EP1/9 — ลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภา: โครงสร้างของสายน้ำที่กำหนดชะตาเมืองหาดใหญ่
(Hat Yai Flood Forensics, EP1)
ลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภาไม่ใช่เพียงคลองสาขาที่ไหลผ่านเมืองหาดใหญ่ แต่คือ “ระบบส่งผ่านน้ำทั้งลุ่มน้ำ” ที่ทำให้เมืองนี้เปราะบางอย่างยิ่งต่อฝนสุดขั้ว (Extreme Rainfall) เหตุการณ์ปี 2568 ทำให้เห็นภาพชัดว่า ถ้าลุ่มน้ำต้น–กลาง–ปลายน้ำเข้าสู่ภาวะล้นตลิ่งพร้อมกัน เมืองหลีกเลี่ยงน้ำท่วมไม่ได้เลย 100%
EP1 จะพาไปรู้จักโครงสร้างทางอุทกวิทยาของลุ่มน้ำ เพื่อให้เข้าใจว่าทำไมน้ำถึง “มาถึงเมืองเร็วและแรงกว่าที่ชาวหาดใหญ่เคยเจอ”
🔶 1) ลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภา: โครงสร้างพื้นฐานที่ต้องรู้
ลุ่มน้ำแห่งนี้ประกอบด้วย 3 ส่วนสำคัญ:
(1) ต้นน้ำ – สะเดา–รัตภูมิ–เขาคอหงส์
เป็นต้นกำเนิดของน้ำปริมาณมาก มีความลาดชันสูง ทำให้เกิด “น้ำหลากเร็ว” เมื่อฝนตกหนักต่อเนื่อง
สถานีหลักที่ใช้ติดตามต้นน้ำ คือ X.173A บ้านม่วงก็อง
ระดับตลิ่ง: 16.13 ม.รทก.
จุดล้นตลิ่งในเหตุการณ์ปี 2568: เริ่ม 22 พ.ย. 16:00 น.
ระดับสูงสุด: 18.00 ม.รทก. (25 พ.ย. 02:00 น.)
สูงกว่าตลิ่ง: +1.86 ม.
ปริมาณน้ำสูงสุดประมาณ: 850 ลบ.ม./วินาที
ค่าชุดนี้บอกชัดว่า “น้ำเหนือมาเต็มระบบ” ตั้งแต่วันที่ 22–23 พ.ย.
(2) กลางน้ำ – คลองหอยโข่ง (จุดเร่ง–คอขวด)
จุดสำคัญที่สุดของลุ่มน้ำตอนกลางคือ สถานี X.90 บ้านบางศาลา ซึ่งทำหน้าที่คล้าย “ประตูเร่งน้ำ” เพราะเป็นทางน้ำที่รับแรงไหลจากทั้งสะเดาและควนหรัง ก่อนพุ่งเข้าตัวเมืองหาดใหญ่
ข้อมูลปี 2568 ชี้ว่า:
ระดับตลิ่ง: 9.34 ม.รทก.
จุดเริ่มล้นตลิ่ง: 22 พ.ย. 08:00 น.
ระดับสูงสุด: 12.14 ม.รทก. (24 พ.ย. 21:00 น.)
สูงกว่าตลิ่ง: +2.80 ม.
ปริมาณน้ำช่วงพีก: 2,654–2,700 ลบ.ม./วินาที
ระยะเวลาล้นตลิ่ง: เกือบ 6 วัน
นี่คือสัญญาณระดับลุ่มน้ำว่า “น้ำจะต้องเข้าหาดใหญ่แน่นอน” ไม่ว่าฝนในเมืองจะตกหรือไม่ก็ตาม
(3) ท้ายน้ำ–ในเมือง – บ้านหวังใน / เขตเมืองหาดใหญ่
เมื่อรวมต้นน้ำ + กลางน้ำแล้ว น้ำจะทยอยเข้าสู่สถานี X.44 บ้านหวังใน ซึ่งเป็นตัวแทนระดับน้ำ “นอกเมือง–ในเมืองหาดใหญ่”
มี 2 เส้นตลิ่งสำคัญ:
ประเภทตลิ่ง ระดับ (ม.รทก.) ความหมาย
ตลิ่งนอกเมือง 7.40 ม. เริ่มท่วมนอกเมือง–พื้นที่ต่ำรอบชานเมือง
ตลิ่งในเมือง 8.30 ม. เริ่มท่วมตัวเมืองหาดใหญ่
ข้อมูลเหตุการณ์จริง:
ล้นตลิ่งนอกเมือง: 23 พ.ย. 23:00 น.
ล้นตลิ่งในเมือง: ตั้งแต่ เช้า 24 พ.ย.
ระดับสูงสุด: 9.97 ม.รทก. (25 พ.ย. 10:00 น.)
สูงกว่าตลิ่งในเมือง: +1.67 ม.
ระยะเวลาท่วมในเมือง: 3 วัน 10 ชั่วโมง
นี่คือตัวเลขที่อธิบายว่า เหตุใดน้ำจึงท่วมลึกและอยู่นานในหาดใหญ่ปีนี้
🔶 2) ความสัมพันธ์เชิงโครงสร้าง: ทำไมน้ำถึงเข้าหาดใหญ่เร็วมาก?
เหตุการณ์ปีนี้ชี้ชัดว่า:
เมื่อ X.173A (ต้นน้ำ) และ X.90 (กลางน้ำ) เกินตลิ่งพร้อมกัน และยังเพิ่มต่อเนื่อง
ในขณะที่ ฝนสะสมลุ่มน้ำ > 650–700 มม. และยังไม่หยุดตก
ระดับน้ำ X.44 จะขึ้นอย่างรวดเร็วใน 6–12 ชั่วโมงถัดมา
สิ่งนี้คือ “ลักษณะเฉพาะของลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภา”
และเป็นรากฐานของการออกแบบ Trigger Point สำหรับอพยพล่วงหน้า
🔶 3) บทสรุปสำคัญของ EP1
ลุ่มน้ำคลองอู่ตะเภามีโครงสร้างที่ “ส่งแรงน้ำโดยตรง” เข้าสู่เมืองหาดใหญ่
สามสถานีหลัก (X.173A, X.90, X.44) เป็นตัวกำหนดว่าเมืองจะท่วมหรือไม่
เหตุการณ์ 2568 ทำให้เห็นค่า Threshold ที่ชัด
ฝนสะสม ≈ 700 มม.
X.173A > 16.13 ม.
X.90 > 9.34 ม.
X.44 > 8.30 ม. (เข้าสู่เมือง)
เมื่อค่าทั้งหมดเกิดขึ้นพร้อมกัน เมืองหาดใหญ่หลีกเลี่ยงน้ำท่วมไม่ได้
EP ถัดไปจะเข้าสู่ “ฝนหมื่นปีเหนือหาดใหญ่” และการแปลงข้อมูลฝนสู่สายน้ำ
- 1
ดูเพิ่มเติมในซีรีส์
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
