“พระยม” ไอดอลแบดบอยรุ่นบุกเบิกเมื่อพันปีที่แล้ว
พระยม หรือที่คนไทยมักจะเรียกว่า “พญายม” ในศาสนาฮินดูและเชนนับถือเป็นเทพเจ้า ซึ่งต่อมาศาสนาพุทธก็รับอิทธิพลความเชื่อนี้โดยประยุกต์ให้พระยมเป็นผู้มีอำนาจเบ็ดเสร็จเด็ดขาดในการตัดสินว่าดวงวิญญาณจะขึ้นสวรรค์หรือลงนรกภูมิ
นอกจากคำว่าพญายมแล้ว พระยมยังมีนามอย่างเป็นทางการว่า “มัจจุราช” แปลว่าเจ้าแห่งความตาย คนเขียนตำนานจินตนาการให้ท่านเป็นโอรสของพระอาทิตย์กับพระนางศรัณยา เป็นเทพเจ้าที่หนักไปทางฉุนเฉียวดุร้าย นัยน์ตาสีแดงก่ำ พกอาวุธประจำกาย 2 อย่าง ได้แก่บ่วงยมบาศ กับกระบองยมทัณฑ์ โดยมีบรรดาลูกสมุนกีกี้ที่ชื่อ “ยมทูต” เป็นบริวาร
ลุคแบดๆ ของพระยมที่ศาสนาฮินดูและเชนที่ส่งอิทธิพลต่อความเชื่อในศาสนาพุทธอีกประการคือ ท่านมีพาหนะเป็น “กระบือ”
ถามว่าความเชื่อเรื่อง “พระยม” หรือการดีไซน์บุคลิกให้พญายมเป็นไอดอลความแบดบอยถูกเผยแพร่อย่างแพร่หลายมาตั้งแต่เมื่อไหร่ ถ้ามองไปที่วัตถุโบราณ #กลีบขนุนรูปพระยมทรงกระบือ ซึ่งเป็นศิลปะเขมรแบบบาปวน พุทธศตวรรษที่ 16 น่าจะเป็นช่วงเฟื่องฟูสุดๆ
แล้วพุทธศตวรรษที่ 16 นี่มันอยู่ตรงไหนในประวัติศาสตร์ ?
ช่วงนี้เป็นยุคปลายของศิลปะขอมแบบคลัง-บาปวนกำลังเสื่อมความนิยม โดยรูปแบบศิลปะที่ค่อยๆเข้ามามีอิทธิพลต่อความเชื่อของคนสมัยนั้นและจะกลายเป็นศิลปะโบราณที่รุ่งเรืองมากที่สุดอีกแขนงคือ “ศิลปะแบบนครวัด”
ลักษณะเด่นที่นักโบราณคดีแบ่งศิลปะเขมรแบบโบราณ กับศิลปะแบบนครวัด ออกจากกันชัดเจนคือ ประติมากรรมศิลปะแบบนครวัดจะมีความสมบูรณ์ในลวดลายและรายละเอียดมากกว่า ซึ่งความสำคัญของ “ความสมบูรณ์” ตรงนี้คือพัฒนาการทางศิลปะที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น
เมื่อความละเอียดในองค์ประกอบประติมากรรมมีความประณีตมากขึ้น ตัวองค์มีความอ่อนช้อยงดงามมากขึ้น ความนิยมในศิลปะขอมแบบคลัง-บาปวน ที่เคยรุ่งเรืองก็ถึงกาลล่มสลาย
เมื่อตอนที่ขุดค้นพบ #กลีบขนุนรูปพระยมทรงกระบือ ชิ้นนี้ นักโบราณคดีเอาลักษณะทางศิลปะในยุคต่างๆ มาเทียบเคียงพัฒนาการตามที่เล่ามา ก็จึงสามารถระบุได้ว่าวัตถุโบราณนี้สร้างขึ้นช่วงยุคปลายของศิลปะขอมแบบคลัง-บาปวน
ถามว่าแล้วศิลปะขอมแบบคลัง-บาปวน ช่วงพีคๆนั้น ได้รับความนิยมจากใคร ?
ก็ต้องตอบว่าได้รับความนิยมจากพวกเราเองครับ เผ่าพันธุ์บรรพบุรุษของพวกเราที่อาศัยอยู่ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เคยหลงใหลคลั่งไคล้ศิลปะเขมรแบบบาปวน ก่อนที่ช่างปั้นจะพัฒนาฝีมือขึ้นเรื่อยๆ ประกอบกับที่ช่วงนั้น “นครวัด” กำลังดังเป็นกระแสไวรัลอย่างมากว่าเป็นพุทธสถานที่จะยิ่งใหญ่ที่สุดที่มนุษย์จะสร้างได้
ผู้ที่สั่งระดมช่างฝีมือจากทั่วอาณาจักรให้มาสร้างนครวัดเมื่อ 900 กว่าปีที่แล้วก็คือ “พระเจ้าสูรยวรมันที่ 2”
ดังนั้น กลีบขนุนรูปพระยมทรงกระบือ ชิ้นนึ้กำลังบอกอะไรกับเรา ?
อย่างแรกเลยคือ ลวดลายองค์เขาระบุว่าถูกสร้างขึ้นมาก่อนจะมีนครวัด เขาจึงมีอายุมาแล้วประมาณ 1,000 ปี
แต่ที่สำคัญที่สุด และสำคัญมากกว่าการมีอายุนับพันปีคือ #กลีบขนุนรูปพระยมทรงกระบือ ถูกขุดพบเป็นจำนวนมากในพื้นที่ภาคอีสานของไทยและประเทศกัมพูชา
1 ใน วัตถุโบราณ 20 รายการที่ไทยจะต้องส่งคืนให้กัมพูชาก็มี #กลีบขนุนรูปพระยมทรงกระบืออยู่ในนั้นด้วย
วัตถุโบราณสะท้อนยุคสมัยของศิลปะ ประวัติศาสตร์สะท้อนรากเหง้าความเชื่อ ความศรัทธา ศิลปวัฒนธรรม และพื้นที่อาศัยทำมาหากินในอดีตของเราก่อนจะมีการขีดเส้นแบ่งพรมแดนเป็นประเทศต่าง
#บทสรุปพระยม อาจจะขัดใจผู้คลั่งชาตินิยมแต่เมื่อยกแผ่นดินไทยแยกชายแดนออกจากกัมพูชาไม่ได้ และประวัติศาสตร์ก็ถูกบันทึกไว้ชัดเจน
เรากับเขมรเป็นพวกเดียวกันครับ
#พระยม
#พญายม #มัจจุราช
#ยุคบาปวน #วัตถุโบราณ
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
