😨ชิคุนกุนยา : โรคจากยุงลายที่ระบาดในหน้าฝน
🔸โรคชิคุนกุนยาเกิดจาก ไวรัสชิคุนกุนยา (chikungunya virus - CHIKV) ที่มียุงลายเป็นพาหะนำโรค โดยมียุงลายบ้าน (Aedes aegypti) และยุงลายสวน (Aedes albopictus) เป็นตัวแพร่เชื้อหลัก
🇹🇿คำว่า 'ชิคุนกุนยา' มาจากภาษา Makonde ซึ่งเป็นภาษาท้องถิ่นของแทนซาเนีย หมายถึง "อาการตัวงอ" จากปวดข้อรุนแรง
🇹🇭ส่วนประเทศไทย รู้จักในคำว่า 'ไข้ปวดข้อยุงลาย' โดยพบผู้ป่วยประปรายได้ตลอดทั้งปี แต่จะพบมากในฤดูฝน และพบได้ในทุกกลุ่มอายุ
😰อาการสำคัญ
- ไข้สูงฉับพลัน (38-40°C)
- ปวดข้อรุนแรงจนเคลื่อนไหวลำบาก (อาจนานเป็นสัปดาห์ถึงปี)
- ข้อบวม แดง อักเสบ
- ปวดกล้ามเนื้อ
- ผื่นแดงตามตัว
- ตาแดง
❗ กลุ่มเสี่ยงอาการรุนแรง:
- ทารกแรกเกิด
- ผู้สูงอายุ (>65 ปี)
- ผู้มีโรคประจำตัว (เบาหวาน, ความดันสูง, โรคหัวใจ)
ข้อควรรู้เพิ่มเติม
- ผู้ติดเชื้อประมาณ 15-35% ไม่แสดงอาการ
- อัตราการเสียชีวิตต่ำ (<1%) แต่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิต
🦟การติดต่อ
- พาหะนำโรค: ยุงลายที่กัดช่วงกลางวัน
- แหล่งเพาะพันธุ์: น้ำขังในภาชนะต่างๆ
- ช่วงแพร่เชื้อ: ผู้ป่วยสามารถแพร่เชื้อให้ยุงได้ใน 2-3 วันแรกที่มีอาการ
🏥การวินิจฉัย
1. RT-PCR (reverse transcriptase–polymerase chain reaction): ตรวจพบเชื้อในเลือดช่วงสัปดาห์แรก
2. ตรวจแอนติบอดี: การเพาะเชื้อไวรัส หรือการเพิ่มปริมาณกรดนิวคลีอิกในซีรัมแอนติบอดี IgM ที่จำเพาะต่อไวรัส ซึ่งพัฒนาขึ้นในช่วงปลายสัปดาห์แรกของการเจ็บป่วย แต่สามารถตรวจพบได้เป็นเวลาหลายเดือนถึงหลายปีหลังจากการติดเชื้อ
❌โรคที่ต้องแยกแยะ:
- ไข้เลือดออก
- ไข้ซิกา
- ไข้หวัดใหญ่
- โรคติดเชื้ออื่นๆ
🩺การรักษา
- ไม่มียารักษาเฉพาะ → รักษาตามอาการ
- ยาลดไข้: พาราเซตามอล (ห้ามใช้แอสไพรินหรือ NSAIDs หากสงสัยไข้เลือดออก)
- การพักผ่อน และดื่มน้ำมากๆ
- กายภาพบำบัด สำหรับผู้ที่มีอาการปวดข้อเรื้อรัง
👩👩👧👦การป้องกัน
1. ป้องกันยุงกัด
- สวมเสื้อแขนยาว กางเกงขายาว สีอ่อน
- ใช้สารไล่ยุง (DEET, picaridin หรือ IR3535)
- ติดมุ้งลวดที่บ้าน
2. กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ยุง
- คว่ำภาชนะขังน้ำ
- เปลี่ยนน้ำในแจกันทุก 7 วัน
- ใส่ทรายอะเบทในภาชนะน้ำ
3. วัคซีน (ข้อมูล 2025 ยังไม่มึในประเทศไทย)
⭕วัคซีนเชื้อเป็นอ่อนฤทธิ์ IXCHIQ (Valneva)
ใช้ได้ในผู้ที่มีอายุ ≥18 ปี
ระวังในผู้สูงอายุ ≥60 ปี, หญิงมีครรภ์ และ หญิงให้นมบุตร
(มีรายงานเกี่ยวกับอาการไม่พึงประสงค์ร้ายแรงบางอย่างในผู้สูงอายุหลังการฉีดวัคซีน IXCHIQ เช่น หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือเยื่อหุ้มสมองอักเสบ ในเดือนพฤษภาคม 2025 CDC และ USFDA ได้แนะนำให้หยุดใช้ IXCHIQ ในผู้ที่มีอายุ ≥60 ปี เพื่อให้สามารถศึกษาหาสาเหตุที่แท้จริงของอาการได้)
⭕วัคซีนอนุภาคเลียนแบบไวรัส VIMKUNYA (Bavarian Nordic)
ใช้ได้ในผู้ที่มีอายุ ≥12 ปี
ปลอดภัยกว่าสำหรับผู้สูงอายุ
ระวังในหญิงมีครรภ์
✅ข้อแนะนำการฉีดวัคซีน:
- ผู้เดินทางไปพื้นที่ระบาด
- ผู้อยู่อาศัยในพื้นที่เสี่ยงนานกว่า 6 เดือน
- ควรปรึกษาแพทย์ก่อนฉีด
✅คำแนะนำสำคัญ:
- หากมีไข้สูงและปวดข้อหลังกลับจากพื้นที่เสี่ยง ควรรีบพบแพทย์
- แจ้งประวัติการเดินทางให้แพทย์ทราบ
- หลีกเลี่ยงถูกยุงกัดในช่วงป่วยเพื่อป้องกันการแพร่เชื้อ
- ป้องกันโอกาสที่จะเกิดโรค โดยกำจัดลูกนํ้ายุงลายทุก 7 วันและการป้องกันตนเองอย่าให้ยุงกัด
- ในครัวเรือนที่มีผูป่วยโรคชิคุนกุนยาในบ้าน ต้องให้ผู้ป่วยนอนในมุ้ง เพื่อป้องกันไม่ให้ยุงลายไปกัดและแพร่เชื้อได้ ซึ่งเชื้อโรคนี้จะแพร่ขณะที่มีไข้สูง (ในระยะ 2-3 วันหลังเริ่มป่วย)
.
💢
Chikungunya fact sheet, WHO, 14 April 2025
Chikungunya Yellow Book CDC, June 13, 2025
🔰อ่านเพิ่มเติม
โรคไข้ปวดข้อยุงลาย (CHIKUNGUNYA VIRUS DISEASE), สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย
ประเด็นปัญหาด้านข้อ กล้ามเนื้อและกระดูกในผู้ป่วยเด็กโรคไข้ปวดข้อ ยุงลาย, S Tangcheewinsirikul, 2021
.
BETTERCM 2025.08.04
ไข้ปวดข้อยุงลาย
ไข้เลือดออก VS ไข้ปวดข้อยุงลาย
ไวรัสซิกา ZIKA VIRUS
มาลาเรีย
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
