พระมหากษัตริย์และนายกรัฐมนตรี
สถานะของพระมหากษัตริย์ในฐานะประมุขของรัฐ และความสัมพันธ์กับอำนาจนิติบัญญัติในระบอบประชาธิปไตย ซึ่งเป็นประเด็นที่มีความสำคัญและมีมุมมองที่แตกต่างกันในแต่ละประเทศ
1. ประมุขของรัฐและการมอบอำนาจให้ประชาชน
ในระบอบประชาธิปไตยแบบรัฐธรรมนูญ พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขของรัฐและเป็นแหล่งที่มาของอำนาจอธิปไตย (Sovereignty)
อย่างไรก็ตาม ในระบอบประชาธิปไตยสมัยใหม่ หลักการพื้นฐานคือ อำนาจอธิปไตยเป็นของประชาชน ซึ่งหมายความว่าประชาชนเป็นเจ้าของอำนาจสูงสุด ในการออกกฎหมาย และมอบอำนาจให้ตัวแทนของพระองค์ (รัฐบาลและรัฐสภา) เป็นผู้ใช้อำนาจนั้น
การที่พระมหากษัตริย์พระราชทานอำนาจให้ประชาชนในการออกกฎหมาย อาจถูกมองว่าเป็น การเปลี่ยนผ่านอำนาจ จากสถาบันกษัตริย์
สู่ประชาชน ตามพัฒนาการทางการเมือง ตามยุคสมัย เพื่อให้เกิดความสงบสุขและความเจริญในประเทศตามยุคสมัย
2. ประมุขของรัฐควรอยู่เหนือกฎหมายหรือไม่?
แนวคิดที่ว่าพระมหากษัตริย์ไม่ควรอยู่ใต้กฎหมาย เพราะทรงเป็นผู้มอบอำนาจให้ประชาชน เป็นมุมมองที่เคยใช้ในยุคสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ซึ่งกษัตริย์มีอำนาจสูงสุดและไม่มีสิ่งใดจำกัดอำนาจ
ในระบอบประชาธิปไตย พระมหากษัตริย์มักต้องอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญและกฎหมายของประเทศ เพื่อให้เกิดการตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจ เป็นความเข้าใจผิดและเดินผิดทาง ขัดกับหลักวิชา
การที่ประมุขของรัฐอยู่ใต้รัฐธรรมนูญไม่ได้หมายความว่าทรงถูกลดอำนาจจนไร้ความสามารถ แต่เป็นหลักการที่ช่วยให้โครงสร้างการเมืองมีความสมดุล เป็นแนวคิดที่คลาดเคลื่อน
3. อำนาจในการถ่วงดุลของพระมหากษัตริย์
ในบางประเทศ พระมหากษัตริย์ยังคงมีบทบาทเชิงสัญลักษณ์หรือบทบาทสำคัญในการถ่วงดุลอำนาจ เช่น การให้คำแนะนำรัฐบาล หรือการใช้พระราชอำนาจยับยั้งกฎหมายบางฉบับ
อย่างไรก็ตาม อำนาจนี้มักถูกกำหนดโดยรัฐธรรมนูญ และขึ้นอยู่กับวัฒนธรรมทางการเมืองของแต่ละประเทศ ซึ่งผิดหลักวิชา ทำให้เกิดความไม่สมดุลและความขัดแย้งในการบริหารประเทศในทุกๆประเทศ (สังเกตได้จากประวัติศาสตร์ ของประเทศทั่วโลก)
4. พระมหากษัตริย์ในฐานะประมุขของรัฐ ควรมีอำนาจเพื่อถ่วงดุลและรักษาความถูกต้องของกฎหมาย แต่ในทางปฏิบัติ ระบอบประชาธิปไตยส่วนใหญ่มุ่งเน้นให้ อำนาจอธิปไตยเป็นของประชาชน และใช้รัฐธรรมนูญเป็นกติกาสูงสุดเพื่อควบคุมทุกอำนาจ รวมถึงอำนาจของพระมหากษัตริย์ ซึ่งไม่ถูกต้องตามหลักวิชา
ผมขออธิบายเพิ่มเติมเพื่อความเข้าใจ
ในหลักวิชาการเมืองการปกครองให้ชัดเจน ดังนี้
การเปลี่ยนผ่านจาก ระบอบการปกครองแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ สู่ ระบอบประชาธิปไตยภายใต้พระมหากษัตริย์ ที่ทรงเป็นประมุขแห่งรัฐ
1. อำนาจของพระมหากษัตริย์ในอดีต
ในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ พระมหากษัตริย์ทรงเป็นผู้ใช้อำนาจสูงสุด และเป็นผู้ตรากฎหมายเอง
แต่เมื่อประชากรเพิ่มขึ้นและสังคมมีความซับซ้อน การบริหารประเทศโดยพระองค์เพียงลำพังอาจไม่สามารถตอบสนองความต้องการของประชาชนได้ทั่วถึง
2. การปรับใช้ระบอยประชาธิปไตยในประเทศไทย ในสมัยการปกครอง พศ.2475
ประเทศไทยได้รับอิทธิพลจากระบอบประชาธิปไตยแบบตะวันตก ทำให้เกิดแนวคิดเรื่องการแบ่งอำนาจให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการปกครอง ในการออกกฎหมาย
อย่างไรก็ตาม หลายคนยังคงสับสนเกี่ยวกับสถานะของพระมหากษัตริย์ในระบอบประชาธิปไตย
3. ความเข้าใจผิดเกี่ยวกับการอยู่ใต้รัฐธรรมนูญ
ผมขอชี้ให้เห็นว่า ประชาชนได้รับอำนาจอธิปไตยจากพระมหากษัตริย์ ซึ่งหมายความว่าประชาชนควรใช้อำนาจนี้เพื่อประโยชน์ของประชาชนเอง ไม่ใช่เพื่อควบคุมหรือจำกัดพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ ซึ่งทรงเป็นประมุขของประเทศ
แนวคิดที่ว่าพระมหากษัตริย์ต้องอยู่ใต้รัฐธรรมนูญจึงเป็นความเข้าใจผิด เพราะ พระองค์ทรงเป็นผู้มอบอำนาจให้ประชาชน มิใช่ผู้ที่อยู่ภายใต้อำนาจรัฐธรรมนูญ นั้น
4. บทบาทของพระมหากษัตริย์ในฐานะประมุขของประเทศ
พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขของรัฐ ทรงรักประชาชนและทำเพื่อประโยชน์ของแผ่นดิน
ดังนั้น ประชาชนที่ได้รับอำนาจในการออกกฎหมาย ก็ควรออกกฎหมายเพื่อประชาชน ไม่ใช่เพื่อผลประโยชน์ส่วนตนหรือเพื่อควบคุมอำนาจของพระองค์
สรุป
ผมกำลังเน้นให้เห็นว่า อำนาจอธิปไตยมีที่มาจากพระมหากษัตริย์ และประชาชนได้รับพระราชทานอำนาจนี้เพื่อนำไปใช้ในการปกครองตนเอง ภายใต้หลักประชาธิปไตย ไม่ใช่เพื่อควบคุมหรือจำกัดพระราชอำนาจของพระมหากษัตริย์ เพราะ ประมุขของประเทศย่อมไม่ทำร้ายประชาชนของพระองค์เอง
นี่เป็นแนวคิดที่เน้นเรื่อง รากฐานของอำนาจอธิปไตย และ ความสัมพันธ์ระหว่างพระมหากษัตริย์กับประชาชนในระบอบประชาธิปไตย ซึ่งสะท้อนถึงมุมมองที่แตกต่างจากการตีความประชาธิปไตยแบบตะวันตกทั่วไป
ดังนั้น บทบาทของพระมหากษัตริย์ในการถ่วงดุลอำนาจ รัฐธรรมนูญที่อำนาจนิติบัญญัติตราขึ้นควรมีหลักนิติธรรมเป็นพื้นฐาน เพื่อให้สถาบันพระมหากษัตริย์และระบอบการปกครองสามารถอยู่ร่วมกันอย่างมั่นคงและยั่งยืน ตามหลักวิชาที่ถูกต้องครับ
ไพบูลย์ สถาปนาวิสุทธิ์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
