Blockdit Originals คุยกับ วินทร์ เลียววาริณ ตอน 2
คำถาม 1
ไม่ประสงค์จะออกนาม : คุณวินทร์คิดยังไงกับประโยค “คุณจะโกงนิดนึงก็ได้ แต่ขอให้บ้านเมืองเราดีได้ไหม”
วินทร์ เลียววาริณ : คำพูด “โกงไม่ว่า ขอให้ทำงาน” นี้ผมได้ยินมาตั้งแต่เด็กแล้ว แปลกใจที่ใน พ.ศ. นี้ยังมีคนคิดอย่างนี้อีก
แต่เราพึงระวังว่านี่เป็นแค่ความเห็น ไม่ใช่ตรรกะ เป็นมุมมองของคนสิ้นหวัง คล้ายกับถูกโจรข่มขืนแล้ว บอกว่า “ข่มขืนหนูไม่เป็นไร ถ้าพี่ซื้อเสื้อผ้าสวยๆ ให้หนูด้วย”
นี่เป็นความคิดอันตรายอย่างยิ่ง ไม่ควรปลูกฝังให้เด็กโดยเด็ดขาด เพราะในระยะยาว มันทำลายทั้งปัจเจกและประเทศ
จะเกิดอะไรขึ้น ถ้าคนในสังคมบอกพระว่า “ท่านจะนอนกับสีกา ‘นิดนึง’ ก็ได้ แต่ขอให้เทศน์ให้ดีได้ไหม”
บอกกับครูว่า “ครูจะโกงค่าอาหารกลางวันเด็ก ‘นิดนึง’ ก็ได้ แต่ขอให้สอนให้ดีได้ไหม”
บอกคนขับแท็กซี่ว่า “คุณจะโกงมิเตอร์ ‘นิดนึง’ ก็ได้ แต่ขอให้ขับให้ดีได้ไหม”
โกงก็คือโกง โกงหนึ่งบาทหรือโกงพันล้านบาทก็คือโกง เป็นความชั่วชนิดหนึ่ง จะเกลือกกลั้วถ่านดำ ‘นิดนึง’ หรือเต็มตัว ก็เปื้อนเหมือนกัน
และที่ว่า ‘นิดนึง’ คือแค่ไหน?
และถ้าทุกคนโกงคนละ ‘นิดนึง’ รวมกันทั้งประเทศจะเป็นเงินขนาดไหน
เอาละ ย่อมมีคนแย้งว่า ไม่มีใครในโลกสะอาดปราศจากมลทิน ก็ไม่ผิด แต่มันเป็นตรรกะวิบัติ คนจะมาทำงานปกครองประเทศต้องสะอาด เพราะดูแลผลประโยชน์ของชาติ
พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ตรัสไว้นานมาแล้วว่า “การทำให้บ้านเมืองมีความปกติสุขเรียบร้อย จึงมิใช่การทำให้ทุกคนเป็นคนดี หากแต่อยู่ที่การส่งเสริมคนดี ให้คนดีได้ปกครองบ้านเมือง และควบคุมคนไม่ดีไม่ให้มีอำนาจ ไม่ให้ก่อความเดือดร้อนวุ่นวายได้”
สุดท้ายคนที่อยู่ในกรอบคิดแบบนี้ควรเตือนความจำตัวเองด้วยว่า ไม่มีใครเอาปืนจี้ใครมาปกครองประเทศ
คำถาม 2
‘Thanawee’ : “ประเทศสหรัฐฯปกครองด้วยระบอบอะไรกันแน่ ถึงได้รุกรานประเทศอื่นไปทั่ว”
วินทร์ เลียววาริณ : ระบอบประชาธิปไตยของโลกเริ่มต้นที่กรีก ประชาธิปไตยคือทุกคนออกเสียงในทุกเรื่อง และสรุปที่เสียงข้างมาก เช่น ชาวเมืองเอเธนส์ออกเสียงว่าจะสร้างส้วมสาธารณะกลางเมืองหรือไม่ ถ้า 50.001 เปอร์เซ็นต์บอกว่าสร้าง ก็ต้องสร้าง ดีหรือไม่ดี มีกลิ่นหรือไม่มีกลิ่น ไม่ใช่ประเด็น
นี่เรียกว่า direct democracy
โสเครติสปราชญ์เอกของกรีก ไม่ชอบระบอบประชาธิปไตยแบบนี้ เขาเห็นว่ามันเป็นระบอบการปกครองที่แย่ เพราะข้อ 1 คนเก่งจริงอาจไม่ได้ปกครอง ข้อ 2 ซื้อเสียงได้
โสเครติสอุปมาว่า เราเดินทางด้วยเรือข้ามทะเล ต้องฝ่าคลื่นลมและพายุ บนเรือลำนั้นมีนายท้ายเรือคนเดียวที่รู้เรื่องการเดินเรืออย่างดี ผู้โดยสารที่เหลือไม่รู้วิธีเดินเรือ
หากใช้ระบอบประชาธิปไตยบนเรือลำนั้น โดยการออกเสียงเลือกตั้งผู้นำพาประเทศ (เรือ) ไปสู่จุดหมาย หนึ่งคนหนึ่งเสียง ก็อาจได้ผู้นำที่ชนะเลือกตั้งซึ่งไม่รู้เรื่องการเดินเรือเลย และมีโอกาสพาเรือไปอับปาง
โสเครติสเห็นว่า การปกครองประเทศควรมอบให้เป็นหน้าที่ของมืออาชีพ คนที่รู้เรื่องการปกครอง รู้เรื่องการเมืองระหว่างรัฐ ไม่ใช่คนที่ชนะเลือกตั้งมาเพราะพูดเก่งกว่า สัญญามากกว่า
ส่วนเหตุผลข้อ 2 ในการเลือกตั้ง ถ้าเป็นคนมีเงิน ก็สามารถซื้อเสียงได้
แต่เห็นชัดว่าอารยธรรมตะวันตกรับมาแต่แนวคิด direct democracy ไม่รับวิธีคิดของโสเครติส
สหรัฐฯพัฒนาต่อไปเป็นการเลือกผู้แทนไปเลือกอีกที จึงเรียกว่า representative democracy ซึ่งก็ตรงกับระบอบการปกครองสมัยโรมันที่เป็นสาธารณรัฐ (republic) ประชาชนเลือกเจ้าหน้าที่ มอบอำนาจให้ตัดสินใจแทนประชาชน เช่น วุฒิสมาชิก
ดังนั้นสหรัฐฯจึงเป็นทั้งประเทศสาธารณรัฐ + ประชาธิปไตย
แต่ในความเป็นจริง แม้จะเลือกตัวแทนไปทำงาน ผลที่ได้ก็ไม่ได้ตรงกับที่พลเมืองอเมริกันต้องการเสมอไป เพราะอย่างที่โสเครติสบอก ถ้ามีเงินก็ซื้ออำนาจได้
สิ่งที่เกิดขึ้นในสหรัฐฯก็ไม่ใช่ความลับ รู้กันทั่วไปว่าการเมืองสหรัฐฯมีสิ่งที่เรียกว่า deep state คุมอำนาจรัฐอีกทีหนึ่ง deep state สามารถกำหนดนโยบายของประเทศได้
หาก deep state ต้องการแสวงหาผลประโยชน์ที่ใดในโลก ก็สามารถสั่งให้รัฐแทรกแซง หรือบุกได้ โดยใช้คำว่าประชาธิปไตยเป็นหัวหอก
ดังนั้นประเทศที่เป็นประชาธิปไตยจริงๆ กับประเทศที่ใช้ประชาธิปไตยเป็นเครื่องมือ อาจเป็นหนังคนละม้วนกัน
โลกเราแบ่งระบอบการปกครองในโลกออกเป็นสี่แบบคือ
1 ประชาธิปไตยเต็มใบ (Full democracy) คือประเทศที่พลเมืองมีเสรีภาพ มีอิสรภาพพื้นฐานทางการเมือง มีระบบตรวจสอบที่ดี มีสื่ออิสระ เช่น นอร์เวย์ ญี่ปุ่น
2 ประชาธิปไตยที่มีจุดตำหนิ (Flawed democracy) คือประเทศที่มีการเลือกตั้งยุติธรรม มีอิสรภาพพื้นฐานทางการเมืองดีในระดับหนึ่ง วัฒนธรรมทางการเมืองอาจไม่ดีนัก ประชาชนไม่ค่อยมีส่วนร่วมทางการเมือง เช่น ไทย
3 ระบอบผสม (Hybrid regime) คือประเทศที่ประชาธิปไตยไม่เต็มใบ มีการโกงการเลือกตั้ง คอร์รัปชั่นสูง ประชาชนไม่ค่อยมีส่วนร่วมทางการเมือง เช่น ตุรกี ยูเครน
4 ระบอบเผด็จการ (Authoritarian regime) คือประเทศที่มีขั้วอำนาจเดียว เสรีภาพพลเมืองต่ำ สื่อมักถูกคุมโดยรัฐ มีการเซ็นเซอร์ เช่น จีน เกาหลีเหนือ
ตัวเลขจริงของการจัดแบ่งแบบนี้ ทั่วโลกมีประชาธิปไตยเต็มใบแค่ 6.4 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น ส่วนมากอยู่ในยุโรป
ที่แปลกก็คือสหรัฐฯที่เป็นตัวตั้งตัวตีเรื่องประชาธิปไตย กลับเป็นประเทศในกลุ่ม Flawed democracy อันดับที่ 30 สู้ญี่ปุ่นไม่ได้ (Full democracy อันดับที่ 16)
ไทยเป็น Flawed democracy อันดับที่ 55
นอกจากนี้ โลกยังมีดัชนีที่เรียกว่า The Economist Intelligence Unit’s (EIU) Democracy Index มันคือดัชนีวัดว่าแต่ละประเทศมีความเป็นประชาธิปไตยแค่ไหน
ดังนั้นสหรัฐฯที่ชอบเทศนาชาวโลกเรื่องประชาธิปไตย ส่งออกสินค้าชื่อประชาธิปไตยมากที่สุด ก็ไม่ใช่ประชาธิปไตยเต็มร้อย ประชาธิปไตยมักใช้เป็นเพียงข้ออ้างในการบรรลุเป้าหมาย
นักการเมืองอเมริกันชอบพูดว่าประเทศนี้ประเทศนั้นขาดวิตามินประชาธิปไตย แล้วส่งวิตามินไปให้
วิตามินในยุคแรกยี่ห้อมอนโร
วิตามินลัทธิมอนโร (The Monroe Doctrine) ผลิตในปี 1823 เจตนาแรกคือป้องกันอิทธิพลจากลัทธิล่าเมืองขึ้นของพวกยุโรปเข้ามายุ่มย่ามหลังบ้านสหรัฐฯ
ลัทธิมอนโรช่วงแรกๆ ก็ไม่ค่อยได้ผล เพราะสหรัฐฯยังขาดเรือปืน จนถึงศตวรรษที่ 20 จึงทำได้เต็มที่
ความจริงสหรัฐฯมีนโยบายขยายตัว (expansionism) มาตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 เพิ่มรัฐ เพิ่มพื้นที่ประเทศ เช่น แคลิฟอร์เนีย ยึดมาจากเม็กซิโกหลังสงคราม Mexican-American War (1846-1848) โอเรกอน ฮาวาย อลาสกา กวม เปอร์โต ริโก ฟิลิปปินส์ ฯลฯ แต่ไม่ค่อยโฉ่งฉ่าง
จนหลังชนะสงครามโลกครั้งที่สอง สหรัฐฯเป็นประเทศอุตสาหกรรมเดียวที่ไม่ได้รับความเสียหายจากสงคราม เงินดอลลาร์กลายเป็นเงินสกุลนานาชาติ สหรัฐฯก็เริ่มเข้าไปยุ่มย่ามกับการเมืองของประเทศต่างๆ แต่ก็ทำแบบเงียบๆ ไม่โฉ่งฉ่าง มาโฉ่งฉ่างที่สุดก็ในยุคประธานาธิบดีทรัมป์บุกเวเนซุเอลา โดยประกาศตรงๆ ว่าจะยึดน้ำมัน จะปกครองประเทศ
เป็น American imperialism โดยไม่ต้องปิดบัง
อีกเหตุผลหนึ่งที่สหรัฐฯ ‘บุกไปทั่ว’ คือ สหรัฐฯต้องการรักษาโลกขั้วเดียว (unipolar world) ไปชั่วกัลปาวสาน
หลังจากจีนพัฒนาเศรษฐกิจพุ่งพรวดๆ ก้าวขึ้นมาเป็นเบอร์ 2 รองจากสหรัฐฯ และในอนาคตจะเป็นเบอร์ 1 สหรัฐฯก็เห็นว่าสถานะหมายเลขหนึ่งของตนกำลังถูกท้าทาย จึงมองจีนเป็นศัตรู
นี่เป็นเหตุผลหนึ่งที่ใช้ไต้หวันเป็นหมากสกัดจีน
แม้แต่การบุกเวเนซุเอลา ก็น่าจะเพื่อกันจีนออกไปจาก western hemisphere
องค์กร The International Institute for Democracy and Electoral Assistance (International IDEA) เป็นองค์กรระหว่างรัฐบาล ทำงานด้านประชาธิปไตยทั่วโลก มีสำนักงานใหญ่ที่สต็อคโฮล์ม สวีเดน
ในปี 2021 องค์กร IDEA จัดสหรัฐฯเป็นประเทศ backsliding democracy คือรัฐที่กำลังเคลื่อนเข้าหาระบอบ authoritarianism ก็คือระบอบอำนาจนิยมเช่นจีน ที่สหรัฐฯประณามเช้าเย็น
ดังนั้นคำถามที่ว่า ประเทศสหรัฐฯปกครองโดยระบอบอะไรกันแน่ คำตอบน่าจะเป็น “ไร้กระบวนท่า สูงสุดคืนสู่สามัญ”
- 34
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
