🌄 EP8 — เขื่อนภูมิพลที่ไม่เคยถูกวิจารณ์
หลังจากพ่อเล่าให้น้ำใจฟังว่า
อยุธยากลายเป็นต้นแบบ SDGs ให้โลกเรียนรู้
น้ำใจก็อดถามต่อไม่ได้ว่า
“แล้วมาถึงยุคใหม่ของไทย…
เรายังรักษาภูมิปัญญาน้ำนั้นไว้ได้ไหมคะพ่อ?”
พ่อยิ้มบาง ๆ แล้วพยักหน้า
“ได้สิลูก…
แถมเราสร้างสิ่งที่โลกตกตะลึงด้วยนะ
นั่นคือ เขื่อนภูมิพล—
ในโลกที่ภูมิปัญญาน้ำไม่เคยถูกตัดตอน”
น้ำใจเบิกตากว้าง
เพราะในโลกจริง
เขื่อนภูมิพลมักถูกตั้งคำถามเรื่องนิเวศ–ปลา–ป่าเหนือ
แต่ในโลกฝันของพ่อ…
ทุกอย่างกลับเป็นอีกแบบ
🌳 เขื่อนที่สร้างด้วยความเข้าใจป่า ไม่ใช่ความท้าทายป่า
พ่อเล่าให้ฟังว่า
เพราะสังคมไทยในโลกนั้น
รักษารากภูมิปัญญาน้ำมาตั้งแต่ยุคอยุธยา
กว่าพันปีของการจัดการน้ำแบบ “คน–น้ำ–ป่า”
ทำให้เมื่อถึงยุคที่เราต้องสร้างเขื่อน
วิศวกรไทยจึงมี “กรอบคิดคนละชุด” กับโลกตะวันตก
พ่อบอกว่า ในฝันเขื่อนภูมิพลมีเอกลักษณ์ 3 อย่าง:
① เขื่อนถูกออกแบบคู่กับระบบป่าเหนือเขื่อน
ไม่ใช่เขื่อนโดดเดี่ยว
แต่เป็น “แพ็คคู่” ระหว่างโครงสร้างแข็งกับโครงสร้างนิเวศ
ป่าเบญจพรรณถูกฟื้นฟู
พื้นที่ชุ่มน้ำบนสันเขาได้รับการฟื้นสภาพ
เส้นทางน้ำเล็ก ๆ ไม่เคยถูกปิด
② เขื่อนเปิด–ปิดโดยยึดระบบนิเวศเป็นตัวตั้ง
ไม่ใช่เพื่อไฟฟ้าอย่างเดียว
แต่เพื่อคงจังหวะน้ำธรรมชาติของลุ่มน้ำปิง–เจ้าพระยา
ปลาอพยพได้
ตะกอนยังลงทุ่ง
ชุมชนริมสันเขื่อนไม่เคยถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
③ คนทำงานน้ำ = นักอนุรักษ์ในเครื่องแบบวิศวกร
นี่คือหัวใจที่พ่อเห็นในฝันเลยค่ะ
คือความกลมกลืนของ “นักรบของน้ำ” กับ “นักรบของป่า”
🐟 เพราะเขื่อนนี้ไม่ขวางปลา แต่ช่วยปลา
น้ำใจฟังแล้วทำหน้าตาประหลาด
เพราะในโลกจริง
เขื่อนมักคือสิ่งที่ขวางการเดินทางของปลา
แต่พ่อเล่าว่า
ในฝันนั้น “เขื่อนภูมิพล”
มีช่องทางปลาแบบไทยแท้
ไม่ใช่หอคอยคอนกรีตแบบฝรั่ง
มันคือเส้นทางน้ำโค้งตามภูเขา—
กว้างบ้าง แคบบ้าง
มีแก่งน้ำเล็ก ๆ ให้ปลาพัก
พ่ออธิบายว่า
“เพราะช่างไทยรู้ว่า ปลาน้ำจืดบ้านเราชอบกระแสน้ำแบบไหน
ไม่ได้ว่ายเป็นเส้นตรงแบบที่ตำราเมืองนอกสอนเรา”
น้ำใจยิ้ม
เพราะพอนึกออกว่า
ภูมิประเทศไทยสอนเรามาตลอดว่า
ความโค้งคือธรรมชาติของน้ำและชีวิต
💡 ระบบไฟฟ้าพลังน้ำ = “พลังสีเขียว” มาตั้งแต่ต้น
เพราะเขื่อนในฝัน
ไม่เคยสร้างจากแนวคิด “พิชิตธรรมชาติ”
แต่สร้างจากแนวคิด “ประสานธรรมชาติ”
จึงไม่มีความขัดแย้งใหญ่เหมือนโลกจริง
พ่อพูดช้า ๆ ว่า
“น้ำใจรู้ไหม…
ในฝันนั้น ชาวบ้านรักเขื่อนภูมิพล
เพราะเขื่อนช่วยฟื้นป่า
ไม่ใช่ทำลายป่าเหมือนในบางพื้นที่ของโลกจริง”
ฟังแล้วเหมือนนิทาน
แต่ก็เป็นนิทานที่อบอุ่นจนทำให้น้ำใจเชื่อว่า
มนุษย์กับน้ำ
อยู่ด้วยกันได้อย่างงดงามถ้าฟังธรรมชาติให้มากพอ
🌙 ท้าย EP8
น้ำใจนิ่งไปนาน
แล้วพูดเบา ๆ ว่า
“พ่อคะ…
แบบนี้ในฝัน
ประเทศไทยไม่เคยมีคำว่า ‘ขัดแย้งเรื่องเขื่อน’ เลยใช่ไหมคะ?”
พ่อยิ้ม
ไม่ใช่ยิ้มแบบฝันหวาน
แต่เป็นยิ้มแบบคนที่เห็นโอกาสในยุคปัจจุบันด้วย
“ใช่ลูก…
เพราะในฝัน ไม่มีใครมองน้ำเป็นคู่ต่อสู้
ทุกคนมองน้ำเป็นเพื่อนร่วมบ้าน
และเขื่อนเป็นหนึ่งในสมาชิกของระบบนิเวศ
ไม่ใช่สิ่งที่ถูกตั้งมาฝืนธรรมชาติ”
น้ำใจพยักหน้า
แล้วบอกพ่อว่า
“งั้นบางที…
ฝันของพ่ออาจเป็นเข็มทิศให้ยุคเราได้นะคะ
ให้เรารู้ว่าการสร้างโครงสร้างน้ำ
ต้องเริ่มจากหัวใจที่รักน้ำก่อน”
และพ่อยิ้ม…
อย่างคนที่ได้ยินคำตอบที่อยากได้ยินที่สุด
— EP8 จบ —
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
