ตอนที่ 246 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช เยาวชนกับการศึกษาพระเจ้าตาก
ในปี พ.ศ. 2412 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ทรงให้มีการปฏิรูปการศึกษาให้มีระเบียบแบบแผนและเป็นสากลมากขึ้น จากนั้นในปี พ.ศ. 2444 ทรงให้มีแบบเรียนพระราชพงศาวดารสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช สำหรับนักเรียนประโยค 3 ชั้น 1 (เทียบเท่า ม.4 ในปัจจุบัน) ดังปรากฏใน "พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว กับการวางรากฐานประวัติศาสตร์ไทย" เอาไว้ว่า
"พระราชพงษาวดารเล่ม 3 สำหรับประโยค 3 ชั้น 1 หรือมัธยมปีที่ 4 เนื้อหาตั้งแต่สมัยพระเจ้าตากสินมหาราชถึงสมัยสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช แต่ไม่จบรัชสมัย คือระหว่าง พ.ศ. 2310 - 2335" (1 : 734)
สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ พระบิดาแห่งประวัติศาสตร์ไทย ทรงมีพระนิพนธ์อธิบายวิธีการเรียนพระราชพงศาวดารเอาไว้ 3 ขั้นตอน ได้แก่ ตัวการ เหตุและผล ตัวอย่างตัวการ พร้อมยกตัวอย่างเหตุการณ์ในสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ดังปรากฏใน "บันทึกรับสั่งสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ประทานหม่อมราชวงศ์ สมนชาติ สวัสดิกุล" เอาไว้ว่า
"หลักการเรียนพงศาวดาร
ปัญหา การเรียนพงศาวดารควรยึดหลักอะไรเป็นเครื่องประกอบ
ตอบ หลักการเรียนพงศาวดารต้องประกอบด้วยองค์สาม คือ ตัวการ เหตุและผล ตัวอย่างตัวการ ขุนหลวงตากสร้างกรุงธนบุรี
เหตุ เหตุไฉนขุนหลวงตากจึงตั้งราชธานีที่เมืองธนบุรี ไม่ไปตั้งที่อื่น เช่นที่ สุโขทัย อยุธยา หรือ ราชบุรี เพชรบุรี
ผล เมื่อขุนหลวงตากตั้งกรุงธนบุรีเป็นราชธานีแล้ว ได้ผลอย่างไรเป็นคุณหรือโทษ รู้ ต้องคิดให้ครบ 3 ข้อ จึงเรียกได้ว่าความรู้" (2 : 24)
ในปัจจุบัน เริ่มมีการเรียนประวัติศาสตร์สมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 เป็นต้นไป ไล่ระดับความยากจนถึงชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม. 4-6) ในที่นี้ขอยกตัวอย่างเฉพาะชั้น ป.3 เท่านั้น ดังปรากฏใน "หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขึ้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551" เอาไว้ว่า
"ชั้น ป.3
ตัวชีวัด
1. ระบุพระนามและพระราชกรณียกิจโดยสังเขปของพระมหากษัตริย์ไทยที่เป็นผู้สถาปนาอาณาจักรไทย
สาระการเรียนรู้แกนกลาง
พระราชประวัติ พระราชกรณียกิจโดยสังเขปของพ่อขุนศรีอินทราทิตย์ สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 (พระเจ้าอู่ทอง) สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช และพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ผู้สถาปนาอาณาจักรสุโขทัย อยุธยา ธนบุรี และรัตนโกสินทร์ ตามลำดับ" (3 : 110)
ในส่วนของเนื้อหาและรายละเอียดเกี่ยวกับสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ประกอบด้วย พระราชประวัติ และพระราชกรณียกิจ 3 ด้าน ได้แก่ ด้านความมั่นคง ด้านเศรษฐกิจ ด้านศาสนาและศิลปวัฒนธรรม ในที่นี้ขอยกตัวอย่างเฉพาะด้านเศรษฐกิจเท่านั้น ดังปรากฏใน "หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน ประวัติศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3" เอาไว้ว่า
"ด้านเศรษฐกิจ
ทรงช่วยเหลือประชาชน ด้วยการจ่ายพระราชทรัพย์ เพื่อซื้อข้าวสารราคาแพงจากพ่อค้าสำเภาจีน แล้วพระราชทานแก่ประชาชน ส่งเสริมให้ทำนาปีละ 2 ครั้ง เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนข้าว และทรงติดต่อทางการทูตกับจีนเพื่อให้ค้าขายเหมือนเดิม ทำให้เศรษฐกิจฟื้นตัวขึ้นในช่วงปลายสมัยกรุงธนบุรี" (4 : 61)
เนื่องด้วยวันเสาร์ที่ 2 ในเดือนมกราคมของทุกปี เป็นวันเด็กแห่งชาติ ขออำนวยพรให้เด็กและเยาวชนจงประสบแต่ความสุขสวัสดิ์พัฒนมงคล มีจิตใจที่เข้มแข็งเปี่ยมด้วยคุณธรรม มีความมุ่งมั่นในการแสวงหาความรู้เพื่อพัฒนาตนเอง อันจะเป็นกำลังหลักที่สำคัญในการสร้างสรรค์ความเจริญรุ่งเรืองสืบไป
"รักชาติไทย ใส่ใจโลก"
คำขวัญวันเด็กแห่งชาติ
10 มกราคม พ.ศ. 2569
เพจเรื่องเล่าพระเจ้าตาก
เชิงอรรถ
(1) วุฒิชัย มูลศิลป์. พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว กับการวางรากฐานการศึกษาประวัติศาสตร์ไทย, ราชบัณฑิตยสถาน. ปีที่ 32 ฉบับที่ 4, ตุลาคม - ธันวาคม 2550
(2) บันทึกรับสั่งสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ประทานหม่อมราชวงศ์สุมนชาติ สวัสดิกุล. กรุงเทพฯ : พิมพ์ในงานศพ นางนิตินัยประสาน (ลม่อม บุนนาค), 2524
(3) ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขึ้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ : สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ, 2560
(4) วุฒิชัย มูลศิลป์. หนังสือเรียนรายวิชาพื้นฐาน ประวัติศาสตร์ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 3. กรุงเทพฯ : อักษรเจริญทัศน์ อจท., 2563
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2025 Blockdit
