💢สรุปบทความ: ยาที่ส่งผลเสียต่อจุลินทรีย์ในระบบทางเดินอาหาร
1. ยาที่ส่งผลต่อจุลชีพในลำไส้ (Gut Microbiome)
การศึกษาในปี 2020 เผยแพร่ใน Nature Communications วิเคราะห์ยา 41 กลุ่ม พบว่ายา 19 กลุ่ม ทำให้เกิดความไม่สมดุลของจุลชีพ (dysbiosis) โดยเฉพาะ:
- ยาปฏิชีวนะ → ทำลายทั้งเชื้อโรคและแบคทีเรียดี
- ยาลดกรด (PPIs) → เพิ่มการย้ายถิ่นของแบคทีเรียจากปากสู่ลำไส้
- ยาแก้ปวด NSAIDs → ลดแบคทีเรียดี (เช่น Lactobacillus) เพิ่มเชื้อก่อโรค
- ยาระบาย → ลดกรดไขมันสายสั้นที่สร้างในลำไส้ (short-chain fatty acids)
2. ผลกระทบของยาต่อจุลชีพในอวัยวะอื่น
- ผิวหนังและปอด: ยาปฏิชีวนะทำลายสมดุลจุลชีพ
- ระบบทางเดินปัสสาวะและช่องคลอด: ยาต้านเชื้อราทำให้เชื้อราในร่างกายเสียสมดุล
3. ยาอื่นที่ส่งผลต่อจุลชีพ
- ยาคีโม (Chemotherapeutics) → ลดแบคทีเรียดี (Blautia) เพิ่มเชื้อก่อโรค (E. coli)
- ยากลุ่ม statins → ลดแบคทีเรียช่วยควบคุมน้ำตาล (Akkermansia muciniphila)
- ยารักษาเบาหวาน
Metformin → เพิ่มแบคทีเรียดี แต่แบคทีเรียบางชนิดอาจเสียสมดุล (dysbiosis)
GLP-1 agonist → เพิ่มทั้งแบคทีเรียดี และแบคทีเรียที่ทำให้เกิดการอักเสบ
- ยากดภูมิ (Immunosuppressants) เช่น สเตียรอยด์, tacrolimus, mycophenolate → ทำให้เกิดการเสียสมดุลของแบคทีเรียดี (dysbiosis) ติดเชื้อได้ง่ายขึ้น
- ยาระงับอาการทางจิต (Antipsychotics) เช่น Olanzapin ทำให้น้ำหนักขึ้นจากการเสียสมดุลของแบคทีเรีย
- ยาต้านไวรัส
Tenofovir → ฟื้นฟูจุลชีพในผู้ป่วยตับอักเสบ บี
opinavir และ ritonavir → เกิดการเปลี่ยนแปลงของแบคทีเรียในทางเดินอาหารในผู้ที่เป็น HIV
- ยาถ่ายพยาธิ → มีผลต่อสมดุลเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราในลำไส้
4. ผลกระทบระยะยาว
- ภูมิคุ้มกันต่ำลง → มีผลกระทบต่อจุลชีพที่ช่วยสร้างวิตามิน K และ B รวมถึงจุลชีพที่ควบคุมการอักเสบ
- เสี่ยงติดเชื้อง่ายขึ้น → การสูญเสียความหลากหลายของจุลชีพทำให้เกิดเชื้อโรคแทรกซ้อนได้ง่าย
5. แนวทางแก้ไขในอนาคต
- วิจัยตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ (biomarker) เพื่อตรวจหาความไม่สมดุลของจุลชีพจากยา
- พัฒนาโปรไบโอติกเฉพาะทาง เพื่อฟื้นฟูจุลชีพระหว่างการใช้ยา
คำแนะนำ
✅ ใช้ยาอย่างระมัดระวัง โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง (ผู้ป่วยเรื้อรัง, ผู้สูงอายุ)
✅ พิจารณาโปรไบโอติกหรือพรีไบโอติกในผู้ที่ต้องใช้ยานานๆ
✅ ติดตามอาการที่เกิดจากการเสียสมดุลของเชื้อจุลชีพในร่างกาย (dysbiosis) เช่น ท้องเสีย ท้องอืด ติดเชื้อง่าย
> “เรายังไม่มีแนวทางป้องกัน dysbiosis จากยาโดยเฉพาะ
การวิจัยในอนาคตต้องหาวิธีปกป้องจุลชีพขณะใช้ยา”
> — ดร. Maria Júlia Segantini มหาวิทยาลัยเซาเปาโล
💢Impact of commonly used drugs on the composition and metabolic function of the gut microbiota, January 2020
How Common Meds Secretly Wreck Your Patients’ Microbiome?, June 25, 2025
.
BETTERCM 2025.06.26
บทความอื่น
🛑กลไกของโพรไบโอติกส์ต่อต้านโรคท้องร่วง🛑
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
