[Change. Grow.] 🌧️ สถานการณ์น้ำลุ่มน้ำเจ้าพระยา (21 พฤศจิกายน 2568) วิเคราะห์เชิง “Structure–Function

สำรวจ
ลงทุน
คำถาม

มีบัญชีอยู่แล้ว?หรือ

Change. Grow.

•

21 พ.ย. 2025 เวลา 03:10 • สิ่งแวดล้อม

สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ

🌧️ สถานการณ์น้ำลุ่มน้ำเจ้าพระยา (21 พฤศจิกายน 2568)

วิเคราะห์เชิง “Structure–Function–Risk” สำหรับประชาชนและผู้กำหนดนโยบาย

อ้างอิง: รองเลขาธิการ สทนช. / กรมชลประทาน / กรมอุตุนิยมวิทยา / ศูนย์ป้องกันน้ำท่วม

วันนี้ ผมสรุปภาพรวมระบบน้ำเจ้าพระยาแบบมองครั้งเดียวเข้าใจได้ โดยเชื่อมโยงข้อมูลล่าสุดทั้งด้านโครงสร้างน้ำ การไหลจริงในแม่น้ำ และความเสี่ยงจากฝนล่วงหน้าที่กำลังจะเข้ามา

1) Structure — โครงสร้างหลักที่กำลังรับภาระน้ำ

1.1 อ่างเก็บน้ำตอนบน

เขื่อนภูมิพล

ปริมาณน้ำ 13,402.88 ล้าน ลบ.ม. (99.56%)

ระบายน้ำ 48.39 ล้าน ลบ.ม. (สะสม)

เหลือพื้นที่รับน้ำเพียง 71.55 ล้าน ลบ.ม. → “Full Capacity Risk”

เขื่อนสิริกิติ์

อยู่ในระดับใช้งานปกติ แต่รับน้ำใหม่ช้าลง

ทำหน้าที่ชะลอการเร่งตัวของน้ำน่านได้ดี

1.2 จุดประสานน้ำสำคัญ

P.17 (ปิง): 575 ลบ.ม./วินาที (ลดจากวานนี้ 708)

N.67 (น่าน): 1,173 ลบ.ม./วินาที (ลดจาก 1,197)

C.2 (เจ้าพระยา) — 2,622 ลบ.ม./วินาที

เริ่ม “ทรงตัว” แต่ยังสูงอยู่มากเมื่อเทียบค่าเฉลี่ยระยะยาว

1.3 ลำรางตะวันตก–ตะวันออก

ฝั่งตะวันตก: 327 ลบ.ม./วินาที

ฝั่งตะวันออก: 294 ลบ.ม./วินาที

ทั้งสองฝั่งทำงานใกล้ระดับลิมิตของโครงสร้าง

2) Function — หน้าที่ของแต่ละโซนกำลังทำงานเต็มกำลัง

2.1 การระบายพื้นที่ริมน้ำหลัก

• เขื่อนเจ้าพระยา (C.13) – 2,637 ลบ.ม./วินาที

• ส่งผลให้สิงห์บุรี–อ่างทอง–ปทุมธานี ยังอยู่ใต้แรงดันน้ำสูง

• แม้ระดับ +17.26 → +17.20 ม.รทก. เริ่มลด แต่ยังต้องเฝ้าระวัง

2.2 ระบบบ่ายน้ำออกทุ่ง

• ทุ่งนครสวรรค์–ทุ่งบางปลากด–ทุ่งผักไห่ กำลังรับน้ำช่วยลดคิวที่ C.2

• การเปิดประตูน้ำแต่ละอันมีผลต่อพื้นที่อาศัยของประชาชนโดยตรง

→ ต้องสื่อสารและชี้แจงเป็นรายวัน

2.3 ระบบระบายสาขาย่อย

คลองมหาสวัสดิ์, คลองรังสิตประยูรศักดิ์, คลองบางประแก้ว

→ ทำงานเพื่อพยุงท้ายเขื่อนเจ้าพระยาให้ไม่อั้นท่อน้ำหลัก

3) Risk — ความเสี่ยง 3 วันข้างหน้า (21–23 พ.ย.)

3.1 ฝนหนักภาคใต้

พื้นที่เสี่ยงสะสม >200 มม. ได้แก่ สงขลา ปัตตานี นราธิวาส ฯลฯ

แต่ความเสี่ยงต่อลุ่มเจ้าพระยา “ต่ำมาก” ในระยะสั้น

3.2 ลุ่มเจ้าพระยายังต้องเฝ้าระวัง

แม้ฝนลดลง แต่

ระบบน้ำยังมีแรงดันสูง

พื้นที่ปลายน้ำยังรับภาระหนัก

สภาพพื้นที่อิ่มน้ำ (soil saturation) สูงมากในลุ่มกลาง–ลุ่มล่าง

→ น้ำท่วมขังหลายพื้นที่ยังต้องการเวลาในการระบาย

🔍 สรุปภาพรวม “เจ้าพระยาวันนี้” : บริหารวันต่อวัน โดยใช้ข้อมูลจริงเป็นตัวนำ

✔ เขื่อนภูมิพล “เต็มเกือบ 100%”

→ รับน้ำใหม่ได้น้อย ต้องระบายเชิงรุกอย่างระมัดระวัง

✔ จุดประสานน้ำ C.2 เริ่มทรงตัว

→ สัญญาณดี แต่ยังสูงกว่าระดับปลอดภัยในหลายช่วงน้ำ

✔ ท้ายเขื่อนเจ้าพระยา–สิงห์บุรี–อ่างทอง ยังวิกฤต

→ ต้องใช้ระบบระบายข้าง–ทุ่งรับน้ำช่วยต่อเนื่อง

✔ ฝน 3 วันข้างหน้าไม่กระทบลุ่มเจ้าพระยามาก

→ เปิดโอกาสให้เร่งระบายน้ำช่วยชาวบ้านได้เร็วขึ้น

📌 บทเรียนจากข้อมูลวันนี้ (สำหรับผู้กำหนดนโยบาย)

ข้อมูลรายวันจำเป็นต่อการปรับยุทธศาสตร์ระบาย

ลุ่มกลาง–ลุ่มล่างมีบทบาทสำคัญมากในปี 2568

โครงสร้างระบายฝั่งตะวันตก–ตะวันออกคือ “คอขวดเชิงระบบ” ที่ต้องพัฒนา

ปัญหาน้ำท่วมปีนี้เกิดจากลุ่มกลาง–ลุ่มล่างมากกว่าต้นน้ำ

→ ข้อเสนอเพิ่มอ่างต้นน้ำ “ช่วยได้ในบางปี แต่ไม่ใช่คำตอบหลักของปีนี้”

🌧️ สถานการณ์ฝนหนักภาคใต้ 21–23 พฤศจิกายน 2568

(อ้างอิงข้อมูลจาก กรมอุตุนิยมวิทยา และ สทนช.)

จากภาพคาดการณ์ฝน 3 วันข้างหน้า พื้นที่ภาคใต้ตอนล่างจะได้รับผลกระทบจาก ฝนตกหนักถึงหนักมาก ต่อเนื่อง โดยเฉพาะแนว ฝั่งอ่าวไทยตอนล่าง ซึ่งเป็นแนวที่มักเกิด Waterlogging และน้ำท่วมฉับพลันง่าย ในช่วงพายุลมตะวันออกเฉียงเหนือ

🔴 จังหวัดที่เสี่ยงฝนสะสมมากกว่า 200 มม. (สีแดง)

นราธิวาส — สุไหงโก-ลก, สุไหงปาดี, ระแงะ

ยะลา — รามัน, กาบัง

ปัตตานี — ปะนาเระ, ไม้แก่น

สงขลา — จะนะ, เทพา

🟡 จังหวัดที่เสี่ยงฝน 150–200 มม. (สีเหลือง)

พัทลุง

นครศรีธรรมราช (บางพื้นที่)

⚠️ ความเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ

1) น้ำหลาก–น้ำป่าไหลหลากจากเทือกเขาสันกาลาคีรีและบูโด–สุไหงปาดี

พื้นที่ชายแดนมักมีลักษณะร่องน้ำสั้น–ชัน ทำให้

น้ำขึ้นเร็ว

เตือนภัยล่วงหน้าได้น้อย

ต้องติดตามประกาศของ ปภ.–อุตุฯ แบบรายชั่วโมง

2) น้ำท่วมขังในเขตเมืองและชุมชนลุ่มต่ำ

เช่น

หาดใหญ่

ยะลาเมือง

ปัตตานีเมือง

นราธิวาสตัวเมือง

พื้นที่เหล่านี้มี ข้อจำกัดด้านการระบายน้ำ อยู่แล้ว หากฝนตกมากกว่า 100 มม./24 ชม. จะเกิดน้ำรอการระบายได้ทันที

3) คลื่นลมแรงฝั่งอ่าวไทยตอนล่าง

ลมตะวันออกเฉียงเหนือทำให้คลื่นสูง 2–3 เมตร

เรือเล็กควรงดออกจากฝั่ง

ระวังการกัดเซาะชายฝั่งและน้ำทะเลดันเข้าปากคลอง

4) พื้นที่การเกษตรราบลุ่มริมแม่น้ำสายหลัก

เช่น ธารโต–ยะหา, ปัตตานีตอนกลาง, พรุทับช้าง

อาจได้รับผลกระทบจากฝนซ้ำซ้อนสะสมหลายวัน

💡 คำแนะนำเชิงระบบ (เชื่อมโยงกับบทความ SFR)

ระบบภาคใต้เป็น “พื้นที่รับน้ำฝนโดยตรง” ต่างจากเจ้าพระยาที่เป็น “ระบบรวมมวลน้ำหลายลุ่ม”

ดังนั้น “ความเสี่ยง” ขึ้นอยู่กับ ฝนอีเวนต์เดียว (event-based risk) มากกว่าการไหลทับซ้อนจากหลายลุ่มน้ำ

การแจ้งเตือนจึงควรใช้ ข้อมูล Nowcast (1–3 ชม.) และ Radar เป็นหลัก

ควรเชื่อมการทำงานระหว่าง อุตุฯ – สสนก – ปภ – อปท. เพื่อปรับแผนเฝ้าระวังรายพื้นที่แบบ realtime

📝 แหล่งข้อมูล (อ้างอิง)

รองเลขาธิการ สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) รายงานสถานการณ์น้ำลุ่มน้ำเจ้าพระยา 21 พ.ย. 68 เวลา 06.00 น.

กรมชลประทาน: แผนภาพสถานการณ์น้ำลุ่มเจ้าพระยา

กรมอุตุนิยมวิทยา: คาดการณ์ฝน 3 วันล่วงหน้า

เอกสาร “21-11-2568.pdf” ที่ผู้เขียนได้รับมาเป็น excel file

โฆษณา

ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน

🌧️ สถานการณ์น้ำลุ่มน้ำเจ้าพระยา (21 พฤศจิกายน 2568)

ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน