🌍เมื่อโลกกำลังแก่ไปพร้อมกัน
วิกฤตประชากรที่กำลังเขย่าเศรษฐกิจโลกทั้งใบ
โลกกำลังก้าวสู่จุดพลิกผันทางประชากรครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่
อัตราการเกิดลดลง ขณะที่อายุขัยเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
สหประชาชาติคาดว่า ภายในปี 2587 โลกจะกลายเป็น Aged Planet
มีประชากรอายุ 60 ปีขึ้นไปมากกว่า 20% หรือเกือบ 2 พันล้านคน
การเปลี่ยนผ่านครั้งนี้กำลังท้าทายโมเดลเศรษฐกิจเดิมอย่างถึงแก่น
ตั้งแต่การเติบโต ศักยภาพแรงงาน ไปจนถึงความยั่งยืนของภาครัฐ
🎯ภูมิทัศน์ประชากรสูงวัยของโลก
ข้อมูลปี 2566 ชี้ให้เห็นภาพที่ต่างกันสุดขั้วในแต่ละทวีป
🔷 ยุโรป: แก่มากสุดในโลก (26.8%)
จากการเข้าสู่ Aged Society มานานกว่า 20 ปี
หลายประเทศใหญ่กำลังไต่ระดับสู่ Super-aged Society (ผู้สูงอายุมากกว่า 28%)
ขณะที่ ประเทศใหญ่ๆ อย่าง อิตาลี โปรตุเกส เยอรมนี ฝรั่งเศส และสเปน
กำลังแรงงานหดตัวอย่างต่อเนื่อง และระบบบำนาญถูกกดดันหนัก
🔷อเมริกาเหนือ: สูงวัยไล่ตามยุโรป (24.0%)
นำโดยแคนาดา (26.2%) และสหรัฐฯ (23.7%)
แม้ไม่รุนแรงเท่ายุโรป แต่ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ และ Medicare เพิ่มสูงขึ้น
สร้างภาระทางการคลังระยะยาว
🔷โอเชียเนีย: ความแก่กำลังมา (18.1%)
นำโดย นีอูเอ (23.1%) ออสเตรเลีย (23.1%) และนิวซีแลนด์ (22.8%)
🔷เอเชีย: แตกต่างสุดขั้ว (14.0%)
เอเชียทั้งทวีปมีผู้สูงอายุเฉลี่ย 14%
แต่ประกอบด้วยสองขั้วตรงข้ามอย่างชัดเจน
• ญี่ปุ่น (35.6%) สูงอันดับต้นของโลก
• เกาหลีใต้ (26.5%) อัตราการเจริญพันธุ์ต่ำสุดในโลก
• ไทย (21.2%) เข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์
• จีน (19.6%) มีผู้สูงอายุมากที่สุดในโลกเกือบ 300 ล้านคน
แต่ยังมี อินเดีย (10.5%) อินโดนีเซีย (10.5%) และฟิลิปปินส์ (8.5%) ที่ยังเป็นประเทศคนหนุ่มสาว
🔷ลาตินอเมริกา: กำลังเริ่มแก่ (13.9%)
กำลังเร่งเข้าสู่ Aging Society โดยมีประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในทวีปอย่างบราซิล (15.6%) และเม็กซิโก (11.8%) เป็นผู้นำ
🔷แอฟริกา: ทวีปแห่งความเยาว์วัย (5.6%)
ทวีปที่อายุน้อยที่สุด อัตราการเกิดสูง
ช่วย “ชะลอความแก่ของโลก” ในภาพรวม
⚠️ปัญหาร่วมของประเทศที่เข้าสู่สังคมสูงวัย
การเข้าสู่สังคมสูงวัยไม่ได้เป็นเพียงปรากฏการณ์ทางประชากร
แต่คือแรงสั่นสะเทือนต่อระบบเศรษฐกิจมหภาค
OECD ประเมินว่า Aging อาจกดศักยภาพการเติบโตลง
เฉลี่ย 0.2 ถึง 0.4 จุดต่อปีในหลายประเทศพัฒนาแล้ว
ขณะที่ สัดส่วนหนี้สาธารณะต่อ GDP มีแนวโน้มสูงขึ้นตามภาระสวัสดิการ
1️⃣ แรงงานลดลงกระทบผลิตภาพและการเติบโตของเศรษฐกิจ
🇯🇵 ญี่ปุ่น วัยแรงงานลดลงตั้งแต่ปี 2535
🇺🇸 สหรัฐฯ และ 🇪🇺 ยุโรปเริ่มพึ่งพาแรงงานอพยพมากขึ้น เพื่อประคองอัตราการเติบโต
2️⃣ ภาระงบประมาณรัฐพุ่ง
ระบบบำนาญ Pay-as-you-go ถูกท้าทายทันทีเมื่อผู้ทำงานน้อยลงแต่ผู้รับบำนาญเพิ่มขึ้น
โดยคาดว่าในปี 2613 ยุโรปจะมีแรงงานเพียงสองคนต่อผู้เกษียณหนึ่งคน
โดยลดลงจากสัดส่วนสามต่อหนึ่งในปัจจุบัน
3️⃣ ระบบสุขภาพแบกรับภาระหนักที่สุด
ค่าใช้จ่ายรักษาโรคเรื้อรังเพิ่ม ขาดแคลนผู้ดูแล
🇺🇸 ปี 2566 สหรัฐฯ มีค่าใช้จ่ายสุขภาพต่อคนของผู้สูงอายุมากกว่าเด็ก 5 เท่า
และมากกว่าคนวัยทำงานราว 2.5 เท่า กลายเป็นแรงกดดันต่อการคลังระดับโครงสร้าง
4️⃣ ความเหงาและสุขภาพจิตในผู้สูงวัย
🇯🇵ญี่ปุ่นเผชิญปัญหา Kodokushi หรือการเสียชีวิตอย่างโดดเดี่ยวมากขึ้น
สะท้อนด้านมืดของสังคมสูงวัยที่รัฐต้องจัดการเชิงสังคมควบคู่เศรษฐกิจ
5️⃣ความเหลื่อมล้ำในวัยชรา
🇺🇸 สหรัฐฯ มีความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพระหว่างกลุ่มรายได้สูงและต่ำ กว้างขึ้นต่อเนื่อง
✅ กลยุทธ์รับมือ: โลกกำลังปรับตัวอย่างไร
👷♂️ปรับโครงสร้างแรงงานและอายุเกษียณ
ขยายอายุเกษียณเพิ่มตามอายุขัยเฉลี่ย เช่น เดนมาร์กปรับสูงสุดถึง 74 ปี
พร้อมสนับสนุนการจ้างงานผู้สูงอายุ รวมไปจนถึงการพัฒนาทักษะ
และดึงดูดแรงงานต่างชาติเพื่อชดเชยแรงงานที่ลดลง
🏥 พัฒนาระบบดูแลระยะยาวที่ยั่งยืน
ญี่ปุ่นสร้าง Long-term Care Insurance เป็นรากฐานรองรับสังคมสูงวัย จีนกำลังเดินแนวทางเดียวกัน
🤖 ใช้เทคโนโลยีช่วยลดภาระรัฐและครอบครัว
ส่งเสริม Silver Economy อาทิ Smart Home จนถึงหุ่นยนต์ดูแลผู้สูงอายุ
และมีระบบติดตามสุขภาพออนไลน์เพื่อลดภาระโรงพยาบาล
🏙️ ปรับเมืองให้ใช้ชีวิตได้ทุกวัย
Aging-in-Place กลายเป็นแนวคิดหลักที่หลายประเทศนำไปใช้
เพื่อให้ผู้สูงอายุใช้ชีวิตในบ้านได้อย่างปลอดภัย
📌 บทเรียนสำคัญสำหรับไทย: “แก่ก่อนรวย ต้องคิดต่าง”
ไทยกำลังก้าวสู่สังคมสูงวัยด้วยความเร็วใกล้เคียงยุโรป
แต่ฐานรายได้เฉลี่ยยังต่ำกว่า ทำให้ต้นทุนการปรับตัวสูงกว่าประเทศพัฒนาแล้วหลายเท่า
ในการเตรียมรับมือ ต้องเร่งทำ 3 เรื่องใหญ่
1️⃣ระบบดูแลระยะยาวต้องสร้างให้เป็นโครงสร้างพื้นฐาน
ประสบการณ์ญี่ปุ่นและจีนยืนยันว่า หากไม่มี Long-term Care ระบบสาธารณสุขและครอบครัวจะรับภาระเกินตัว
2️⃣ ยืดชีวิตแรงงานออกไป
ไม่ใช่เพียงเพิ่มอายุเกษียณ แต่ต้องปรับทักษะและสร้างแรงจูงใจให้ผู้สูงอายุอยู่ในระบบงานได้นานขึ้นยุโรป และญี่ปุ่นพิสูจน์แล้วว่า “การยืดอายุแรงงาน” ช่วยลดภาระการคลังได้จริง
3️⃣ เปลี่ยน Aging ให้เป็นโอกาสทางเศรษฐกิจ
ตลาดอาหารสุขภาพ การแพทย์เฉพาะทาง อสังหาสำหรับผู้สูงวัย และบริการดูแลล้วนเป็นอุตสาหกรรมที่ไทยมีศักยภาพสูง
🔚 สรุป
โลกกำลังแก่ลงพร้อมกัน แต่ความสามารถในการรับมือ “ไม่เท่ากัน”
ประเทศที่มอง Aging เป็นโครงสร้างใหม่ของเศรษฐกิจ ไม่ใช่ภาระ
เป็นประเทศที่จะเติบโตได้ท่ามกลางสังคมสูงวัย
ไทยกำลังเข้าสู่ช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อ
หากเราปรับระบบให้รองรับได้ทันเวลา
“ความแก่ของสังคม” อาจไม่ใช่จุดจบของศักยภาพการเติบโต
แต่คือโอกาสสร้างเศรษฐกิจคุณภาพใหม่ที่มั่นคงและยั่งยืนกว่าเดิม 🌱
เรื่องและภาพ: สราลี วงษ์เงิน Economist, Bnomics
════════════════
Bnomics - Bangkok Bank Economist, Bnomics
'Be an Economist for Everyone'
วิเคราะห์ เจาะทุกประเด็นเศรษฐกิจ ให้เป็นเรื่องง่ายสำหรับคุณ
════════════════
#AgedSociety #SuperAgedSociety #สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ #เศรษฐกิจโลก
#ธนาคารกรุงเทพ #Bnomics #BBL #BangkokBank
- 1
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2025 Blockdit
