อุตสาหกรรมจีนโบราณ 1,800 ปีก่อน กังหานน้ำกระดูกมังกร
กังหานน้ำกระดูกมังกร
ที่คิดค้นขึ้นในประเทศจีนในศตวรรษที่ 2 ถือเป็นต้นกำเนิดของระบบเทคโนโลยีอุตสาหกรรมแบบโซ่ทั้งหมดในโลกในปัจจุบัน เทคโนโลยีนี้ถูกคิดค้นขึ้นก่อนในยุโรปตะวันตกถึง 1,500 ปี
1,800 ปีที่แล้ว ปี่หลาน ขันทีในราชวงศ์ฮั่นตะวันออก คิดค้นรถเข็นกระดูกมังกร หรือที่รู้จักกันในชื่อ"รถเข็นพลิกคว่ำ"
ถูกนำไปใช้ "พ่นน้ำบนถนนในเขตชานเมืองทางเหนือและใต้ ช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการรดน้ำถนน" ช่วยส่งเสริมการผลิตทางการเกษตร นับเป็นหนึ่งในเครื่องมือการผลิตที่ทันสมัยที่สุดในโลกในขณะนั้น
การใช้คำว่า “รถเข็นน้ำ” ที่บันทึกไว้เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์จีน การ “สร้างรถเข็นน้ำ” ของปี้หลาน คือ “ต้นกำเนิด” (หรือ “การสร้าง”) ที่แท้จริง ตามที่ Tang Li Xian ( เจ้าชาย Zhanghuai ) กล่าวไว้ว่า “แท่นหมุนนั้นมีเครื่องจักรสำหรับสูบน้ำ นกกระหายน้ำเป็นท่อไม้ไผ่โค้งที่ใช้ลมสูบน้ำขึ้นไปในน้ำ” “มีเครื่องจักร” หมายความว่าแท่นหมุนที่เขาสร้างขึ้นนั้นมีอุปกรณ์ส่งกำลังเชิงกลอยู่แล้ว เช่น ร่องล้อและเฟือง
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียง
หนังสือราชวงศ์เว่ย ในบันทึกยุคสามก๊ก อ้างถึง คำนำของฟู่ซวนถึงนายหม่าจุนว่า “เขาอาศัยอยู่ในเมืองหลวงและมีที่ดินในเมืองที่เขาสามารถสร้างสวนได้ อย่างไรก็ตาม เขาประสบปัญหาขาดแคลน้ำสำหรับชลประทาน ดังนั้นเขาจึงสร้างกังหานน้ำและให้เด็กๆ หมุนมันเพื่อให้มีน้ำไหลล้นออกมาโดยอัตโนมัติ จากนั้นผู้คนก็จะผลัดกันหมุนกังหานน้ำ ความชาญฉลาดของมันนั้นเหนือกว่ากังหานน้ำธรรมดาถึงร้อยเท่า
หนังสือโบราณของราชวงศ์ถัง กังหานน้ำถูกใช้ในพระราชวังถังเพื่อดึงน้ำขึ้นไปบนหลังคา และในทันที น้ำก็จะไหลลงมาจากชายคาเหมือนน้ำตก การหมุนเวียนของน้ำเย็นนี้ทำให้ผู้คนได้เพลิดเพลินกับความเย็นสบายของฤดูใบไม้ร่วงแม้ในฤดูร้อนที่ร้อนจัด เจ้าหน้าที่ในพระราชวังเรียกศาลาฝนเทียมที่ตั้งอยู่ริมสระน้ำไท่เย่ว่า "ศาลาฝนเทียม"
นอกจากนี้ จักรพรรดิซวนจงยังทรงสร้างพระราชวังฮั่นเหลียง ซึ่งไม่เพียงแต่ใช้ "ฝนเทียม" เท่านั้น แต่ยังใช้พัดลมพลังน้ำอีกด้วย
#นฤพนธ์ แปลเรียบเรียง
กวีสมัยราชวงศ์ซ่ง เหมยเหยาเฉิน เขียนไว้ในบทกวี "บทกวี 15 บทเกี่ยวกับเครื่องมือทางการเกษตร โดยซุนต้วนโซว ผู้ช่วยวัด บทที่ 12: กังหานน้ำ" ว่า: มันหมุนเหมือนล้อ และดื่มเหมือนสายรุ้งเหนือแม่น้ำ มันสามารถถ่ายทอดงานของฝน และนำมาซึ่งการเก็บเกี่ยวที่ดีโดยธรรมชาติ มันไหลขึ้นไปเพื่อลงมา และสูญเสียเล็กน้อยเพื่อได้รับมากขึ้น ชายจากฮั่นหยินที่แบกหม้อน้ำ ไม่เข้าใจหลักการนี้
“บทเพลงแห่งกงล้อ” ของชิงเจียงจง: “รถเข็นถูกขับเคลื่อนโดยคน และซี่ล้อถูกขับเคลื่อนโดยรถเข็น ซี่ล้อหนึ่งยกขึ้น อีกซี่ล้อหนึ่งตกลงมา น้ำหมุนวนจากซี่ล้อราวกับหยกที่ถูกหล่อขึ้น รถเข็นขนาดใหญ่ยาว 24 ฟุต และรถเข็นขนาดเล็กยาว 16 ฟุต รถเข็นขนาดเล็กถูกขับเคลื่อนด้วยมือ และรถเข็นขนาดใหญ่ถูกขับเคลื่อนด้วยเท้า
จุดศูนย์กลางของเท้าและรถเข็นยืนเป็นคู่กัน เท้าซ้ายก้าวไปข้างหน้า เท้าขวาก้าวตาม การเหยียบน้ำนั้นราวกับอยู่บนพื้นราบ ทุ่งนาสูงและทุ่งนาต่ำได้รับการชลประทานอย่างเต็มที่ เราไม่ลังเลที่จะใช้รถเข็นและทำให้คนเหนื่อยล้า แต่หวังเพียงว่าจะเก็บเกี่ยวเมล็ดพืชที่ดีในฤดูใบไม้ร่วง”
บทกวี "สรรเสริญกังหานน้ำ" ของเฉินติงจางกล่าวว่า: "น้ำสามารถให้ประโยชน์แก่สิ่งต่างๆ ได้ ดังนั้นจึงมีการสร้างกังหานน้ำขึ้น การขึ้นลงตอบสนองความต้องการของชาวนา แกว่งและหมุนไปตามแผนของช่างฝีมือ ในตอนแรกมันพุ่งออกมาด้วยพลังของสายฟ้า จากนั้นก็หมุนไปเรื่อยๆ ด้วยพลังของลม แม้ว่าจะทะลุผ่านคลื่นบนฝั่งแม่น้ำ แต่มันก็เคลื่อนที่ไปโดยไม่ทิ้งร่องรอยใดๆ เมื่อมันไหลไปบนผิวน้ำ มันจะส่งเสียงตลอดทั้งคืน"
กังหานน้ำหลานโจว หรือเกวียนสวรรค์เกวียนพลิกคว่ำ หรือเกวียนเสือ สร้างขึ้นโดยต้วนซู ผู้สอบผ่านการสอบราชการระดับสูงสุด (จินซือ) ในสมัยราชวงศ์หมิงยุคเจียจิง ตามบันทึก *พงศาวดารอำเภอเกาหลาน* ต้วนซูชาวเมืองหลานโจว เป็น คนที่มีความรู้ความสามารถสูง สอบผ่านการสอบราชการและรับราชการในหลายมณฑลทางใต้ ซึ่งเขาได้ดำเนินนโยบายที่เป็นประโยชน์มากมาย หลังจากเกษียณอายุและกลับมายังบ้านเกิด เขาได้รับแรงบันดาลใจจากการสังเกตการณ์ในภาคใต้และ "สร้างเกวียนพลิกคว่ำ ซึ่งพลิกกระแสน้ำจากแม่น้ำเหลืองเพื่อชลประทานไร่นา
แสดงให้เห็นถึงความชาญฉลาด ชาวนาตามแม่น้ำต่างเลียนแบบ" เกวียนน้ำหลานโจวแตกต่างจากเกวียนน้ำกระดูกมังกรทางภาคใต้ รูปร่างของมันคล้ายกับล้อโบราณขนาดยักษ์ โดยมีซี่ล้อที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางตั้งแต่ประมาณ 20 เมตรถึง 10 เมตร สามารถยกน้ำขึ้นได้สูง 15-18 เมตร ตรงกลางของซี่ล้อมีแกน หนา และรอบๆ ล้อมีถังไม้ 40-50 ใบ แต่ละใบยาว 1 เมตร กว้างและสูง 30-40 เซนติเมตร พร้อมกับแผ่นไม้แนวนอนจำนวนสองเท่าของจำนวนถัง
น้ำที่ไหลเชี่ยวจะกระทบกับแผ่นไม้แนวนอนบนล้อ ทำให้ล้อหมุนทวนเข็มนาฬิกาอย่างช้าๆ ในขณะนี้ ถังไม้ที่จมอยู่ในน้ำจะเต็มไปด้วยน้ำ เมื่อมันลอยขึ้นมาอยู่บนสุดของล้อ น้ำในแม่น้ำจะถูกเทลงในรางที่วางไว้ล่วงหน้าและไหลไปยังพื้นที่เพาะปลูก จากนั้นถังเปล่าจะกลับลงไปในน้ำพร้อมกับล้อเพื่อเริ่มต้นวงจรต่อไป
เอกสารอ้างอิง
[1] สถาบันประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ สถาบันวิทยาศาสตร์แห่งประเทศจีน สิ่งประดิษฐ์และการสร้างสรรค์ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่สำคัญในจีนโบราณ [M] ปักกิ่ง: สำนักพิมพ์วิทยาศาสตร์เพื่อการเผยแพร่ความรู้ 2559.06
[2] Tian Yuqing และ Wu Shuping การแปลสมัยใหม่ของบันทึกสามก๊ก: สำนักพิมพ์หนังสือโบราณจงโจว, 1991
[3] เครื่องมือทางการเกษตรและประวัติศาสตร์การปลูกข้าว: ภาพรวมวัฒนธรรมข้าวของจีน [เข้าถึงเมื่อ 2025-11-30]
[4] ที่มาภาพ : ไป่ตู้ไป่เค่อ
ที่มาภาพ : กังหานน้ำปี่หลาน ไป่ตู้ไป่เค่อ
#นฤพนธ์ เพ็งอ้น
แปลเรียบเรียบ
โฆษณา
- ดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน
- © 2026 Blockdit
