🧵 จากเศษผ้า… สู่ฝัน
อ่านบทความเต็ม >> https://go.up.ac.th/j8VI7H
เรื่องราวการเปลี่ยนแปลงของกลุ่มทอผ้าบ้านจำไก่ จังหวัดพะเยา
ชาวบ้าน บ้านจำไก่
ท่ามกลางเนินเขาและทุ่งนาอันอุดมสมบูรณ์ของจังหวัดพะเยา
มีหมู่บ้านเล็ก ๆ แห่งหนึ่งซ่อนตัวอยู่อย่างเรียบง่าย
ที่นี่คือ “บ้านจำไก่” หรือชื่อทางการว่า บ้านใหม่ราษฎร์บำรุง 🌾
ชาวบ้านส่วนใหญ่เป็นชาว อีสานภูไท
อพยพมาตั้งถิ่นฐานเมื่อกว่า 50 ปีก่อน เพื่อแสวงหาพื้นที่ทำกินและแหล่งน้ำ
ปัจจุบันมีผู้อาศัยราว 140 ครัวเรือน
อาชีพหลักคือทำนา ทำไร่ และ ทอผ้าเป็นอาชีพเสริม
🐓 ที่มาของชื่อ “บ้านจำไก่”
ที่มาของชื่อ “บ้านจำไก่”
คำว่า จำไก่ มีรากมาจากวิถีชีวิตในอดีต
พื้นที่หมู่บ้านเคยเป็นที่ชุ่มน้ำอุดมสมบูรณ์
ชาวบ้านจะนำ ไก่บ้านไปตั้งล่อไก่ป่า เพื่อดักจับมาเป็นอาหาร
คำว่า “จำ” ในภาษาถิ่น หมายถึง การวางหรือกำหนดจุดไว้
เมื่อรวมกับการล่อไก่ จึงกลายเป็นชื่อที่ใช้เรียกขานกันมาจนถึงปัจจุบัน
🧶 ลายผ้าเกล็ดเต่า… อัตลักษณ์ของภูไท
ลายผ้าเกล็ดเต่า
ชาวภูไทมีเอกลักษณ์โดดเด่นทั้งภาษา การฟ้อน และการแต่งกาย
หนึ่งในภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมาคือ การทอผ้าฝ้ายธรรมชาติ
ลายที่โดดเด่นที่สุดคือ
✨ “ลายผ้าเกล็ดเต่า”
ลายโบราณที่เชื่อกันว่าจะนำมาซึ่ง
ความมั่นคง ความอดทน และความอุดมสมบูรณ์
👩🦰 กลุ่มทอผ้าบ้านใหม่ราษฎร์บำรุง
จากภูมิปัญญาที่สืบทอดกันมา
ชาวบ้านจึงรวมตัวกันเป็น กลุ่มทอผ้าบ้านใหม่ราษฎร์บำรุง
มีสมาชิก 22 คน ส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง
เสียงกี่ทอผ้าที่ดังจากหลายหลังคาเรือน
คือเสียงของภูมิปัญญาที่มีชีวิต
ผ้าทุกผืนใช้เวลาหลายวันในการทอ
ยิ่งเป็นลายเกล็ดเต่า ยิ่งต้องใช้ความประณีตและความอดทนสูง
แต่…
ความงามของผืนผ้า
ไม่ได้แปลว่า “รายได้ที่เพียงพอ” เสมอไป
⚠️ เมื่อความเชื่อ… ไม่ตรงกับความจริง
คำนวณต้นทุน
กลุ่มเคยเชื่อว่า ขายผ้าผืนละ 390 บาท = มีกำไร
แต่เมื่อคำนวณต้นทุนอย่างละเอียด กลับพบว่า
• ผ้าสีพื้น ต้นทุนจริง 408 บาท
• ผ้าลายเกล็ดเต่า ต้นทุนจริง 600 บาท
หมายความว่า
ทุกการขายคือ การขาดทุนโดยไม่รู้ตัว
ตั้งแต่ 18 – 192 บาท หรือสูงถึง 35%
สาเหตุไม่ใช่เพราะขี้เกียจหรือฝีมือไม่ดี
แต่เพราะ คำนวณต้นทุนไม่ครบ
ลืมนับค่าแรง ค่าไฟ ค่าเสื่อมกี่ทอ และเวลา
นอกจากนี้ยังมีปัญหาอื่น ๆ
• สินค้ามีแค่ผ้าผืน ลูกค้าไม่รู้จะเอาไปใช้อย่างไร
• การตลาดกระจัดกระจาย
• และกอง เศษผ้าเหลือใช้ ที่กลายเป็นขยะเงียบ ๆ
🎓 วันที่ “มหาวิทยาลัยพะเยา” ก้าวเข้ามา
อาจารย์ กมลพงศ์ รัตนสงวนวงศ์
อาจารย์ กมลพงศ์ รัตนสงวนวงศ์
และทีมนักวิจัยจากคณะบริหารธุรกิจและนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
มองเห็นศักยภาพที่ซ่อนอยู่ในชุมชนแห่งนี้
ภายใต้แนวคิด
🌱 Green Mind, Creative Hand, Local Heart
จิตใจรักษ์โลก มือที่สร้างสรรค์ และหัวใจที่รักท้องถิ่น
การทำงานครั้งนี้
ไม่ใช่การสั่งการจากภายนอก
แต่คือการ นั่งคุย รับฟัง และคิดไปพร้อมกัน
ชุมชนเป็นเจ้าของปัญหา และเป็นเจ้าของคำตอบด้วยตัวเอง
🚶♀️ 3 ก้าว ที่เปลี่ยนทุกอย่าง
3 ก้าว ที่เปลี่ยนทุกอย่าง
1️⃣ รู้ต้นทุน ด้วย “แอป รู้ทุน”
เว็บแอปคำนวณต้นทุนที่ใช้ง่าย
คิดครบทุกองค์ประกอบ ตั้งแต่วัตถุดิบถึงค่าเสื่อมกี่ทอ
ผลลัพธ์อาจเจ็บปวด
แต่คือจุดเริ่มต้นของการแก้ปัญหาที่แท้จริง
2️⃣ จากผืนผ้า → สินค้าพร้อมใช้
ผ้าทอถูกพัฒนาเป็น
👕 เสื้อผ้าสำเร็จรูป
👜 กระเป๋าผ้าแคนวาส
ใส่ได้ ใช้ได้จริง ขายได้ราคาสูงขึ้น
ตอบโจทย์ทั้งคนรุ่นใหม่ คนทำงาน และองค์กรที่มองหาของฝากพื้นถิ่น
3️⃣ เมื่อเศษผ้า… ไม่ใช่ขยะ
ภายใต้แนวคิด Zero Waste ♻️
เศษผ้ากลายเป็น
🌸 ดอกไม้ประดิษฐ์
🔑 พวงกุญแจ
☕ ที่หุ้มแก้วน้ำ
จากขยะ 4 กิโลกรัม
กลายเป็นสินค้ามูลค่า 20–50 บาทต่อชิ้น
📊 ตัวเลขที่บอกเล่ามากกว่าเงิน
• เสื้อแขนสั้น กำไร 71.43%
• เสื้อแขนยาว กำไร 104.55%
• กระเป๋า กำไร 60.71%
และค่า SROI = 2.28
ลงทุน 1 บาท สร้างคุณค่ากลับคืน 2.28 บาท
ทั้งในมิติ เศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
ตัวเลขที่บอกเล่ามากกว่าเงิน
👀 สิ่งที่เห็นได้ด้วยตาเปล่า
สมาชิกกลุ่มมั่นใจมากขึ้น
จาก “คนทอผ้า” สู่ “ผู้ประกอบการชุมชน”
เกิดพื้นที่เรียนรู้
✨ ISSAN LANNA Learning Space
มีนวัตกรชุมชน 2 คน ถ่ายทอดความรู้ให้ผู้อื่นได้
🌍 บทเรียนจากบ้านจำไก่
ความสำเร็จของโครงการ
ความสำเร็จนี้ไม่ได้มาจากเทคโนโลยีอย่างเดียว
แต่มาจาก การมีส่วนร่วม การเคารพอัตลักษณ์ และการเรียนรู้ร่วมกัน
และยังสอดคล้องกับ SDGs หลายข้อ
• SDG 4 การเรียนรู้ตลอดชีวิต
• SDG 5 ความเสมอภาคทางเพศ
• SDG 8 งานที่มีคุณค่าและการเติบโตอย่างยั่งยืน
🌱 จากเศษผ้า… สู่ความหวัง
รางวัล
เมื่อมี
Green Mind 🌿
Creative Hand ✋
และ Local Heart ❤️
เศษผ้าก็กลายเป็นความหวัง
และความหวังก็กลายเป็นการเปลี่ยนแปลงที่จับต้องได้
การพัฒนาที่ยั่งยืน
ไม่ใช่แค่ตัวเลข
แต่คือเรื่องของ “ผู้คน”
- 3
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
