อนิจจสัญญา
เห็นจิตเกิดดับ เป็นการรู้เท่าทันตามความเป็นจริงของจิตในแต่ละขณะ
การที่เรารู้เห็นว่า จิตหรือความรู้สึกนึกคิดต่างๆ ที่เกิดขึ้นในใจนั้น ไม่เที่ยง เกิดขึ้นแล้วก็ดับไป ไม่มีตัวตนถาวร และไม่ได้มีสิ่งใดควบคุมบังคับได้ จิตดวงหนึ่งเกิดขึ้น ดวงหนึ่งดับตลอดวันตลอดคืน
ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นและดับไปตลอดเวลา แม้ในเวลาที่เราคิดว่า "จิตของเรายังอยู่" แท้จริงแล้ว จิตเก่าได้ดับไปแล้ว และจิตใหม่ก็เกิดขึ้นแทนแล้วนับครั้งไม่ถ้วน
ในขณะที่จิตดวงเก่าดับ ดวงใหม่จะเกิดขึ้นพร้อมกันไม่มีขาดสาย นั่นจึงทำให้เรา ไม่รู้สึก เห็นว่า มีการเกิดดับเพราะมีการสืบเนื่องอยู่ตลอดเวลา จึงคงสภาพ สิ่งที่ดำรงอยู่นั้นไว้เราจึงไม่เห็นการดับ แต่มักเห็นสิ่งที่เกิด
เมื่อเราไม่เห็นการดับ เราจึงมั่นหมาย กายสังขาร จิตสังขาร ว่าเป็นตัวเรา เราเห็นแต่สิ่งที่ปรากฏอยู่ คือปัจจุบัน แต่ความจริง คือ ปัจจุบันเป็นสิ่งที่กำลังจะดับ ดังนั้น สิ่งที่กำลังตั้งอยู่คือสิ่งที่กำลังจะดับอยู่ตลอดเวลา
ซึ่งความเป็นจริง สิ่งที่กำลังตั้งอยู่คือสิ่งที่กำลังจะดับอยู่ตลอดเวลา ก็เกิดดับสืบเนื่องตลอดเวลา ( เปรียบเทียบประมาณ ใน 1 วินาที จิตเกิดดับมากกว่า 10 ล้านครั้ง )
เราจึงสำคัญมั่นหมาย ว่าเป็นตัวเรา ซึ่ง ความจริงแล้วตัวเราไม่มีอยู่จริง เป็นเพียงการสืบเนื่อง การเกิดดับอยู่ตลอดเวลา กระบวนการเหล่านี้ ต้องอาศัย การเจริญวิปัสสนา เพื่อเข้าไปเห็น ไม่สามารถอาศัยกระบวน การทางความคิดเข้าไปเห็นตามเป็นจริงได้
เมื่อเรามองไม่เห็นจิต การสืบเนื่องที่ปรากฏทดแทนกัน อย่างนี้ จนทำให้เราหลงเข้าใจว่า ตัวตนของเรามีอยู่จริง มิจฉาทิฏฐิ ก็เลยตั้งขึ้น
เมื่อมิจฉาทิฐตั้งขึ้น ความเห็นผิดก็ครอบงำ อวิชชาก็มีที่ตั้งบนความเห็นผิดนั้น คือไม่รู้ว่าคือสภาวะเสื่อมและสิ้น ก็หลงยึดถือว่าตัวตนยังคงอยู่
พระพุทธเจ้า ให้เรามีสติ เพื่อให้เราเห็นสิ่งที่เกิดและดับ เบื้องต้นก็คือสิ่งที่เกิดกับจิต อะไรที่เกิดกับจิตได้บ้าง เช่น กลุ่มอารมณ์ต่างๆ สุข ทุกข์ ดีใจ เสียใจ ฯลฯ เป็นต้น เชื่อว่าทุกคนเคยผ่านมีประสบการณ์มาแล้วทุกคน
เบื้องต้นเรามาฝึกให้มีสติ เพื่อให้เห็นสิ่งที่เกิดและดับ เมื่อเห็นอารมณ์ที่เกิดขึ้น คือ เราจะไม่เป็นสิ่งเดียวกับอารมณ์ เพราะไม่รับเอาอารมณ์นั้นมากลายเป็นสิ่งเดียวกับอารมณ์ ดังนั้น อารมณ์จะเป็นสิ่งที่ถูกเห็น
เพื่อถอดถอนความสำคัญมั่นหมายว่า "มีตัวตน" ว่าเป็นเรา เป็นของเรา ( อัสมิมานะ )
จะพบว่า เรามักเห็นอารมณ์ที่เกิดขึ้น แต่ไม่เห็นอารมณ์ที่ดับว่าเกิดขึ้นช่วงเวลาไหน เมื่อฝึกเจริญสติอยู่เป็นประจำ ช่วงว่างการเกิดและดับจะสั้นลงเรื่อยๆ จนถึงระดับหนึ่ง จะสามารถมองเห็นการเกิดดับได้
การตามรู้กระบวนการ เห็นอารมณ์เกิดขึ้นและดับ คือ การกำหนดรู้อาการของสิ่งต่าง ๆ ว่าไม่เที่ยง ไม่คงทน ไม่มีอะไรที่ตั้งมั่นอยู่ตลอดได้ ถือว่าบุคคลนั้นได้เจริญอนิจจสัญญา
*
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
