเซียวเจี๋ย”) ซึ่งจัดขึ้นในคืนวันสุดท้ายของการเฉลิมฉลองตรุษจีน ผู้คนจะจุดโคมไฟและปล่อยโคมลอยขึ้นสู่ท้องฟ้า หรือปล่อยโคมลอยน้ำเพื่ออธิษฐานขอพร นอกจากนี้ยังมีการเขียนปริศนาลงบนโคมไฟให้ผู้คนร่วมสนุกตอบคำถาม
ในประเทศจีน โคมไฟเป็นสิ่งสำคัญที่ขาดไม่ได้ในวันตรุษจีน โดยมีทั้งโคมแบบดั้งเดิมที่ทำจากกระดาษและโครงไม้ไผ่ ไปจนถึงโคมไฟ LED สมัยใหม่ที่มีลวดลายหลากหลาย
สำหรับประเทศไทย ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยของชาวไทยเชื้อสายจีนจำนวนมาก การตกแต่งโคมไฟในเทศกาลตรุษจีนได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีชุมชนชาวจีน เช่น ย่านเยาวราช จังหวัดภูเก็ต และจังหวัดตรัง โคมไฟสีแดงถูกนำมาใช้ตกแต่งทั้งภายในบ้าน ร้านค้า และสถานที่สาธารณะเพื่อสร้างบรรยากาศแห่งการเฉลิมฉลอง
เต็งลั้ง เป็นโคมไฟจีนแบบดั้งเดิมที่ทำจากไม้ไผ่และกระดาษ เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมจีนที่เก่าแก่และมีความเกี่ยวข้องกับวันตรุษจีนและเทศกาลโคมไฟ (หยวนเซียวเจี๋ย) เต็งลั้งมักมีรูปทรงกลม ทรงแปดเหลี่ยม หรือทรงยาว และตกแต่งด้วยลวดลายสีสันสดใส เช่น มังกร ดอกเหมย หรืออักษรมงคล เช่น “福” (ฝู แปลว่าโชคลาภ)
ในวันตรุษจีน การแขวนเต็งลั้งถือเป็นการแสดงถึงการต้อนรับสิ่งดี ๆ เข้าสู่บ้าน โคมไฟเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องประดับ แต่ยังมีความหมายเชิงสัญลักษณ์ที่สำคัญ เช่น
• สีแดงของเต็งลั้งสื่อถึงโชคลาภ ความสุข และการปัดเป่าสิ่งชั่วร้าย
• ลวดลายบนโคมไฟ เช่น มังกรและนกฟีนิกซ์ หมายถึงความรุ่งเรือง
• การจุดโคมไฟในคืนเทศกาลช่วยนำแสงสว่างเข้าสู่ชีวิตและครอบครัว
วิธีทำเต็งลั้งแบบดั้งเดิม
1. เตรียมโครงไม้ไผ่ ตัดไม้ไผ่เป็นชิ้นเล็ก ๆ เพื่อทำวงกลมหรือโครงทรงแปดเหลี่ยม ใช้เชือกหรือลวดมัดให้เป็นกรอบฐานและยอดของโคมไฟ จากนั้นใช้ไม้ไผ่ชิ้นยาวมาสานหรือติดตั้งระหว่างกรอบบนและกรอบล่าง เพื่อสร้างโครงรูปทรงสามมิติ
2. หุ้มด้วยกระดาษสีแดง ที่พอดีกับโครงไม้ไผ่ ด้วยกาวหรือแป้งเปียก
3. ตกแต่งลวดลาย วาดหรือเขียนคำมงคลบนกระดาษ เช่น “福” (ฝู) หรือ “招财进宝” (เจาไฉ่จิ้นเป่า: เงินทองไหลมา) ติดพู่ไหมหรือริบบิ้นที่ปลายล่างของโคมไฟ
4. ติดหูแขวน ด้วยลวดหรือไม้ตะเกียบที่ด้านบน
5. ติดไฟ (ถ้าต้องการ)
เต็งลั้งในปัจจุบัน
ในปัจจุบัน เต็งลั้งยังคงได้รับความนิยม แต่กระบวนการทำเปลี่ยนไปตามยุคสมัย มีการใช้วัสดุที่หลากหลาย เช่น พลาสติกหรือโลหะ และมีการเพิ่มไฟ LED เพื่อให้โคมไฟดูสว่างและทนทานมากขึ้น
บทส่งท้าย
สำหรับประเทศไทย เต็งลั้งมักถูกนำมาใช้ตกแต่งในเทศกาลตรุษจีน โดยเฉพาะในย่านที่มีชาวจีน เช่น เยาวราช หรือวัดจีนสำคัญ เช่น วัดเล่งเน่ยยี่ เพื่อสืบสานวัฒนธรรมอันเก่าแก่และสร้างบรรยากาศที่อบอุ่นและเป็นมงคลในวันปีใหม่จีน
โคมจีนในวันตรุษจีนไม่ได้เป็นเพียงแค่เครื่องประดับ แต่เป็นสัญลักษณ์ของความเชื่อ ความหวัง และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนและประเพณีที่มีมาอย่างยาวนาน แม้จะถูกปรับเปลี่ยนให้เข้ากับยุคสมัย แต่จิตวิญญาณแห่งแสงสว่างและความสุขที่โคมจีนมอบให้ยังคงส่องประกายไปทั่วโลก
อ้างอิง
1. หนังสือ Chinese Lanterns: History and Cultural Significance โดย Zhou Ming
2. สารคดี Lantern Festival: A Journey Through Chinese Traditions
3. ขอบคุณรูปภาพจาก Freepik.com และ x.com/tungsuabigbro99
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
