ตอนที่ 243 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เพลงปรบไก่
ในปี พ.ศ. 2322 เมื่อคราวสมโภชพระแก้วมรกต สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชทรงให้มีการละเล่นและงานมหรสพต่างๆ หนึ่งในนั้นมีเพลงปรบไก่รวมอยู่ด้วย ดังปรากฏใน "หมายรับสั่ง เรื่องโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมขุนอินทรพิทักษ์ เสด็จขึ้นไปรับพระแก้วมรกตที่ท่าเจ้าสนุก จังหวัดสระบุรี จ.ศ. 1141" เอาไว้ว่า
"ปรบไก่ ชาย 10 หญิง 10 (รวม) 20 คน วันละ 2 ตำลึง 2 บาท 7 วัน 17 ตำลึง 2 บาท" (1 : 38)
การละเล่นเพลงปรบไก่ในคราวนี้ เป็นคณะของนายแก้วกับอำแดงสน ดังปรากฏในหลักฐานที่กล่าวไปแล้วว่า
"ปรบไก่ นายแก้ว อำแดงสน 17 ตำลึง 2 บาท" (1 : 43)
เพลงปรบไก่ เป็นการละเล่นเพลงพื้นบ้านที่ใช้การตบ (ปรบ) มือเป็นจังหวะ มีรายละเอียดแตกต่างกันออกไปตามแต่ละพื้นที่ ดังปรากฏใน "เพลงปรบไก่ : ต้นเค้าของหน้าทับปรบไก่" เอาไว้ว่า
"ตามพจนานุกรมตามราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ให้ความหมายของคำว่า "ปรบไก่" ไว้ว่า : น. ชื่อหน้าทับประกอบเพลงดนตรีประเภทหนึ่ง ; ชื่อเพลงพื้นเมืองอย่างหนึ่งใช้ตบมือเป็นจังหวะเพลงพื้นเมืองหรือพื้นบ้าน เป็นการละเล่นของชาวบ้านที่ร้องเล่นกันทั่วไป แตกต่างกันไปตามวัฒนธรรมท้องถิ่นและหาได้มีในเฉพาะประเทศไทยไม่ ประเทศในแถบเอเชียอาคเนย์ก็มีการละเล่นพื้นบ้านด้วยเช่นกัน" (2 : 2)
สำหรับเนื้อเพลงปรบไก่ ขอยกตัวอย่างมาเพียงบางส่วนเท่านั้น ดังปรากฏใน "เอกสารประกอบการเรียนเพลงปรบไก่" เอาไว้ว่า
"(ชาย) ไหว้คุณพ่อเสร็จสรรพ
ลุกขึ้นขยับเอาท่า (ตุ้ย) (ร้องซ้ำ 2 ครั้ง)
ใครรักจะเล่นก็เต้นเข้ามา
(ลูกคู่รับ) เอ๋ยเถิดเอย ใครรักจะเล่นก็เต้นเข้ามา ฉ่าชา ฉ่าชา เอขะ ฮุย
(หญิง) ไหว้คุณพ่อเสร็จสรรพ
ลุกขึ้นขยับเอาท่า (ตุ้ย) (ร้องซ้ำ 2 ครั้ง)
คนไหนเล่าที่เป็นแม่โขลง
เชิญชักโขยงกันมา (ตุ้ย)
อย่ามัวยืนขม้ายเอ๋ยชายหางตา
(ลูกคู่รับ) เอ๋ยเถิดเอย อย่ามัวยืนขม้ายเอ๋ยชายหางตา ฉ่าชา ฉ่าชา เอขะ (ตุ้ย)
(ชาย) มาเล่นเพลงปรบไก่
จนหัวไหล่เอยยอก (ตุ้ย)
เงินบาทก็ไม่ถึง
เงินสลึงก็ไม่ออก (ตุ้ย)
จะมาเล่นทำไมให้หัวไหล่มันยอก
(ลูกคู่รับ) เอ๋ยเถิดเอย จะมาเล่นทำไมให้หัวไหล่มันยอก ฉ่าชา ฉ่าชา เอขะ (ตุ้ย)
(หญิง) มาเล่นเพลงปรบไก่
จนหัวไหล่เอยยอก (ตุ้ย)
เงินบาทก็ไม่ถึง
เงินสลึงก็ไม่ออก (ตุ้ย)
จะมาปล่อยทีเด็ดแก้เคล็ดยอก
(ลูกคู่รับ) เอ๋ยเถิดเอย จะมาเล่นทำไมให้หัวไหล่มันยอก ฉ่าชา ฉ่าชา เอขะ (ตุ้ย)" (3 : 14)
นอกจากเพลงปรบไก่แล้ว ในสมัยกรุงธนบุรียังปรากฏการละเล่นต่างๆ อีกมาก เช่น หกไม้ ไต่ลวด ญวนหก ต่อเท้า มงครุ่ม เป็นต้น
เชิงอรรถ
(1) ประชุมหมายรับสั่ง ภาคที่ 1 สมัยกรุงธนบุรี. กรุงเทพมหานคร : คณะกรรมการพิจารณาและจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์ สำนักนายกรัฐมนตรี, 2523
(2) ปัญญา รุ่งเรือง. เพลงปรบไก่ : ต้นเค้าของหน้าทับปรบไก่, วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี. ปีที่ 4 ฉบับที่ 1, พฤษภาคม - มิถุนายน 2568
(3) เอกสารประกอบการเรียนเพลงปรบไก่. ราชบุรี : สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดราชบุรี, 2566
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2025 Blockdit
