รู้มั้ยยย 🐙 หมึกยักษ์มีหัวใจ 3 ดวง 💙💙💙 แต่ถ้ามันเศร้า หัวใจจะหยุดเต้นไป 1 ดวง!
หมึกยักษ์ (Genus: Octopus, Phylum: Mollusca, Class: Cephalopoda) เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่มีระบบไหลเวียนโลหิตแบบปิด (closed circulatory system) ซึ่งแตกต่างจากสัตว์มอลลัสกาส่วนใหญ่ที่มีระบบไหลเวียนแบบเปิด (open circulatory system)
โดยเจ้าหมึกยักษ์มี หัวใจ 3 ดวง ได้แก่:
1. หัวใจระบบกลาง (Systemic Heart) – ทำหน้าที่สูบฉีดเลือดที่มีออกซิเจนไปเลี้ยงร่างกาย
2. หัวใจเหงือกซ้าย (Branchial Heart, Left) – ทำหน้าที่ส่งเลือดไปยังเหงือกซ้ายเพื่อรับออกซิเจน
3. หัวใจเหงือกขวา (Branchial Heart, Right) – ทำหน้าที่ส่งเลือดไปยังเหงือกขวาเพื่อรับออกซิเจน
💙 ระบบนี้ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการไหลเวียนโลหิต โดยหัวใจเหงือกทั้งสองดวงทำหน้าที่สูบเลือดที่มีคาร์บอนไดออกไซด์สูงไปยังเหงือกเพื่อแลกเปลี่ยนก๊าซ จากนั้นเลือดที่ได้รับออกซิเจนจะถูกส่งกลับไปที่หัวใจระบบกลางเพื่อสูบฉีดไปทั่วร่างกาย
🔵 อีกเรื่องที่น่าสนใจเกี่ยวกับเจ้าหมึกยักษ์ คือ หมึกยักษ์ไม่มีฮีโมโกลบิน (Hemoglobin) เหมือนคนเรา แต่จะใช้ เฮโมไซยานิน (Hemocyanin) ซึ่งเป็นโปรตีนลำเลียงออกซิเจนที่มีทองแดงเป็นองค์ประกอบหลัก ทำให้เลือดของหมึกเป็นสีน้ำเงินนั่นเอง
ซึ่งเฮโมไซยานินนั้นมีประสิทธิภาพในการจับออกซิเจนสูงในน้ำเย็นและที่ที่ออกซิเจนต่ำ แต่เฮโมไซยานินมีความไวต่อการเปลี่ยนแปลงของค่า pH มากกว่าฮีโมโกลบิน ทำให้ความสามารถในการลำเลียงออกซิเจนลดลงได้เมื่อหมึกยักษ์อยู่ในภาวะเครียด(เพราะเมื่อเครียด ออกซิเจนในเลือดจะลดลง ทำให้ค่า pH เปลี่ยน)
เพราะเมื่อหมึกยักษ์ประสบภาวะเครียด (เช่น การถูกคุกคาม, อุณหภูมิน้ำเปลี่ยนแปลง, ออกซิเจนต่ำ, หรือถูกจับขัง) ร่างกายจะเข้าสู่ physiological stress response ซึ่งส่งผลกระทบต่อหัวใจโดยตรง
หัวใจเหงือกหนึ่งข้างอาจหยุดทำงานชั่วคราว ซึ่งทำให้เลือดไหลเวียนไปยังเหงือกลดลง
สิ่งนี้เป็นกลไกชั่วคราวที่ช่วยให้ร่างกายลดการใช้พลังงานและปรับตัวต่อภาวะขาดออกซิเจน ซึ่งหากภาวะเครียดยังคงอยู่เป็นเวลานาน หัวใจระบบกลางอาจได้รับผลกระทบ ทำให้อัตราการไหลเวียนโลหิตลดลงถึง 40-50%
💔 แล้วอะไรเป็นสาเหตุที่ทำให้หัวใจเหงือกหยุดเต้นบางส่วนเมื่อเผชิญภาวะเครียด
การควบคุมโดยระบบประสาทอัตโนมัติ (Autonomic Nervous System) – ระบบนี้ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของอวัยวะภายในโดยอัตโนมัติ เมื่อหมึกเผชิญภาวะเครียด ระบบนี้อาจสั่งให้ลดการไหลเวียนเลือดบางส่วนเพื่อลดการใช้พลังงาน ส่งผลให้หัวใจเหงือกอาจหยุดทำงานชั่วคราว
ภาวะออกซิเจนต่ำ (Hypoxia) และการสูญเสียประสิทธิภาพของเฮโมไซยานิน – ความเครียดอาจทำให้หมึกลดอัตราการหายใจ หรืออยู่ในสภาพแวดล้อมที่ออกซิเจนต่ำ เมื่อระดับออกซิเจนในเลือดลดลง เฮโมไซยานินอาจไม่สามารถจับออกซิเจนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ร่างกายส่งเลือดไปที่อวัยวะสำคัญก่อน และลดการทำงานของหัวใจเหงือกบางส่วนเพื่อลดการเผาผลาญ
ผลของสารสื่อประสาทและฮอร์โมนต่อหัวใจ – ความเครียดทำให้ระดับของสารสื่อประสาท เช่น เซโรโทนิน (Serotonin) และอะดรีนาลีน (Adrenaline-like compounds) เปลี่ยนแปลง ซึ่งอาจส่งผลต่ออัตราการเต้นของหัวใจโดยตรง หากระดับเซโรโทนินต่ำลง อาจทำให้หัวใจเหงือกบางข้างลดการทำงาน หรือหยุดเต้นเป็นช่วง ๆ เพื่อปรับตัวต่อภาวะตึงเครียด
แล้วภาวะเครียดมีผลยังไงต่อร่างกายหมึกยักษ์??
งานวิจัยเกี่ยวกับภาวะเครียดในหมึกพบว่า หมึกที่อยู่ในสภาวะเครียดจะมี อัตราการเต้นของหัวใจเหงือลดลง การเผาผลาญลดลง (Metabolic Depression) เพื่อประหยัดพลังงาน ระบบประสาทมีการตอบสนองช้าลง และพฤติกรรมเปลี่ยนแปลง (เช่น หยุดเคลื่อนไหวหรือเปลี่ยนสีอย่างรวดเร็ว)
ถ้ามีภาวะเครียดระยะยาวอาจนำไปสู่ความเสียหายของเนื้อเยื่อหัวใจและเหงือก อัตราการหายใจผิดปกติและการลดการทำงานของเฮโมไซยานิน จนเกิดการตายเนื่องจากภาวะออกซิเจนต่ำ (Hypoxia)
แล้วหมึกสามารถฟื้นตัวจากภาวะหัวใจหยุดเต้นบางส่วนได้ไหม??
คำตอบคือ ได้
หากภาวะเครียดสิ้นสุดลง หมึกสามารถ กลับมามีอัตราการเต้นของหัวใจปกติได้ภายใน 24 ชั่วโมง ระบบไหลเวียนสามารถปรับตัวได้โดยเพิ่มการทำงานของหัวใจที่เหลืออยู่
❌ แต่หากภาวะเครียดดำเนินต่อไป หมึกอาจเข้าสู่ภาวะ metabolic shutdown และเสียชีวิตได้
🐙หมึกยักษ์อาจเป็นสัตว์ที่ดูลึกลับ ฉลาด ปรับตัวง่าย แต่มันก็ยังคงเป็นสิ่งมีชีวิตที่ต้องต่อสู้กับภาวะเครียดเหมือนกับสัตว์ชนิดอื่น ๆ หัวใจ 3 ดวงของมันต้องทำงานร่วมกันเพื่อให้ร่างกายดำรงอยู่ แต่เมื่อต้องเผชิญกับสภาวะที่ยากลำบาก หนึ่งในหัวใจอาจหยุดเต้น นั่นเป็นกลไกทางชีวภาพที่สะท้อนถึงความเปราะบางที่ซ่อนอยู่ภายใต้ความซับซ้อนของร่างกาย
แม้แต่สิ่งมีชีวิตที่ดูแข็งแกร่งและปรับตัวเก่งที่สุด ก็ยังมีขีดจำกัดและต้องการสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมในการดำรงชีวิต ไม่ว่าจะเป็นหมึกยักษ์หรือแม้แต่ตัวเราเอง ❤️
อ้างอิงงานวิจัย
1. Wells, M. J. (1992). “Octopus: Physiology and Behaviour of an Advanced Invertebrate”. Chapman & Hall.
2. Hochner, B. (2012). “An embodied view of octopus neurobiology”. Current Biology, 22(20), R887–R892.
3. O’Dor, R. K., & Webber, D. M. (1986). “The constraints on cephalopods: Why squid swim and octopuses crawl”. Canadian Journal of Zoology, 64(8), 1591-1605.
4. Ghiretti-Magaldi, A., et al. (1958). “The role of hemocyanin in oxygen transport in cephalopods”. Comparative Biochemistry and Physiology, 3(1), 25-33.
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
