พยานตาขาว The Bystander Effect
วันอาทิตย์ บนชายหาด Bondi เป็นบรรยากาศของการพักผ่อน ของชาวออสเตรเลียในนครซิดนีย์ ในช่วงหน้าร้อน ที่ประเทศออสเตรเลียมี Summer Christmas ที่ไม่เหมือนหลายประเทศในโลก
คนออสเตรเลียจะชอบ outdoor activity คือ ชอบเล่นกีฬา ดูกีฬา จนมีแคมเปญหน้าร้อน ‘Slip Slop Slap’ - slip on sun protection clothes ใส่เสื้อผ้ากันแดด หลวม ๆ สบาย รองเท้าแตะ, slop on SPF sunscreen เพราะออสเตรเลียมีแดดแรง และมีความเสี่ยงในการเป็นมะเร็งผิวหนังสูง จนมีคนบอกว่าขับรถในหน้าร้อน หน้าอาจดำข้างเดียว และก็ให้ทาครีมกันแดด slap on broad brimmed hat ในหมวกปีกกว้างให้กัน คอ หู และหน้าไปเลย
และแล้วก็มีเหตุกราดยิงที่หาดบอนได (Bondi Beach) ซึ่งผู้ยิงสาดกระสุนไปยังเป้าหมาย กลุ่มคนที่มารวมตัว เพื่อฉลองเทศกาล Hanukkah ของชาวยิว
เชื่อหรือไม่ว่ามีชาวยิวอาศัยอยู่ในซิดนีย์จำนวนมากถึง 120,000 กว่าคน และเป็น Hub ใหญ่ของชาวยิวในออสเตรเลีย (CNN)
Bystander Hero
เหตุการณ์จะยิ่งเลวร้ายมากกว่านี้ ถ้าไม่มีชายอายุ 43 ชื่อ Ahmed al Ahmed ชาวซีเรีย คนขายผลไม้ที่เห็นเหตุการณ์ หรือ bystander เข้าเสี่ยงชีวิตอย่างกล้าหาญ ตะครุบมือปืนหนึ่งในสองคน จนได้รับบาดเจ็บ และสามารถช่วยทำให้ตำรวจเข้ารวบตัวมือปืนได้
และที่สำคัญคือ 1) คนออสเตรเลียพร้อมใจกันบริจาคเงินช่วยเขาถึงกว่า $218,000
2) คนออสเตรเลียเข้าแถวรอบริจาคเลือดให้ผู้บาดเจ็บ
3) รัฐบาล response อย่างรวดเร็ว ทั้งการช่วยเหลือคุ้มครองประชาชน และให้ข้อมูลอย่างชัดเจน
เดี๋ยวนี้ต่างชาติไม่ใช่ต่างคนต่างอยู่แล้ว เขาช่วยกันมากกว่าที่เราคิด ในทางกลับกันสังคมไทยกลับหาน้ำใจ ยากขึ้นทุกวัน
Bystander Effect
Bystander Effect มักจะเป็นปรากฎการณ์ที่เพิกเฉยต่อสิ่งที่เห็น ไม่เข้าช่วยเหลือ เพราะคิดว่า “ธุระไม่ใช่” “เดี๋ยวก็มีคนช่วย” “ฉันกำลังรีบ” หรือเหตุผลใด ๆ ก็ตาม เหมือนคนที่เห็นปัญหาในองค์กร แต่ไม่พูด ไม่รายงาน จนปัญหานั้นใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ
ดังนั้นทางด้านจิตวิทยา ก็พยายามมีการฝึกให้มี Bystander Intervention (Process/ Tips/ Training) หรือ Safe Intervention หรือสร้างการตระหนักรู้ ด้วยหลัก 5Ds – Direct, Distract, Delegate, Document, และ Delay
Direct คือ เข้าช่วยเหลือโดยตรง ทันที หากคิดว่าปลอดภัย หรือบอกคนที่สามารถช่วยได้
Distract คือ เบี่ยงเบนสถานการณ์ ต่อผู้ลงมือกระทำ เช่น ประมาณว่ารู้จักคนลงมือดี
Delegate คือ ติดต่อหน่วยงานที่มีความสามารถช่วยเหลือได้
Document คือ ช่วยเก็บข้อมูล อัดคลิป หรือภาพถ่ายเป็นหลักฐาน
Delay คือ ช่วยเหลือผู้ถูกกระทำ
เปลี่ยน Bystander เป็น Upstander ได้หรือไม่
เมื่อก่อนไทยไม่มี caution tape เมื่อเกิดเหตุการณ์ บางทีต้องกันไทยมุง (ที่ไม่ช่วย) ออกไปจากจุดเกิดเหตุ และจะเห็นว่าใน social media ลงข่าวที่ต้องการเรียกคนดูให้เข้าไปกดลิงค์ แล้วก็ไม่มีข้อมูลใดๆ
ที่สำคัญมักเก่งในการวิจารณ์ คิดว่าอย่างไรก็พูด ๆ ไป โดยไม่มีข้อเสนอที่เป็นประโยชน์ในการแก้ไข
ทำอย่างไรเราจึงสามารถกระตุ้นสำนึกของการ support หรือ สร้างความเห็นอกเห็นใจ Empathy บนพื้นฐานของการได้รับข้อมูลอย่างถูกต้อง ทั่วถึง เช่น พบเห็นสิ่งไม่ดี สามารถแจ้งหน่วยงานได้ ไม่เพิกเฉย เพราะกลัวเดือดร้อน หรือทนไปเรื่อย ๆ เดี๋ยวบาปกรรมตามสนองเอง ???? และหน่วยงานรัฐต้อง response ต่อเหตุการณ์และให้ข้อมูลแบบทางการทันที ไม่ใช่มัวแต่หาว่าใครทำ ใครผิด
ไทย คือ safe heaven อย่าลืมว่า เหตุการณ์แบบนี้เคยเกิดแล้ว และสามารถเกิดขึ้นได้อีก ถ้าเราไม่ช่วยกันป้องกัน หรือช่วย support สังคมให้ดีขึ้น บางสิ่งที่เกิดในโลกใบนี้ก็เป็นบทเรียนได้ ไม่ต้องรอให้เกิดแล้วคิด
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
