## Episode148: Kinesiology of Ankle and Foot #8
Ligaments of the Foot ##
ในบทความที่แล้วผมได้พูดถึงเอ็นยึดข้อของข้อเท้าไปแล้ว ในบทความนี้ผมจะพูดถึงเอ็นยึดข้อของเท้า ซึ่งมีความสำคัญในการรักษาโครงสร้างและความมั่นคงของเท้า โดยเฉพาะในการรองรับ arch ของเท้าครับ
เอ็นยึดข้อของเท้ามีจำนวนมากและซับซ้อน ผมจะแบ่งอธิบายตามกลุ่มของข้อต่อที่เอ็นยึดข้อนั้นๆ ช่วยเสริมความมั่นคงครับ เริ่มจากเอ็นยึดข้อของ "Subtalar joint" ประกอบด้วย
"Talocalcaneal interosseous ligament" เป็นเอ็นยึดข้อที่สำคัญที่สุดของ subtalar joint มีลักษณะเป็นแผ่นหนา แข็งแรง วางตัวในแนวเฉียงอยู่ใน sinus tarsi และ tarsal canal ระหว่าง talus กับ calcaneus
เอ็นยึดข้อนี้แบ่งเป็น 2 ส่วนคือ medial root และ lateral root โดย medial root จะวางตัวในแนวเฉียงขึ้นจาก calcaneus ไปยัง talus ส่วน lateral root จะวางตัวในแนวเฉียงขึ้นและไปทางด้านหลัง เอ็นยึดข้อนี้มีหน้าที่หลักในการป้องกันการเลื่อนของ calcaneus ไปทางด้านหน้าเทียบกับ talus และช่วยจำกัดการเกิด excessive pronation และ supination ของ subtalar joint ครับ
"Lateral talocalcaneal ligament" เป็นเอ็นยึดข้อสั้นๆ วางตัวขนานกับ calcaneofibular ligament บริเวณด้านนอกของ subtalar joint มีหน้าที่ช่วยเสริมความมั่นคงด้านข้างของข้อต่อครับ
"Medial talocalcaneal ligament" เป็นเอ็นยึดข้อที่วางตัวด้านในของ subtalar joint จาก sustentaculum tali ของ calcaneus ไปยัง medial tubercle ของ talus มีหน้าที่ช่วยเสริมความมั่นคงด้านในของข้อต่อครับ
"Posterior talocalcaneal ligament" เป็นเอ็นยึดข้อสั้นๆ วางตัวในแนวขนานกับพื้นจาก posterior aspect ของ talus ไปยัง superior aspect ของ calcaneus มีหน้าที่ช่วยเสริมความมั่นคงด้านหลังของข้อต่อครับ
"Cervical ligament" เป็นเอ็นยึดข้อที่แข็งแรงมาก วางตัวในแนวเฉียงจาก upper surface ของ calcaneus บริเวณเหนือต่อ sinus tarsi ไปยัง neck of talus ด้านนอก เอ็นยึดข้อนี้ขนานกับ lateral root ของ talocalcaneal interosseous ligament มีหน้าที่ในการป้องกัน excessive inversion ของ subtalar joint ครับ
ต่อมาเป็นเอ็นยึดข้อของ "Transverse tarsal joint" หรือ "Midtarsal joint" ซึ่งประกอบด้วย talonavicular joint และ calcaneocuboid joint ครับ
"Dorsal talonavicular ligament" เป็นเอ็นยึดข้อแผ่นบางที่เชื่อมจาก dorsal surface ของ neck of talus ไปยัง dorsal surface ของ navicular มีหน้าที่เสริมความมั่นคงด้านบนของ talonavicular joint ครับ
"Plantar calcaneonavicular ligament" หรือที่เรียกว่า "Spring ligament" เป็นเอ็นยึดข้อที่สำคัญมากในการรองรับ medial longitudinal arch ของเท้า มีลักษณะเป็นแผ่นเอ็นที่หนาและแข็งแรง วางตัวจาก sustentaculum tali ของ calcaneus ไปยัง inferior และ medial surface ของ navicular ใต้ต่อ head of talus เอ็นยึดข้อนี้ร่วมกับ tibialis posterior tendon ในการรองรับ head of talus และช่วยรักษาความสูงของ medial longitudinal arch ครับ
Spring ligament แบ่งเป็น 3 ส่วนคือ superomedial, medioplantar และ inferoplantar calcaneonavicular ligaments ส่วนที่สำคัญที่สุดคือ superomedial calcaneonavicular ligament ซึ่งมีลักษณะเป็น fibrocartilage ที่ช่วยรองรับ medial aspect ของ head of talus ส่วน medioplantar และ inferoplantar calcaneonavicular ligaments ช่วยรองรับ plantar aspect ของ head of talus ครับ
"Bifurcated ligament" เป็นเอ็นยึดข้อที่มีลักษณะพิเศษคือแยกออกเป็น 2 แฉกคล้ายตัว Y วางตัวจาก anterior process ของ calcaneus แยกไปเป็น 2 แฉกคือ "Calcaneocuboid ligament" ไปยัง dorsomedial surface ของ cuboid และ "Calcaneonavicular ligament" ไปยัง dorsolateral surface ของ navicular
เอ็นยึดข้อนี้เป็นเอ็นยึดข้อที่สำคัญในการเชื่อมและสร้างความมั่นคงให้กับ calcaneocuboid joint และ talonavicular joint ซึ่งเป็นส่วนของ transverse tarsal joint โดยเป็นเอ็นยึดข้อเส้นเดียวที่เชื่อมทั้งสองข้อต่อนี้เข้าด้วยกันครับ
"Dorsal calcaneocuboid ligament" เป็นเอ็นยึดข้อแผ่นบางที่เชื่อมจาก dorsal surface ของ calcaneus ไปยัง dorsal surface ของ cuboid มีหน้าที่เสริมความมั่นคงด้านบนของ calcaneocuboid joint ครับ
"Plantar calcaneocuboid ligament" หรือที่เรียกว่า "Short plantar ligament" เป็นเอ็นยึดข้อที่หนาและแข็งแรง วางตัวจาก anterior tubercle ของ calcaneus ไปยัง inferior surface ของ cuboid มีหน้าที่เสริมความมั่นคงด้านล่างของ calcaneocuboid joint และช่วยรองรับ lateral longitudinal arch ของเท้าครับ
ต่อมาเป็นเอ็นยึดข้อในส่วนของ "Midfoot" ประกอบด้วย . "Dorsal tarsometatarsal ligaments" เป็นกลุ่มของเอ็นยึดข้อแผ่นบางหลายเส้นที่เชื่อมระหว่าง dorsal surface ของ cuneiform bones และ cuboid ไปยัง dorsal surface ของ base of metatarsals มีหน้าที่เสริมความมั่นคงด้านบนของ tarsometatarsal joints ครับ
"Plantar tarsometatarsal ligaments" เป็นกลุ่มของเอ็นยึดข้อที่หนาและแข็งแรงกว่า dorsal tarsometatarsal ligaments เชื่อมระหว่าง plantar surface ของ cuneiform bones และ cuboid ไปยัง plantar surface ของ base of metatarsals มีหน้าที่เสริมความมั่นคงด้านล่างของ tarsometatarsal joints และช่วยรองรับ longitudinal และ transverse arches ของเท้าครับ
"Interosseous tarsometatarsal ligaments" เป็นเอ็นยึดข้อที่แข็งแรงมาก วางตัวระหว่าง adjacent surfaces ของ cuneiform bones และ cuboid กับ base of metatarsals โดยที่สำคัญที่สุดคือ interosseous ligament ที่เชื่อมระหว่าง medial cuneiform กับ base of second metatarsal ซึ่งเป็นเอ็นยึดข้อที่สำคัญในการสร้างความมั่นคงให้กับ Lisfranc joint ครับ
"Lisfranc ligament" เป็นเอ็นยึดข้อพิเศษที่เชื่อมระหว่าง medial aspect ของ lateral cuneiform กับ medial aspect ของ base of second metatarsal มีความสำคัญมากในการรักษาความมั่นคงของ tarsometatarsal joints โดยเฉพาะอย่างยิ่งการป้องกันการเคลื่อนของ second metatarsal ไปทางด้านข้าง การบาดเจ็บของเอ็นยึดข้อนี้เรียกว่า "Lisfranc injury" ซึ่งเป็นการบาดเจ็บที่รุนแรงของเท้าส่วนกลางครับ
"Long plantar ligament" เป็นเอ็นยึดข้อที่ยาวและแข็งแรงที่สุดในฝ่าเท้า วางตัวจาก plantar surface ของ calcaneus ไปยัง groove ที่ plantar surface ของ cuboid และต่อไปเกาะที่ base of metatarsals ที่ 3, 4 และ 5 เอ็นยึดข้อนี้มีความสำคัญมากในการรองรับ lateral longitudinal arch ของเท้า และสร้างช่องสำหรับเป็นทางผ่านของ peroneus longus tendon ร่วมกับ plantar calcaneocuboid ligament ครับ
"Plantar aponeurosis" หรือ "Plantar fascia" แม้จะไม่ใช่เอ็นยึดข้อโดยตรง แต่เป็นโครงสร้างที่สำคัญมากในการรองรับ longitudinal arch ของเท้า มีลักษณะเป็นแผ่นเอ็นที่หนาและแข็งแรง วางตัวจาก medial tubercle ของ calcaneus ไปยัง base of each phalanx ผ่านทาง plantar plates มีหน้าที่ในการรองรับ longitudinal arch ในลักษณะของ "windlass mechanism" ซึ่งจะทำงานโดยการตึงตัวขึ้นเมื่อนิ้วเท้า dorsiflexion ในช่วง push-off ของการเดิน ทำให้ arch ของเท้าสูงขึ้นและเท้ามีความมั่นคงมากขึ้นครับ
สุดท้ายเป็นเอ็นยึดข้อในส่วนของ "Forefoot" ประกอบด้วย "Deep transverse metatarsal ligaments" เป็นเอ็นยึดข้อที่เชื่อมระหว่าง metatarsal heads ทั้ง 5 ด้วยกัน มีความสำคัญในการรักษาความมั่นคงของ transverse arch ของ forefoot และป้องกันการแยกออกจากกันของ metatarsal heads ในขณะเดินและวิ่งครับ
"Plantar plates" เป็นโครงสร้างที่คล้ายกับกระดูกอ่อนหนาๆ (fibrocartilaginous structure) ที่อยู่ใต้ต่อ metatarsophalangeal joints และ interphalangeal joints มีหน้าที่ในการป้องกันการเกิด hyperextension ของนิ้วเท้า และช่วยกระจายแรงกดที่ metatarsal heads และ phalanges ครับ
"Collateral ligaments" เป็นเอ็นยึดข้อที่อยู่ด้านข้างของ metatarsophalangeal joints และ interphalangeal joints มีทั้ง medial และ lateral collateral ligaments มีหน้าที่ในการป้องกันการเคลื่อนไหวในแนว varus และ valgus ของนิ้วเท้าครับ
โดยสรุป เอ็นยึดข้อของเท้ามีความสำคัญอย่างมากในการรักษาโครงสร้างและความมั่นคงของเท้า โดยเฉพาะในการรองรับ arch ของเท้าและช่วยในการทำงานของกลไก windlass mechanism ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการทำให้เท้ามีทั้งความยืดหยุ่นในการรับน้ำหนักและความมั่นคงในการส่งแรงครับ ในบทความต่อไป ผมจะพูดถึงกล้ามเนื้อที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของข้อเท้าและเท้าต่อไปครับ
ถ้าชอบเนื้อหาแบบนี้ผมฝากกด like กดแชร์ กดติดตามเพจphysioupskillด้วยนะครับ ส่วนถ้าใครมีข้อสงสัยอะไรก็commentไว้ด้านล่างได้เลยครับ
PhysioUpskill
#Physioupskill
⭐สำหรับใครที่อยากเรียนรู้เพิ่มเติม สามารถอ่านบทความอื่นๆได้ที่ https://physioupskill.com/บทความ/ หรือดูรายละเอียดคอร์สเรียนของเพจได้ที่ https://physioupskill.com/คอร์สเรียน/ ได้เลยครับ
Ref.
Neumann, D. A. (2017). Kinesiology of the musculoskeletal system: Foundations for Rehabilitation. Mosby.
Drake, R., Vogl, A. W., & Mitchell, A. W. M. (2019). Gray's Anatomy for Students.
Moore, K. L., Dalley, A. F., & Agur, A. M. R. (2018). Clinically Oriented Anatomy. Wolters Kluwer.
Oatis, C. A. (2016). Kinesiology: The Mechanics and Pathomechanics of Human Movement. Lippincott Williams & Wilkins.
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
